តើអ្នកធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថា ហេតុអ្វីបានជាពេលខ្លះអ្នក ប្រែប្រួលអារម្មណ៍លឿនដូចប្តូររដូវ (មួរម៉ៅ ឆាប់ខឹង ឬពិបាកចិត្ត) ហើយ ទម្ងន់ស្រាប់តែឡើងឥតឈប់ ទោះបីជាអ្នកខំកាត់បន្ថយការញ៉ាំ និងហាត់ប្រាណយ៉ាងណាក៏ដោយ?
ចម្លើយដែលអ្នកប្រហែលជាមើលរំលង គឺ «ការប្រែប្រួល និងអតុល្យភាពនៃអ័រម៉ូន» នៅក្នុងរាងកាយ។ អ័រម៉ូនប្រៀបដូចជា អ្នកបញ្ជាការគីមី (Chemical Messengers) ដែលតម្រង់ទិសដៅនៃអារម្មណ៍ ថាមពល ប្រព័ន្ធដុតរំលាយអាហារ និងទម្ងន់របស់អ្នកទាំងស្រុង។
១. អ័រម៉ូនសំខាន់ៗទាំង ៤ ដែលគ្រប់គ្រង «អារម្មណ៍ និងទម្ងន់»
កាលណាអ័រម៉ូនទាំងនេះបាត់បង់តុល្យភាព រាងកាយរបស់អ្នកនឹងចាប់ផ្តើមផ្ញើសញ្ញាអាសន្នភ្លាមៗ៖
-ជាតិអ័រម៉ូន Cortisol (អ័រម៉ូនស្ត្រេស)
ដើមហេតុ៖ ការតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍រ៉ាំរ៉ៃ, ការគេងមិនគ្រប់គ្រាន់, ឬការធ្វើការហួសកម្លាំង។
ផលប៉ះពាល់៖ ធ្វើឱ្យអ្នកឆាប់មួរម៉ៅ ភ័យព្រួយ និងប្រមូលផ្តុំខ្លាញ់នៅក្បាលពោះ (Belly Fat)។ លើសពីនេះ វាធ្វើឱ្យអ្នកឃ្លានអាហារផ្អែម និងអាហារប្រៃខុសធម្មតា។
-ជាតិអ័រម៉ូន Estrogen & Progesterone (អ័រម៉ូនភេទ)
ដើមហេតុ៖ ការប្រែប្រួលរដូវ, ដំណាក់កាលមុនមកដូវ (PMS), ការមានផ្ទៃពោះ, ឬវ័យក្រមុំ/វ័យអស់រដូវ។
ផលប៉ះពាល់៖ ការប្រែប្រួលកម្រិតអ័រម៉ូនទាំងពីរនេះ ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍ប្រែប្រួលភ្លាមៗ (Mood Swings), ចុកចាប់ក្នុងខ្លួន, និងធ្វើឱ្យរាងកាយ កកស្ទះជាតិទឹក (Water Retention) នាំឱ្យឡើងទម្ងន់ និងហើមពោះ។
-ជាតិអ័រម៉ូន Insulin (អ័រម៉ូនត្រួតពិនិត្យជាតិស្ករ)
ដើមហេតុ៖ ការញ៉ាំអាហារផ្អែម ចំរាញ់ ឬកាបូអ៊ីដ្រាតច្រើនពេកជារៀងរាល់ថ្ងៃ។
ផលប៉ះពាល់៖ នៅពេលកម្រិតអាំងស៊ុយលីនឡើងខ្ពស់ខ្លាំង (Insulin Resistance) កោសិកាមិនអាចទាញយកថាមពលទៅប្រើប្រាស់បានល្អឡើយ ធ្វើឱ្យរាងកាយសល់ជាតិស្ករច្រើន ហើយបំប្លែងវាទៅជាខ្លាញ់សន្សំភ្លាមៗ ថែមទាំងធ្វើឱ្យអ្នកល្វើយ និងប្រែប្រួលអារម្មណ៍ពេលឃ្លាន (Hangry)។
-ជាតិអ័រម៉ូន Thyroid (អ័រម៉ូនទីរ៉ូអ៊ីត)
ដើមហេតុ៖ ការរលាក ឬបម្រែបម្រួលប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយ។
ផលប៉ះពាល់៖ បើអ័រម៉ូនទីរ៉ូអ៊ីតដើរយឺត (Hypothyroidism) ប្រព័ន្ធដុតរំលាយអាហាររបស់អ្នកនឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ធ្វើឱ្យទម្ងន់កើនឡើងលឿន អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ និងមានអារម្មណ៍ធ្លាក់ទឹកចិត្ត (Depression)។
២. មូលហេតុពិតប្រាកដដែលនាំឱ្យបាត់បង់តុល្យភាពអ័រម៉ូន
អតុល្យភាពអ័រម៉ូនមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ វាបណ្តាលមកពីកត្តារស់នៅប្រចាំថ្ងៃ៖
របបអាហារមិនល្អ៖ ការបរិភោគស្ករច្រើន, អាហារកែច្នៃ (Processed Foods), និងខ្លាញ់មិនល្អ។
ការខ្វះការគេង៖ ការគេងមិនបាន ៧-៨ ម៉ោង បំផ្លាញចង្វាក់ជីវសាស្ត្រធម្មជាតិនៃអ័រម៉ូន Cortisol និង Ghrelin (អ័រម៉ូនឃ្លាន)។
ជាតិពុលពីបរិស្ថាន (Endocrine Disruptors)៖ ការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកដែលមានសារធាតុ BPA, គ្រឿងសំអាងដែលមានជាតិគីមីខ្លាំង ឬការប៉ះពាល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។
ការខ្វះចលនារាងកាយ៖ ការអង្គុយច្រើនពេក ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធអាំងស៊ុយលីនចុះខ្សោយ។
៣. វិធីសាស្ត្រស្តារ «តុល្យភាពអ័រម៉ូន» ឡើងវិញដោយធម្មជាតិ
អ្នកមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់ថ្នាំស្មុគស្មាញនោះទេ! ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់តូចតាចទាំងនេះអាចជួយអ្នកបាន៖
+កែប្រែរបបអាហារ៖
-បង្កើនការញ៉ាំ ប្រូតេអ៊ីនល្អ (ស៊ុត, ត្រី, ដុំសណ្តែក) នៅពេលព្រឹក ដើម្បីរក្សាកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមឱ្យថេរ។
-បន្ថែម ខ្លាញ់ល្អ (ផ្លែប៊័រ, គ្រាប់ធញ្ញជាតិ, ប្រេងអូលីវ) ដែលជាធាតុផ្សំដើមក្នុងការបង្កើតអ័រម៉ូន។
-បន្លែបៃតងឱ្យបានច្រើន ដើម្បីជួយថ្លើមក្នុងការបន្សាបជាតិ Estrogen លើស។
+គ្រប់គ្រងកម្រិតស្ត្រេស៖
-ចំណាយពេល ១០-១៥ នាទីធ្វើសមាធិ, ដកដង្ហើមវែងៗ ឬដើរកម្សាន្តក្នុងធម្មជាតិ ដើម្បីកាត់បន្ថយ Cortisol។
+ផ្តល់អាទិភាពលើការគេង៖
-ចូលគេងឱ្យបានមុនម៉ោង ១១ យប់ និងកាត់បន្ថយការមើលអេក្រង់ទូរស័ព្ទ/កុំព្យូទ័រ ១ ម៉ោងមុនគេង។
+ហាត់ប្រាណឱ្យបានត្រឹមត្រូវ៖
ចៀសវាងការហាត់ប្រាណកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរហួសហេតុ (Over-exercising) ពេលខ្លួនឯងកំពុងស្ត្រេសខ្លាំង។ គួរជ្រើសរើសការលើកទម្ងន់ល្មមៗ (Strength Training) រួមផ្សំជាមួយ យ៉ូហ្គា ឬការដើរលឿន។
ការប្រុងប្រយ័ត្ន!
ព័ត៌មាននេះគ្រាន់តែជាចំណេះដឹងទូទៅប៉ុណ្ណោះ។ បើសិនជាអ្នកមានបញ្ហាសុខភាពមិនប្រក្រតីណាមួយ សូមមេត្តាទៅជួបពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ ដើម្បីទទួលបានការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាលត្រឹមត្រូវ៕