មនុស្សជាច្រើនតែងគិតថា ការឆាប់ខឹង មួរម៉ៅ ឬអារម្មណ៍ប្រែប្រួលលឿន កើតចេញពីចរិតផ្ទាល់ខ្លួន ឬកត្តាសម្ពាធការងារជុំវិញខ្លួន។ ប៉ុន្តែតាមការសិក្សាវេជ្ជសាស្ត្រ អារម្មណ៍ឆេវឆាវដែលកើតឡើងញឹកញាប់ច្រើនតែជា «សញ្ញាព្រមានខាងជីវសាស្ត្រ» ដែលបង្កឡើងដោយបញ្ហាអតុល្យភាពអ័រម៉ូន និងការគេងមិនបានគ្រប់គ្រាន់។
១. ទំនាក់ទំនងរវាងកង្វះដំណេក និងការផ្ទុះកំហឹង
នៅពេលអ្នកគេងមិនបានគ្រប់គ្រាន់ (តិចជាង ៧ ម៉ោង) ខួរក្បាលមិនបានឆ្លងកាត់ដំណើរការជួសជុល និងសម្អាតកាកសំណល់ប្រព័ន្ធប្រសាទពេញលេញឡើយ៖
ការចុះខ្សោយនៃខួរក្បាលផ្នែកគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ (Prefrontal Cortex): ខួរក្បាលផ្នែកខាងមុខដែលទទួលបន្ទុកក្នុងការគិតបែបសមហេតុផល និងគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ត្រូវថយចុះប្រសិទ្ធភាពដំណើរការ។
ភាពរសើបនៃមជ្ឈមណ្ឌលភ័យខ្លាច និងកំហឹង (Amygdala): កង្វះដំណេកធ្វើឱ្យ Amygdala ធ្វើការខ្លាំងជ្រុល រហូតដល់រឿងតូចតាចធម្មតាក៏អាចដុតបញ្ឆេះអារម្មណ៍មួរម៉ៅ និងប្រតិកម្មខ្លាំងៗបានភ្លាមៗ។
២. អតុល្យភាពអ័រម៉ូនដែលរុញច្រានឱ្យកើតអារម្មណ៍មួរម៉ៅ
អ័រម៉ូនស្ត្រេស Cortisol កើនឡើងខ្ពស់: នៅពេលសម្រាកមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬស្ត្រេសខ្លាំង រាងកាយនឹងបញ្ចេញ Cortisol លើសកម្រិត ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធប្រសាទស្ថិតក្នុងស្ថានភាពប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ជានិច្ច (Fight or Flight) ងាយឆេវឆាវ និងបាត់បង់ការអត់ធ្មត់។
ការធ្លាក់ចុះនៃអ័រម៉ូនសេចក្តីសុខ (Serotonin & Dopamine): កង្វះដំណេករារាំងដល់ការផលិតសារធាតុបញ្ជូនសរសៃប្រសាទដែលបង្កើតភាពស្ងប់ក្នុងចិត្ត ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍ធ្លាក់ចុះ ធុញថប់ និងងាយមួរម៉ៅ។
ការប្រែប្រួលអ័រម៉ូនភេទ (Estrogen, Progesterone & Testosterone): ការប្រែប្រួលអ័រម៉ូនក្នុងវដ្តរដូវ (PMS) អំឡុងពេលអស់រដូវ ឬការធ្លាក់ចុះតេស្តូស្តេរ៉ូនចំពោះបុរស សុទ្ធតែជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់សារធាតុគីមីក្នុងខួរក្បាល ដែលគ្រប់គ្រងលំនឹងអារម្មណ៍។
+វិធីស្តារលំនឹងអារម្មណ៍ និងអ័រម៉ូនបែបធម្មជាតិ
បង្កើតទម្លាប់គេង ៧ ទៅ ៨ ម៉ោងឱ្យទៀងទាត់: ចូលគេង និងក្រោកពីគេងក្នុងម៉ោងដដែលៗជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីរក្សាដំណើរការនាឡិកាជីវសាស្ត្រ (Circadian Rhythm)។
បញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់អេក្រង់មុនគេង: បិទទូរសព្ទ ឬកុំព្យូទ័រយ៉ាងហោចណាស់ ៤៥ នាទីមុនចូលគេង ដើម្បីកុំឱ្យពន្លឺពណ៌ខៀវ (Blue Light) រារាំងការផលិតអ័រម៉ូន Melatonin ដែលជួយដល់ការគេងលក់ស្កប់។
កាត់បន្ថយជាតិកាហ្វេអ៊ីន និងជាតិស្ករ: ជាតិផ្អែម និងកាហ្វេច្រើនជ្រុលអាចជំរុញអ័រម៉ូន Adrenaline និង Cortisol ឱ្យហក់ឡើង ដែលធ្វើឱ្យបេះដូងលោតញាប់ និងអារម្មណ៍កាន់តែតានតឹង។
ចំណាយពេលហាត់ប្រាណ ឬដកដង្ហើមវែងៗ: ការធ្វើចលនារាងកាយស្រាលៗ ៣០ នាទី ឬការធ្វើសមាធិ ជួយបញ្ចេញអ័រម៉ូន Endorphin និងកាត់បន្ថយអ័រម៉ូនស្ត្រេសបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
ការឆាប់ខឹង និងមួរម៉ៅមិនមែនជារឿងដែលត្រូវមើលរំលងឡើយ។ នៅពេលអ្នកកែប្រែទម្លាប់គេង និងថែទាំតុល្យភាពអ័រម៉ូនឱ្យបានត្រឹមត្រូវ អារម្មណ៍ស្ងប់ និងភាពរីករាយក្នុងចិត្តនឹងត្រឡប់មកវិញដោយឯកឯង។
ការប្រុងប្រយ័ត្ន!
ព័ត៌មាននេះគ្រាន់តែជាចំណេះដឹងទូទៅប៉ុណ្ណោះ។ បើសិនជាអ្នកមានបញ្ហាសុខភាពមិនប្រក្រតីណាមួយ សូមមេត្តាទៅជួបពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ ដើម្បីទទួលបានការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាលត្រឹមត្រូវ៕