នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ យើងតែងតែរវល់ស្ដេញតាមការងារ លុយកាក់ និងកាតព្វកិច្ចផ្សេងៗ រហូតមើលរំលង «សញ្ញាប្រកាសអាសន្ន» តូចតាចដែលរាងកាយកំពុងតែផ្ញើសារមកកាន់យើង។ ជំងឺបេះដូង និងជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល (Stroke) មិនមែនកើតឡើងភ្លាមៗដោយគ្មានមូលហេតុនោះទេ វាគឺជា «ឃាតករស្ងៀមស្ងាត់» ដែលតែងតែផ្ញើសញ្ញាព្រមានជាមុន ប៉ុន្តែត្រូវមនុស្សភាគច្រើនមើលរំលង រហូតដល់ហួសពេលដោះស្រាយ។
ការយល់ដឹង និងសម្គាល់ឃើញរោគសញ្ញាដំបូងៗទាំងនេះ គឺជាកត្តាឈ្នះ-ចាញ់រវាង «ជីវិត និងសេចក្តីស្លាប់»! ខាងក្រោមនេះជារោគសញ្ញាដំបូងដែលអ្នកដាច់ខាតមិនត្រូវមើលរំលងឡើយ៖
១. រោគសញ្ញាព្រមានដំបូងនៃ «ជំងឺបេះដូង»
បេះដូងគឺជាម៉ាស៊ីនបូមឈាមដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងរាងកាយ។ នៅពេលវាចាប់ផ្តើមមានបញ្ហា វានឹងបង្ហាញសញ្ញាទាំងនេះ៖
ចុកជណែន ឬតឹងទ្រូង៖ អារម្មណ៍ដូចជាមានអ្វីមកសង្កត់ ឬចុកឈឺនៅចំកណ្តាលទ្រូង ដែលអាចរាលដាលទៅកាន់ស្មា ដៃខាងឆ្វេង ក ឬឆ្អឹងខ្នង។
ថប់ដង្ហើម ឬហត់ខុសធម្មតា៖ ដើរតែបន្តិច ឬធ្វើសកម្មភាពស្រាលៗក៏មានអារម្មណ៍ថាហត់ដកដង្ហើមមិនដល់គ្នា ស្ទើរតែដកដង្ហើមមិនរួច។
វិលមុខ ឆ្ងក់ៗ ឬចេញញើសត្រជាក់៖ មានអារម្មណ៍ថាល្វើយទន់ដៃជើង និងចេញញើសត្រជាក់ទាំងដែលអាកាសធាតុមិនក្តៅ។
ចងចោទ ឬចង្អោរ៖ មនុស្សមួយចំនួន (ពិសេសស្ត្រី) អាចមានអាការៈចង់ក្អួត ឬចុកពោះផ្នែកខាងលើ ស្រដៀងនឹងជំងឺក្រពះដែរ។
២. រោគសញ្ញាព្រមានដំបូងនៃ «ដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល» (Stroke – F.A.S.T)
នៅពេលសរសៃឈាមខួរក្បាលស្ទះ ឬបែក វានឹងបណ្តាលឱ្យកោសិកាខួរក្បាលខ្វះអុកស៊ីសែនយ៉ាងលឿន។ អ្នកអាចសម្គាល់តាមរូបមន្តងាយៗ «F.A.S.T»៖
F – Face (ផ្ទៃមុខ)៖ មុខវៀច ឬធ្លាក់ភ្នែក/ជ្រុងមាត់ម្ខាង នៅពេលញញឹម។
A – Arms (ដៃជើង)៖ ទន់ ឬស្ពឹកដៃជើងម្ខាង លីកដៃទាំងពីរឡើងលើមិនស្មើគ្នា ឬធ្លាក់ដៃម្ខាងចុះ។
S – Speech (ការនិយាយ)៖ និយាយមិនច្បាស់ និយាយរអាក់រអួល ឬស្តាប់គេនិយាយមិនយល់។
T – Time (ពេលវេលា)៖ បើឃើញមានសញ្ញាណាមួយក្នុងចំណោមនេះ ត្រូវប្រញាប់បញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ ព្រោះរាល់នាទីដែលកន្លងផុតទៅ គឺជាការបាត់បង់កោសិកាខួរក្បាល!
៣. វិធីការពារ និងទប់ស្កាត់ជាមុន (កុំចាំទាល់តែមានរោគសញ្ញា!)
សុខភាពបេះដូង និងសរសៃឈាមខួរក្បាល អាចការពារបានរហូតដល់ទៅ ៨០% ប្រសិនបើអ្នកផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅចាប់ពីថ្ងៃនេះ៖
-ត្រួតពិនិត្យសុខភាពទៀងទាត់៖ តាមដានសម្ពាធឈាម (កុំឱ្យលើស), កម្រិតជាតិស្ករ និងកម្រិតកូលេស្តេរ៉ូល (ខ្លាញ់ក្នុងឈាម)។
-កាត់បន្ថយប្រៃ និងផ្អែម៖ បន្ថយការញ៉ាំប្រៃខ្លាំង (ការពារជំងឺលើសឈាម) និងអាហារផ្អែម ឬខ្លាញ់កែច្នៃ។
-ហាត់ប្រាណជាប្រចាំ៖ ដើរយ៉ាងហោចណាស់ ៣០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ឬ ៥ ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍ ដើម្បីឱ្យចរន្តឈាមរត់បានល្អ។
-បោះបង់បារី និងគ្រឿងស្រវឹង៖ ជាតិស cigars/បារី ជាដើមហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យសរសៃឈាមរឹង និងស្ទះ។
-គ្រប់គ្រងស្រ្តេស និងគេងឱ្យគ្រប់គ្រាន់៖ ការគិតច្រើន និងការគេងមិនគ្រប់គ្រាន់ ធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមកើនឡើង និងបេះដូងធ្វើការធ្ងន់ធ្ងរ។
«កុំចាំទាល់តែសម្រាកនៅលើគ្រែពេទ្យ ទើបដឹងថា សុខភាពមានតម្លៃជាងទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់!»។ រាងកាយរបស់អ្នកគឺជាទ្រព្យសកម្មធំបំផុតក្នុងជីវិត ដូច្នេះត្រូវរៀនស្តាប់ និងយកចិត្តទុកដាក់លើសញ្ញាតូចតាចទាំងនេះ។