មនុស្សជាច្រើនតែងតែជួបប្រទះអាការៈហើមជើង ឬហើមប្រទព្វជើង បន្ទាប់ពីការដើរច្រើន អង្គុយធ្វើការយូរ ឬជិះរថយន្តផ្លូវឆ្ងាយ ។ ដោយសារវាឧស្សាហ៍កើតឡើង មនុស្សភាគច្រើនយល់ថាវាជារឿងធម្មតា គ្រាន់តែសម្រាកបន្តិច ឬមួលប្រេងកាតក៏បាត់ទៅវិញហើយ ។
ប៉ុន្តែ នៅក្នុងផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ អាការៈហើមជើងដែលកើតឡើងរ៉ាំរ៉ៃ ឬហើមខុសធម្មតា មិនមែនជារឿងដែលត្រូវមើលរំលងឡើយ។ វាគឺជា «កញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំង» ថា សរីរាង្គខាងក្នុងដ៏សំខាន់របស់អ្នក ជាពិសេស បេះដូង ឬ តម្រងនោម កំពុងតែជួបវិបត្តិ និងស្រែកសុំជំនួយយ៉ាងបន្ទាន់!
១. មូលហេតុយន្តការ៖ ហេតុអ្វីបានជាជំងឺខាងក្នុងធ្វើឱ្យហើមជើង?
អាការៈហើមបែបនេះ ត្រូវបានគេហៅតាមបច្ចេកទេសវេជ្ជសាស្ត្រថា Edema (ការដក់ទឹក)។ វាដុះឡើងនៅពេលដែលមានសារធាតុរាវ (ទឹក និងឈាម) ជ្រាបចេញពីសរសៃឈាមល្អិតៗ ហើយទៅកកកុញនៅតាមកោសិកាជាលិកាជុំវិញ។ ដោយសារតែកម្លាំងទំនាញផែនដី សារធាតុរាវទាំងនោះតែងតែហូរទៅប្រមូលផ្តុំនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃរាងកាយ គឺ ប្រអប់ជើង និងកជើង។
២. នៅពេល «បេះដូង» មានបញ្ហា៖ ហើមជើងបែបខ្សោយបេះដូង
នៅពេលដែលអ្នកកើតមានជំងឺខ្សោយបេះដូង (Heart Failure) ជាពិសេសគឺបេះដូងផ្នែកខាងស្តាំ សាច់ដុំបេះដូងនឹងបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការច្របាច់ និងបូមឈាមត្រឡប់មកវិញឱ្យបានពេញលេញ។
-យន្តការ៖ ឈាមមិនអាចរត់ត្រឡប់ទៅបេះដូងទាន់ពេល ក៏ចាប់ផ្តើមស្ទះកកកុញនៅក្នុងសរសៃវ៉ែននៃជើងទាំងសងខាង រុញច្រានឱ្យជាតិទឹកជ្រាបចូលទៅក្នុងសាច់ជើង បង្កជាការហើម។
-សញ្ញាអមជួបញឹកញាប់៖ ហើមជើងទាំងសងខាង, ហត់ដង្ហក់ (ជាពិសេសពេលគេងសំប៉ែត ឬពេលប្រឹងធ្វើការងារ), អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ និងឧស្សាហ៍ក្អកនៅពេលយប់។
៣. នៅពេល «តម្រងនោម» មានបញ្ហា៖ ហើមជើងបែបខ្សោយតម្រងនោម
តម្រងនោម មានតួនាទីច្រោះជាតិពុល និងបញ្ចេញជាតិទឹក ក៏ដូចជាជាតិអំបិល (សូដ្យូម) ដែលលើសចេញពីរាងកាយតាមរយៈទឹកនោម។
-យន្តការ៖ នៅពេលតម្រងនោមចុះខ្សោយ ឬខូចខាត (ដូចជាជំងឺរលាកតម្រងនោម ឬខ្សោយតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ) វាលែងអាចបញ្ចេញជាតិអំបិល និងទឹកបានល្អ ធ្វើឱ្យធាតុទាំងនេះកកស្ទះក្នុងរាងកាយ។ ម៉្យាងវិញទៀត ការបាត់បង់ប្រូតេអ៊ីន (Albumin) តាមទឹកនោម ធ្វើឱ្យឈាមបាត់បង់សម្ពាធទាញទឹក នាំឱ្យទឹកជ្រាបចេញមកក្រៅបង្កើតជាការហើម។
-សញ្ញាអមជួបញឹកញាប់៖ ហើមភ្នែក និងផ្ទៃមុខនៅពេលព្រឹកព្រលឹម, នោមមកមានពពុះច្រើនខុសធម្មតា, ទឹកនោមប្រែពណ៌ (ដូចទឹកលាងសាច់) ឬប្តូរបរិមាណនោម (នោមតិចជាងមុន)។
៤. វិធីសាស្ត្រតេស្តសាមញ្ញ៖ «ការសង្កត់មើលស្នាមក្រឡូង» (Pitting Edema)
បងអាចធ្វើការពិនិត្យបឋមដោយខ្លួនឯងបាន ដោយប្រើមេដៃសង្កត់ទៅលើតំបន់ដែលហើម (ដូចជាតំបន់ឆ្អឹងស្មងជើង ឬខ្នងជើង) ឱ្យជាប់រយៈពេល ៥ វិនាទី រួចលែងមកវិញ៖
-ប្រសិនបើលែងដៃមកវិញហើយ ស្បែកត្រង់នោះ ក្រឡូងចុះក្រោមជាស្នាមផត ហើយដើរមកសភាពដើមវិញយឺតៗ នេះជាសញ្ញាច្បាស់លាស់នៃការដក់ទឹក (Edema) ដែលច្រើនតែពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺបេះដូង តម្រងនោម ឬថ្លើម។
ដំបូន្មានរបស់គ្រូពេទ្យ៖ គួរធ្វើដូចម្តេច?
ប្រសិនបើបង ឬមនុស្សជាទីស្រឡាញ់មានអាការៈហើមជើងរ៉ាំរ៉ៃ ចូរកុំទិញថ្នាំលេបខ្លួនឯង (ជាពិសេសថ្នាំបញ្ចុះទឹកនោម) ដោយគ្មានវេជ្ជបញ្ជាដាច់ខាត។ ផ្ទុយទៅវិញ ត្រូវអនុវត្តជំហានខាងក្រោម៖
-ប្រញាប់ទៅជួបគ្រូពេទ្យជំនាញ៖ ដើម្បីធ្វើការពិនិត្យឈាមមើលមុខងារតម្រងនោម (Creatinine/BUN), ពិនិត្យទឹកនោម និងរត់រលកធាតុអគ្គិសនីបេះដូង (ECG) ឬអេកូបេះដូង ដើម្បីស្វែងរកឫសគល់នៃជំងឺ។
-កាត់បន្ថយប្រៃភ្លាមៗ៖ ផ្អាកការញ៉ាំអាហារកែច្នៃ អាហារប្រៃ ព្រោះជាតិសូដ្យូមនឹងធ្វើឱ្យរាងកាយដក់ទឹកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។
-លើកជើងឱ្យខ្ពស់៖ នៅពេលសម្រាក ឬគេងយប់ គួរយកខ្នើយមកកល់នៅក្រោមជើងឱ្យខ្ពស់ជាងកម្រិតបេះដូងបន្តិច ដើម្បីជួយសម្រួលដល់លំហូរឈាមរត់ត្រឡប់មកវិញ។