ការញ៉ាំអាហារនៅពេលយប់ជ្រៅ រួចចូលគេងភ្លាមៗ គឺជាទម្លាប់មួយដែលមនុស្សជាច្រើនមើលរំលង ប៉ុន្តែវាជាមូលហេតុចម្បងមួយដែលធ្វើឱ្យកើត ឬធ្វើឱ្យធ្ងន់ធ្ងរឡើងនូវ ជំងឺច្រាលអាស៊ីតក្រពះ (GERD – Gastroesophageal Reflux Disease)។ ការយល់ដឹងអំពីយន្តការនៃជំងឺនេះ និងការកែប្រែទម្លាប់រស់នៅ នឹងជួយការពារប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់អ្នកឱ្យមានសុខភាពល្អ។
១. ហេតុអ្វីបានជាការញ៉ាំយប់ជ្រៅបង្កឱ្យមានជំងឺច្រាលអាស៊ីត?
ជាធម្មតា នៅពេលយើងញ៉ាំអាហារ ក្រពះត្រូវចំណាយពេលចន្លោះពី ២ ទៅ ៤ ម៉ោង ដើម្បីកិន និងរំលាយអាហារទាំងនោះ។
កម្លាំងទំនាញផែនដី (Gravity)៖ នៅពេលយើងអង្គុយ ឬឈរ កម្លាំងទំនាញផែនដីជួយរក្សាអាហារ និងអាស៊ីតឱ្យនៅក្នុងក្រពះ។ ប៉ុន្តែនៅពេលអ្នកញ៉ាំរួចដេកភ្លាម រាងកាយស្ថិតក្នុងទម្រង់ផ្ដេក ដែលធ្វើឱ្យអាស៊ីត និងអាហារក្នុងក្រពះងាយស្រួលហៀរ ឬច្រាលបកត្រឡប់មកលើ ចូលទៅក្នុងបំពង់អាហារវិញ។
ការធូររលុងនៃសាច់ដុំកញ្ចុំបំពង់អាហារ (Lower Esophageal Sphincter – LES)៖ សាច់ដុំនេះដើរតួជា “ស៊ូប៉ាប់” បិទបើកចន្លោះបំពង់អាហារ និងក្រពះ។ ការញ៉ាំអាហារច្រើនពេកនៅពេលយប់ជ្រៅ (ពិសេសអាហារមានខ្លាញ់ខ្ពស់) ធ្វើឱ្យសម្ពាធក្នុងក្រពះកើនឡើង ហើយសាច់ដុំនេះរលុង បណ្តាលឱ្យអាស៊ីតជ្រាបឡើងលើ។
២. រោគសញ្ញាដែលស្តែងចេញពីការច្រាលអាស៊ីត
ប្រសិនបើអ្នកមានទម្លាប់ញ៉ាំយប់ជ្រៅ ហើយជួបប្រទះសញ្ញាទាំងនេះ វាអាចជាការប្រកាសអាសន្ននៃជំងឺ GERD៖
ក្ដៅផ្សាក្នុងទ្រូង (Heartburn)៖ មានអារម្មណ៍ក្តៅ ឬផ្សាតាមបណ្តោយទ្រូង និងបំពង់ក បន្ទាប់ពីញ៉ាំអាហារ ឬនៅពេលដេក។
ជូរមាត់ ឬល្វីងបំពង់ក៖ មានជាតិទឹកអាស៊ីត ឬអាហារច្រាលឡើងមកដល់មាត់។
ក្អកស្ងួតរ៉ាំរ៉ៃ ឬស្អកក៖ អាស៊ីតដែលច្រាលឡើងលើអាចទៅរំញោចបំពង់ខ្យល់ និងបំពង់ក។
ពិបាកលេខអាហារ ឬមានអារម្មណ៍ថាមានដុំស្ទះនៅក៖ ដោយសារបំពង់អាហាររលាក ឬហើម។
៣. វិធីសាស្ត្រការពារ និងកែប្រែទម្លាប់ដើម្បីជៀសវាង GERD
ដើម្បីការពារខ្លួនពីជំងឺច្រាលអាស៊ីតក្រពះ និងលើកកម្ពស់គុណភាពនៃការគេង អ្នកគួរអនុវត្តតាមអនុសាសន៍ខាងក្រោម៖
អាហារ និងទម្លាប់នៃការហូបចុក៖
កំណត់ពេលវេលាអាហារល្ងាច៖ គួរញ៉ាំអាហារល្ងាចឱ្យបាន យ៉ាងតិច ៣ ទៅ ៤ ម៉ោង មុនពេលចូលគេង (ឧទាហរណ៍៖ បើគេងម៉ោង ១០ យប់ គួរញ៉ាំឱ្យហើយត្រឹមម៉ោង ៦ ឬ ៧ យប់)។
ចៀសវាងអាហារដែលបង្កឱ្យច្រាលអាស៊ីត៖
-អាហារបំពង ឬមានខ្លាញ់ច្រើន
-អាហារហិរខ្លាំង អាហារជូរខ្លាំង
-សូកូឡា, កាហ្វេ, តែ និងភេសជ្ជៈមានហ្គាស (កូកា/កាបូណាត)
-គ្រឿងស្រវឹង និងការជក់បារី
ញ៉ាំអាហារក្នុងបរិមាណល្មម៖ កាត់បន្ថយទំហំពែងអាហារនៅពេលល្ងាច កុំញ៉ាំឆ្អែតខ្លាំងពេក។
ការកែប្រែឥរិយាបថរស់នៅ៖
កុំទម្រេតខ្លួនភ្លាមៗ៖ បន្ទាប់ពីញ៉ាំអាហាររួច ควរបន្តអង្គុយ ឬដើរស្រាលៗយ៉ាងតិច ៣០ នាទី ទៅ ១ ម៉ោង។
កល់ក្បាលគ្រែឱ្យខ្ពស់បន្តិច៖ ប្រសិនបើអ្នកតែងតែមានអាការច្រាលអាស៊ីតនៅពេលយប់ ควរកល់ជើងគ្រែផ្នែកខាងក្បាលឱ្យខ្ពស់ប្រហែល ១៥-២០ សង់ទីម៉ែត្រ (ឬប្រើខ្នើយទ្រក្បាល និងដើមទ្រូងឱ្យខ្ពស់បន្តិច)។
គេងផ្អៀងទៅខាងឆ្វេង៖ ការគេងផ្អៀងទៅខាងឆ្វេងជួយឱ្យទម្រង់ក្រពះស្ថិតនៅក្រោមបំពង់អាហារ ដែលកាត់បន្ថយការច្រាលអាស៊ីតបានច្រើន បើប្រៀបធៀបនឹងការគេងផ្អៀងទៅខាងស្តាំ។
ជំងឺច្រាលអាស៊ីតក្រពះ (GERD) មិនត្រឹមតែបង្កការរំខានដល់ការគេង និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបើទុកឱ្យរ៉ាំរ៉ៃ វាក៏អាចបង្កឱ្យមានការដំបៅ ឬរលាកបំពង់អាហារធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។ ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ញ៉ាំអាហារយប់ជ្រៅ គឺជាជំហានដំបូង និងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការថែរក្សាសុខភាពក្រពះរបស់អ្នក ។