រាងកាយរបស់យើងគឺជាប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តដ៏ឆ្លាតវៃមួយ។ នៅពេលដែលមានភាពមិនប្រក្រតី ឬជំងឺដង្កាត់ចាប់ផ្តើមកកើតឡើង វាតែងតែផ្ញើ «សញ្ញាព្រមាន» មកកាន់យើងជានិច្ច។ ប៉ុន្តែជាញឹកញាប់ មនុស្សភាគច្រើនតែងតែមើលរំលង និងគិតថាវាគ្រាន់តែជាអាការៈធម្មតាៗ បណ្តាលមកពីការហត់នឿយ ឬការប្រែប្រួលធាតុអាកាសប៉ុណ្ណោះ។
ការមើលរំលងសញ្ញាព្រមានតូចតាចទាំងនេះ អាចធ្វើឱ្យយើងបាត់បង់ឱកាសមាសក្នុងការបង្រ្កាប និងព្យាបាលជំងឺបានទាន់ពេលវេលា។ ខាងក្រោមនេះជាអាការៈ «សាមញ្ញៗ» ទាំង ៥ ដែលអ្នកមិនត្រូវមើលរំលងដាច់ខាត៖
១. ការស្រកទម្ងន់ខុសប្រក្រតី (ដោយមិនបានតមអាហារ ឬហាត់ប្រាណ)
ប្រសិនបើអ្នកឃើញទម្ងន់ចុះលឿនខុសធម្មតា (ស្រកលើសពី ៥% នៃទម្ងន់សរុបក្នុងរយៈពេល ៦ ខែ) ដោយមិនបានធ្វើការតមអាហារ ឬបង្កើនការហាត់ប្រាណឡើយ នេះជាសញ្ញាអាសន្នធំមួយ។
ជំងឺដែលអាចបង្កឡើង៖ ជំងឺមហារីក (ជាពិសេសមហារីកក្រពះ ពោះវៀន ឬសួត), ជំងឺទឹកនោមផ្អែម, ជំងឺពុលក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត (Hyperthyroidism), ឬការឆ្លងរោគរ៉ាំរ៉ៃ។
២. អស់កម្លាំង និងល្វើយរ៉ាំរ៉ៃ (សូម្បីតែគេងលក់ស្ងប់ស្ងាត់)
អារម្មណ៍ល្វើយ ឬអស់កម្លាំងបន្តិចបន្តួចក្រោយធ្វើការធ្ងន់ជារឿងធម្មតា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថាអស់កម្លាំងខ្លាំង ល្វើយដៃជើងជាប់ជានិច្ច ទោះបីជាបានគេងលក់គ្រប់ប្រាំបីម៉ោង ឬសម្រាកច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ នោះមិនមែនជាការហត់នឿយធម្មតាឡើយ។
ជំងឺដែលអាចបង្កឡើង ៖ ជំងឺកើនឡើងជាតិស្ករ/ទឹកនោមផ្អែម, ជំងឺកង្វះគ្រាប់ឈាមក្រហម (Anemia), ជំងឺបេះដូង, ជំងឺថ្លើម ឬតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ, និងជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត។
៣. ការប្រែប្រួលទម្លាប់បន្ទោរបង់ (លាមក ឬទឹកនោម)
តើអ្នកសង្កេតឃើញការប្រែប្រួលស្ទើរតែទាំងស្រុងលើប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ឬការបន្ទោរបង់ដែរឬទេ?
លាមក៖ កើតមានអាការៈរាករូស ឬក្តៀនរ៉ាំរ៉ៃលើសពី ២-៣ សប្តាហ៍, លាមកមានពណ៌ខ្មៅ ឬមានឈាមក្រហមស្រស់, លាមកមានទំហំតូចឆ្មារខុសធម្មតា។ នេះអាចជាសញ្ញាព្រមាននៃ មហារីកពោះវៀនធំ ឬការលាកពោះវៀនរ៉ាំរ៉ៃ។
ទឹកនោម៖ នោមញឹកញាប់ពេកនៅពេលយប់, នោមផ្សា ឬឈឺចាប់, ទឹកនោមមានពពុះច្រើន ឬមានឈាម។ នេះអាចជាសញ្ញានៃ ជំងឺតម្រងនោម, ជំងឺទឹកនោមផ្អែម, ឬជំងឺក្រពេញប្រូស្តាត។
៤. អាការៈឈឺក្បាល ឬវិលមុខប្លែកៗ និងប្រចាំ
ការឈឺក្បាលស្រាលៗអាចកើតឡើងដោយសារស្រ្តេស ឬការហត់នឿយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះ៖
-ការឈឺក្បាលខ្លាំងក្លាភ្លាមៗ (ទាន់ហន់) ដូចត្រូវគេវាយ
ឈឺក្បាលអមដោយការស្រអាប់ភ្នែក, វង្វេងវង្វាន់, ឬទន់ដៃជើងម្ខាង
ជំងឺដែលអាចបង្កឡើង៖ ជំងឺសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ខ្លាំង, ជំងឺដាច់/ស្ទះសរសៃឈាមខួរក្បាល (Stroke), ឬដុំសាច់ក្នុងខួរក្បាល។
៥. ដំបៅក្រជាសះស្បើយ ឬមានដុំពកខុសប្រក្រតីលើរាងកាយ
រាងកាយដែលមានសុខភាពល្អ តែងតែជួសជុលកោសិកា និងព្យាបាលមុខរបួសបានលឿន។
ប្រយ័ត្ន៖ ប្រសិនបើអ្នកមានដំបៅក្នុងមាត់ ដំបៅលើស្បែក ឬកន្លែងផ្សេងៗដែល មិនព្រមជាសះស្បើយសោះលើសពី ២ ទៅ ៣ សប្តាហ៍ ឬមានដុំពក/ដុំរឹងលេចឡើងនៅក, ក្លៀក, សុដន់ ឬចង្កេះ ដោយមិនមានការឈឺចាប់។
ជំងឺដែលអាចបង្កឡើង៖ សញ្ញាដំបូងនៃជំងឺមហារីកស្បែក, មហារីកសុដន់, មហារីកប្រព័ន្ធកូនកណ្តុរ (Lymphoma), ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែមធ្ងន់ធ្ងរ។