តម្រងនោម គឺជាអវយវៈដ៏សំខាន់ប្រៀបដូចជា «រោងចក្រចោះសម្អាតជាតិពុល» នៅក្នុងរាងកាយ។ ប៉ុន្តែជារៀងរាល់ថ្ងៃ មនុស្សជាច្រើនកំពុងតែបំផ្លាញរោងចក្រដ៏សំខាន់មួយនេះបន្តិចម្តងៗ តាមរយៈទម្លាប់រស់នៅ និងការហូបចុកប្រចាំថ្ងៃ ដោយមិនបានដឹងខ្លួន។
ជំងឺតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ (Chronic Kidney Disease) ជារឿយៗមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាក្នុងដំណាក់កាលដំបូងឡើយ រហូតដល់តម្រងនោមខូចខាតអស់ជាង ៧០%-៨០% ទើបស្តែងចេញមក ដែលពេលនោះវាហួសពេលក្នុងការស្តារឡើងវិញទៅហើយ។ ខាងក្រោមនេះជាមូលហេតុចម្បងពីរ ៖
១. ទម្លាប់ញ៉ាំប្រៃ (ជាតិសូដ្យូមខ្ពស់) ៖ ឃាតករស្ងៀមស្ងាត់នៃតម្រងនោម
ការបរិភោគអាហារដែលមានជាតិប្រៃខ្លាំង ឬមានជាតិសូដ្យូម (Sodium) ខ្ពស់ជាប្រចាំ គឺជាដើមហេតុចម្បងមួយនៃការខូចតម្រងនោម៖
បង្កើនសម្ពាធឈាម៖ ជាតិសូដ្យូមលើសនៅក្នុងរាងកាយ នឹងទាញយកជាតិទឹកមកផ្ទុកក្នុងសរសៃឈាម ធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមកើនឡើង។ សម្ពាធឈាមខ្ពស់រ៉ាំរ៉ៃ នឹងទៅបុកទង្គិច និងបំផ្លាញសរសៃឈាមតូចៗនៅក្នុងតម្រងនោមឱ្យស្ទះ និងខូចខាត។
ធ្វើឱ្យតម្រងនោមធ្វើការហួសកម្លាំង៖ នៅពេលមានជាតិអំបិលច្រើនពេក តម្រងនោមត្រូវខិតខំច្រោះជាតិសូដ្យូមដែលលើសនោះចេញមកក្រៅ ធ្វើឱ្យកោសិកាតម្រងនោមឆាប់ទ្រុឌទ្រោម និងចុះខ្សោយ។
ប្រភពសូដ្យូមដែលមនុស្សភាគច្រើនមើលរំលង៖ មិនមែនមានតែអំបិល ឬទឹកត្រីនោះទេ! អាហារកែច្នៃ គ្រឿងកំប៉ុង មីកញ្ចប់ ទឹកជ្រលក់/ទឹកស៊ីអ៊ីវ អាហារផ្អាប់ និងប៊ីចេង សុទ្ធតែមានកម្រិតសូដ្យូមខ្ពស់ខ្លាំង។
២. ការប្រើប្រាស់ថ្នាំផ្តេសផ្តាស ៖ ពិសពុលដែលបំផ្លាញតម្រងនោមផ្ទាល់
ទម្លាប់ទិញថ្នាំលេបដោយខ្លួនឯង ដោយគ្មានការពិគ្រោះយោបល់ ឬរូបមន្តពីគ្រូពេទ្យជំនាញ គឺជាគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំបំផុតសម្រាប់តម្រងនោម៖
ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ (NSAIDs) ៖ ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ដូចជា Ibuprofen, Mefenamic Acid, Naproxen ឬថ្នាំប្រឆាំងការរលាកផ្សេងៗ ប្រសិនបើប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ឬប្រើប្រាស់ជាប់ជាប្រចាំយូរអង្វែង នឹងទៅកាត់បន្ថយលំហូរឈាមដែលត្រូវរត់ទៅចិញ្ចឹមតម្រងនោម បណ្តាលឱ្យតម្រងនោមខ្វះឈាម និងខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ។
ថ្នាំបំប៉ន និងថ្នាំបុរាណគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ ៖ ថ្នាំផ្សំបុរាណ ថ្នាំស្តោះផ្លុំ ឬអាហារបំប៉នមួយចំនួនដែលគ្មានការទទួលស្គាល់ពីក្រសួងសុខាភិបាល អាចមានលាយសារធាតុគីមី ការពាររលាក ឬលោហៈធ្ងន់ (ដូចជា បារ៉ត ឬលីដ) ដែលជាធាតុពុលបំផ្លាញកោសិកាតម្រងនោមដោយផ្ទាល់។
ថ្នាំផ្សះ (Antibiotics) ប្រើប្រាស់ខុសបច្ចេកទេស ៖ ការទិញថ្នាំផ្សះលេបផ្តេសផ្តាសពេលគ្រុនផ្តាសាយ ឬឈឺក ដោយមិនបានប្រើប្រាស់តាមកម្រិត និងរយៈពេលត្រឹមត្រូវ អាចធ្វើឱ្យកើតមានជាតិពុលកើនឡើងក្នុងតម្រងនោម។
+ វិធីសាស្ត្រការពារ និងថែរក្សាសុខភាពតម្រងនោមឱ្យមាំមួន
កាត់បន្ថយជាតិប្រៃ ៖ បរិភោគអំបិលមិនឱ្យលើសពី ១ ស្លាបព្រាកាហ្វេ (ប្រហែល ៥ ក្រាម) ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប៊ីចេង ទឹកជ្រលក់ និងអាហារកែច្នៃ។
ផឹកទឹកស្អាតឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ៖ ផឹកទឹកពី ១.៥ ទៅ ២ លីត្រ ក្នុងមួយថ្ងៃ (សម្រាប់មនុស្សទូទៅដែលគ្មានជំងឺបេះដូង ឬតម្រងនោមដំណាក់កាលចុងក្រោយ) ដើម្បីជួយតម្រងនោមក្នុងការច្រោះជាតិពុល។
ឈប់ទិញថ្នាំលេបដោយខ្លួនឯង ៖ ត្រូវពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ឬឱសថការីជានិច្ច មុននឹងប្រើប្រាស់ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ ឬថ្នាំផ្សះ។
គ្រប់គ្រងជំងឺប្រចាំកាយ ៖ ប្រសិនបើអ្នកមានជំងឺលើសសម្ពាធឈាម ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែម ត្រូវលេបថ្នាំតាមបញ្ជាគ្រូពេទ្យឱ្យបានទៀងទាត់ ព្រោះជំងឺទាំងពីរនេះជាដើមហេតុលេខ១ នៃជំងឺតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ។
ពិនិត្យសុខភាពតម្រងនោមជាប្រចាំ ៖ ធ្វើការពិនិត្យទឹកនោម (Urine Test) និងពិនិត្យឈាមតាមដានមុខងារតម្រងនោម (Creatinine / eGFR) យ៉ាងហោចណាស់ ១ ឆ្នាំម្ដង។