ជំងឺមហារីក គឺជាឃាតករស្ងៀមស្ងាត់មួយដែលមនុស្សភាគច្រើនបារម្ភ ប៉ុន្តែរឿងដែលសំខាន់បំផុតនោះគឺ «ការដឹងខ្លួន និងស្វែងរកការព្យាបាលបានទាន់ពេលវេលា»។ មហារីកភាគច្រើនអាចព្យាបាលជាសះស្បើយ ឬគ្រប់គ្រងបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ប្រសិនបើត្រូវបានរកឃើញនៅដំណាក់កាលដំបូង។
ខាងក្រោមនេះជាសញ្ញាព្រមានដំបូងៗនៃជំងឺមហារីក ៥ ប្រភេទដែលកើតឡើងញឹកញាប់ជាងគេ ដែលអ្នកមិនควរបោះបង់ចោល៖
១. មហារីកសួត
មហារីកសួតច្រើនតែកើតឡើងលើអ្នកជក់បារី ឬអ្នកដែលស្រូបផ្សែងបារីជុំវិញខ្លួនជាប្រចាំ ប៉ុន្តែក៏អាចកើតលើអ្នកមិនធ្លាប់ជក់ផងដែរ។
+សញ្ញាព្រមានដំបូង៖
ក្អកមាន់ ឬក្អកជារ៉ាំរ៉ៃមិនព្រមបាត់ (លើសពី ៣ សប្តាហ៍)
ក្អកមកមានលាយស្បែក ឬស្លេស្មមានឈាម
ហត់ ពិបាកដកដង្ហើម ឬមានសំឡេងតឹងទ្រូង
ឈឺទ្រូងពេលដកដង្ហើមវែងៗ ឬពេលក្អក
២. មហារីកសុដន់
ជាជំងឺមហារីកដែលកើតមានញឹកញាប់បំផុតលើស្ត្រី ប៉ុន្តែក៏អាចកើតមានលើបុរសក្នុងរយ:ពេលកម្រផងដែរ។
+សញ្ញាព្រមានដំបូង៖
លេចចេញដុំសាច់ ឬការឡើងរឹងមិនធម្មតានៅតំបន់សុដន់ ឬក្លៀក
ទ្រង់ទ្រាយ ឬទំហំសុដន់មានការផ្លាស់ប្តូរ
ស្បែកនៅលើសុដន់មានការប្រែប្រួល (ដូចជា ជ្រួញ ស្បែកដូចសំបកក្រូច ឬឡើងក្រហម)
ចុងសុដន់លិចចូលក្នុង ឬមានទឹក/ឈាមហូរចេញពីចុងសុដន់
៣. មហារីកក្រពះ និងពោះវៀនធំ
ទម្លាប់នៃការហូបចុកអាហារកែច្នៃ អាហារប្រៃ ឬផ្អែមខ្លាំង និងការខ្វះជាតិសរសៃ (Fiber) គឺជាកត្តាប្រឈមចម្បង។
+សញ្ញាព្រមានដំបូង៖
ការប្រែប្រួលទម្លាប់បន្ទោរបង់ (រាគ និងទល់លាមកឆ្លាស់គ្នា ឬទល់លាមករ៉ាំរ៉ៃ)មានឈាមស្រស់ ឬឈាមពណ៌ខ្មៅលាយជាមួយលាមក
ហើម ឆ្អល់ពោះ ចុកពោះផ្នែកខាងលើជាប្រចាំ ឬឆាប់ឆ្អែតខុសធម្មតាលាមកមានទំហំតូចឆ្មារខុសពីធម្មតា
៤. មហារីកថ្លើម
ជារឿយៗបណ្តាលមកពីការឆ្លងវីរុសរលាកថ្លើមប្រភេទ B និង C, ការពិសារគ្រឿងស្រវឹងច្រើន ឬជំងឺខ្លាញ់រុំថ្លើមរ៉ាំរ៉ៃ។
+សញ្ញាព្រមានដំបូង៖
ស្រកទម្ងន់ខុសធម្មតាដោយគ្មានមូលហេតុ និងអស់កម្លាំងលឿន
ចុក ឬអួលនៅក្រោមឆ្អឹងជំនីរខាងស្តាំ
ភ្នែក និងស្បែកចាប់ផ្តើមឡើងលឿង (Jaundice)
ពោះប៉ោង ឬហើមជើងដោយសារការកើនឡើងនៃទឹកក្នុងពោះ
៥. មហារីកមាត់ស្បូន
មហារីកប្រភេទនេះកើតឡើងលើស្ត្រី ហើយភាគច្រើនបណ្តាលមកពីការឆ្លងវីរុស HPV (Human Papillomavirus)។
+សញ្ញាព្រមានដំបូង៖
ធ្លាក់សខុសធម្មតា (មានក្លិនឆួល ឬមានលាយឈាម)
មានឈាមហូរតាមទ្វារមាសខុសប្រក្រតី (ក្រោយពេលរួមភេទ ឬចន្លោះពេលរដូវ)
ធ្លាក់ឈាមឡើងវិញចំពោះស្ត្រីដែលអស់រដូវហើយ
ឈឺចាប់ក្នុងឆ្អឹងត្រគាក ឬឈឺចាប់ពេលរួមភេទ
+ សញ្ញាទូទៅដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន
ក្រៅពីសញ្ញាជាក់លាក់តាមសរីរាង្គខាងលើ ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះអាការទូទៅទាំងនេះ អ្នកប៉ះពាល់ ឬពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ៖
១.ស្រកទម្ងន់លឿនមិនដឹងមូលហេតុ (ស្រកលើសពី ៥% នៃទម្ងន់ខ្លួនក្នុងរយៈពេល ១–៣ ខែ)
២.អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃរ៉ាំរ៉ៃ ទោះបីជាបានសម្រាកគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ
៣.មានដុំពកចម្លែក លើរាងកាយដែលមិនបាត់ទៅវិញ
ការមានសញ្ញាទាំងនេះ មិនមែនមានន័យថាអ្នកប្រាកដជាកើតជំងឺមហារីក ១០០% នោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសញ្ញាអាសន្នដែលរាងកាយប្រាប់អ្នកឱ្យទៅ ពិនិត្យសុខភាព (Health Check-up)។ ការរកឃើញជំងឺតាំងពីដំណាក់កាលដំបូង គឺជាសោរដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងការសង្គ្រោះជីវិត!