ជំងឺលើសសម្ពាធឈាម (ឡើងឈាម) ត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា «ឃាតករលាក់មុខ» ព្រោះវាមិនសូវចេញរោគសញ្ញាឱ្យដឹងមុនច្បាស់លាស់នោះទេ ប៉ុន្តែវាអាចវាយប្រហារបណ្តាលឱ្យពិការភាព ឬបាត់បង់ជីវិតមួយរំពេច។ នៅពេលដែលសម្ពាធឈាមកំពុងឡើងខ្ពស់ ប្រសិនបើអ្នកធ្វើសកម្មភាពខុសឆ្គងតែបន្តិច សរសៃឈាមខួរក្បាលដែលត្បៀត ឬស្រួយស្រាប់ អាចនឹងធ្លាយ ឬដាច់ភ្លាមៗ (Stroke)។
ដើម្បីការពារអាយុជីវិតខ្លួនឯង និងមនុស្សជាទីស្រឡាញ់ នេះជាអ្វីដែលអ្នក «ហាមធ្វើដាច់ខាត» នៅពេលដឹងថាខ្លួនឯងកំពុងឡើងឈាមខ្លាំង៖
១. ហាមងូតទឹកភ្លាមៗ (ជាពិសេសទឹកត្រជាក់)
នៅពេលសម្ពាធឈាមកំពុងឡើងខ្ពស់ ការរត់ទៅងូតទឹកដើម្បីឱ្យត្រជាក់ខ្លួន គឺជាកំហុសដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត។ ទឹកត្រជាក់ដែលប៉ះនឹងស្បែកភ្លាមៗ នឹងធ្វើឱ្យសរសៃឈាមផ្នែកខាងក្រៅរួញកន្ត្រាក់យ៉ាងលឿន ដែលរុញច្រានលំហូរឈាមឱ្យបាញ់ទៅផ្នែកខាងក្នុង និងខួរក្បាលកាន់តែខ្លាំង បង្កើនហានិភ័យដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលត្រឹមមួយប៉ប្រិចភ្នែក។
២. ហាមហាត់ប្រាណ ឬធ្វើចលនាធ្ងន់ៗភ្លាមៗ
មនុស្សមួយចំនួនយល់ច្រឡំថា ពេលឡើងឈាម ត្រូវតែទៅរត់ ឬធ្វើចលនាខ្លាំងៗដើម្បីបញ្ចេញញើស។ ប៉ុន្តែការពិត ការធ្វើសកម្មភាពធ្ងន់ៗ ឬការឱនៗងើបៗភ្លាមៗ នឹងធ្វើឱ្យបេះដូងខំប្រឹងកន្ត្រាក់បាញ់ឈាមកាន់តែខ្លាំង ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមហក់ឡើងដល់ចំណុចកំពូល និងគ្រោះថ្នាក់បំផុត។
៣. ហាមបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង ឬភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងថែម
ជាតិអាល់កុល និងសារធាតុកាហ្វេអ៊ីនដែលមាននៅក្នុងភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង ឬកាហ្វេខាប់ៗ មានប្រសិទ្ធភាពជម្រុញឱ្យបេះដូងលោតញាប់ និងធ្វើឱ្យសរសៃឈាមរួមតូច។ ការសេពគ្រឿងស្រវឹង ឬភេសជ្ជៈទាំងនេះអំឡុងពេលឈាមឡើងខ្ពស់ គឺប្រៀបដូចជាការចាក់សាំងលើគំនរភ្លើងអញ្ចឹង។
៤. ហាមខឹងខ្លាំង មួរម៉ៅ ឬស្ត្រេសជ្រុល
អារម្មណ៍មួរម៉ៅ ម៉ៅក្ដៅ និងការគិតច្រើន ជម្រុញឱ្យរាងកាយបញ្ចេញអភ័ព្វអ័រម៉ូនស្ត្រេស (Cortisol និង Adrenaline) យ៉ាងគំហុក។ អ័រម៉ូនទាំងនេះធ្វើឱ្យសរសៃឈាមរួមតូចខ្លាំង និងធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមហក់ឡើងខ្ពស់ភ្លាមៗ ដែលជាមូលហេតុញឹកញាប់បំផុតនៃការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលពេលកំពុងឈ្លោះប្រកែកគ្នា ឬខឹងខ្លាំង។
៥. ហាមឈប់លេបថ្នាំ ឬបន្ថយថ្នាំខ្លួនឯង
ការលេបថ្នាំផ្តេសផ្តាស ឬការឈប់លេបថ្នាំសង្កត់សម្ពាធឈាមភ្លាមៗដោយគ្មានវេជ្ជបញ្ជា ព្រោះតែឃើញអាការៈធូរស្រាល គឺជាការលេងសើចនឹងសេចក្តីស្លាប់។ សម្ពាធឈាមអាចនឹងហក់ឡើងវិញយ៉ាងគំហុក (Rebound Hypertension) ដែលខួរក្បាលមិនអាចទ្រាំទ្របាន។
+អ្វីដែលគួរធ្វើភ្លាមៗនៅពេលដឹងថាឡើងឈាមខ្លាំង៖
-ស្វែងរកកន្លែងស្ងប់ស្ងាត់ អង្គុយសម្រាក ឬទម្រេតខ្លួនផ្អែកខ្នង (ក្បាលឱ្យខ្ពស់ជាងទ្រូងបន្តិច)។
-ដកដង្ហើមចូលជ្រៅៗ និងដកដង្ហើមចេញយឺតៗ ដើម្បីជួយឱ្យប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទធូរស្រាល។
-លេបថ្នាំបញ្ចុះសម្ពាធឈាមតាមវេជ្ជបញ្ជា (បើមាន) និងពិសារទឹកក្តៅឧណ្ហៗបន្តិច។
-ប្រសិនបើមានអាការៈ ឈឺក្បាលខ្លាំងដូចរន្ទះបាញ់ វង្វេងស្មារតី ធ្លាក់មាត់ ឬទន់ដៃជើងម្ខាង ត្រូវប្រញាប់បញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់!