នាពេលបច្ចុប្បន្ន ជំងឺលើសឈាម និងជំងឺគាំងបេះដូង មិនមែនជាជំងឺសក្ដិសមសម្រាប់តែមនុស្សចាស់ជរាដូចមុនទៀតនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាកំពុងតែយាយី និងកើតមានឡើងជាញឹកញាប់លើ «មនុស្សវ័យក្មេង» ឬក្រុមមនុស្សក្នុងវ័យធ្វើការ (អាយុចាប់ពី ២០ ទៅ ៤០ ឆ្នាំ) ក្នុងកម្រិតមួយគួរឱ្យព្រួយបារម្ភបំផុត ។
តើមានកត្តាអ្វីខ្លះដែលនៅពីក្រោយបាតុភូតដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយនេះ? ខាងក្រោមនេះជាមូលហេតុចម្បងៗដែលអ្នកជំនាញសុខភាពបានចង្អុលបង្ហាញ ៖
១. លំនាំជីវិតមិនសូវផ្លាស់ប្តូរទីតាំង
មនុស្សវ័យក្មេងសម័យនេះ ចំណាយពេលភាគច្រើនអង្គុយធ្វើការមុខកុំព្យូទ័ររាប់ម៉ោង អង្គុយចុចទូរស័ព្ទ ឬជិះយានយន្តជាជាងការដើរ។ ៖
កង្វះការហាត់ប្រាណ ៖ ធ្វើឱ្យសរសៃឈាមបាត់បង់ភាពបត់បែន ការរត់នៃឈាមមិនសូវល្អ និងងាយកើនឡើងនូវសម្ពាធឈាម។
២. របបអាហារកែច្នៃ និងអាហារលឿន
ទម្លាប់នៃការញ៉ាំអាហារសម័យទំនើប ជាដើមហេតុដ៏ធំមួយ ៖
-ការញ៉ាំប្រៃពេក (សូដ្យូមខ្ពស់) ៖ អាហារកំប៉ុង អាហារលឿន (Fast Food) និងគ្រឿងទេសកែច្នៃ មានជាតិប្រៃខ្ពស់ ដែលបង្កឱ្យសម្ពាធឈាមកើនឡើងភ្លាមៗ។
-ជាតិខ្លាញ់អាក្រក់ និងជាតិស្ករ ៖ ការញ៉ាំបបូរ ឬភេសជ្ជៈផ្អែមៗ (ដូចជាកាហ្វេផ្អែម តែបៃតងផ្អែម) ធ្វើឱ្យធាត់លើសទម្ងន់ កើនឡើងកូឡេស្តេរ៉ូលអាក្រក់ ដែលទៅកកស្ទះតាមជញ្ជាំងសរសៃឈាមបេះដូង។
៣. ភាពតានតឹងផ្លូវចិត្ត និងសម្ពាធការងារ
សម្ពាធពីការងារ ការសិក្សា និងបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ ធ្វើឱ្យមនុស្សវ័យក្មេងរស់នៅក្នុងស្ថានភាពតានតឹង (Stress) រ៉ាំរ៉ៃ ៖
-នៅពេលស្ដ្រេស រាងកាយនឹងបញ្ចេញហ័រម៉ូន Cortisol និង Adrenaline ដែលធ្វើឱ្យបេះដូងដកដង្ហើមញាប់ សរសៃឈាមរួមតូច និងធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមស្ទុះឡើងខ្ពស់។
៤. ការដេកមិនគ្រប់គ្រាន់ និងការអត់ងងុយ
យុវជនសម័យនេះភាគច្រើនមានទម្លាប់ «គេងយប់ជ្រៅ» (Night Owl) ដើម្បីធ្វើការ លេងហ្គេម ឬមើលបណ្តាញសង្គម ៖
-ការគេងមិនបាន ៧-៨ ម៉ោងក្នុងមួយយប់ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធប្រសាទ និងប្រព័ន្ធបេះដូងមិនបានសម្រាកពេញលេញ ដែលបង្កឱ្យមានការរលាកសរសៃឈាម និងបង្កើនហានិភ័យគាំងបេះដូងភ្លាមៗ។
៥. គ្រឿងស្រវឹង បារី និងបារីអគ្គិសនី (Vape)
-បារី និង Vape ៖ ជាតិសរធាតុគីមី និងនីកូទីន (Nicotine) នៅក្នុងបារី ឬ Vape បង្កឱ្យសរសៃឈាមរឹង រួមតូច និងងាយកកឈាម។
-គ្រឿងស្រវឹង ៖ ការផឹកគ្រឿងស្រវឹងច្រើនហួសប្រមាណ បង្កើនសម្ពាធឈាម និងធ្វើឱ្យសាច់ដុំបេះដូងចុះទន់ខ្សោយ។
+ វិធីការពារ និងថែរក្សាសុខភាពបេះដូងចាប់ពីវ័យក្មេង ៖
១. ផ្លាស់ប្តូរអាហារដ្ឋាន ៖ កាត់បន្ថយអាហារប្រៃ ផ្អែម និងខ្លាញ់ បង្កើនការញ៉ាំបន្លែ ផ្លែឈើ និងត្រី។
២. ហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់ ៖ យ៉ាងហោចណាស់ ៣០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ (៥ ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍)។
៣. គ្រប់គ្រងការគេង និង Stress ៖ គេងឱ្យបានចន្លោះពី ៧-៨ ម៉ោង និងស្វែងរកវិធីសម្រាលស្មារតី ( meditation, យោគៈ ឬការកម្សាន្ត)។
៤. ពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ ៖ វាស់សម្ពាធឈាម និងពិនិត្យឈាមតាមដានជាតិស្ករ/កូឡេស្តេរ៉ូល យ៉ាងហោចណាស់ ១ ឆ្នាំម្តង។