នៅក្នុងយុគសម័យដែលមនុស្សម្នារវល់តែនឹងការងារការិយាល័យ អង្គុយមួយកន្លែងរាប់ម៉ោង និងទម្លាប់បរិភោគអាហាររហ័ស សម្បូរខ្លាញ់ និងជាតិស្ករ ជារឿយៗយើងតែងតែមើលរំលងការប្រែប្រួលនៃរាងកាយខ្លួនឯង។ មនុស្សជាច្រើនយល់ថា «ការឡើងគីឡូបន្តិចបន្តួច» ឬ «ការមានក្បាលពោះ» គ្រាន់តែជារឿងបញ្ហាសម្រស់ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅ វាគឺជា «ធាត់អត់ដឹងខ្លួន» ឬ«ធាត់លាក់មុខ» ដែលកំពុងដំឡើងកេះ គ្រាប់បែកពេលវេលា នៅក្នុងសរសៃឈាមរបស់អ្នកយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់។
គ្រាប់បែកពេលវេលានេះ នៅពេលវាផ្ទុះឡើង វានឹងបង្កជា «គ្រោះថ្នាក់ដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល» (Stroke) ដែលអាចធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ធ្លាក់ខ្លួនពិការ ឬបាត់បង់ជីវិតត្រឹមតែមួយប៉ព្រិចភ្នែក។
អ្វីទៅជា «ធាត់អត់ដឹងខ្លួន»?
មនុស្សមួយចំនួនមើលទៅខាងក្រៅឃើញរាងស្គម ឬធម្មតា ប៉ុន្តែមាន «ខ្លាញ់កកកុញក្នុងសរីរាង្គខាងក្នុង» (Visceral Fat) ឬមានក្បាលពោះ។ ខ្លាញ់ប្រភេទនេះគ្រោះថ្នាក់បំផុត ព្រោះវាចូលទៅរុំព័ទ្ធសរីរាង្គសំខាន់ៗ និងរលាយចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម បង្កើតជាបន្ទះខ្លាញ់ (Plaque) តាមជញ្ជាំងសរសៃឈាម ដោយមិនបញ្ចេញរោគសញ្ញាឈឺចាប់អ្វីទាំងអស់។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលគេហៅថា «ធាត់អត់ដឹងខ្លួន»។
សញ្ញាព្រមាន៖ តើគ្រាប់បែកពេលវេលាជិតផ្ទុះដោយរបៀបណា?
នៅពេលសរសៃឈាមខួរក្បាលចាប់ផ្តើមត្បៀតខ្លាំង ឬឡើងរឹងដោយសារកំណកខ្លាញ់ លំហូរឈាមទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាលនឹងត្រូវកាត់ផ្តាច់។ រាងកាយនឹងចាប់ផ្តើមបញ្ជូនសញ្ញាអាសន្នដំបូងៗ (ដែលអាចកើតឡើងពីរបីថ្ងៃ ឬពីរបីសប្តាហ៍មុនពេលដាច់) តាមរយៈរូបមន្ត B.E. F.A.S.T ដែលអ្នកត្រូវកត់សម្គាល់៖
B – Balance (តុល្យភាព)៖ មានអារម្មណ៍វិលមុខស្រុតចុះភ្លាមៗ វង្វេងទិសដៅ ឬបាត់បង់លំនឹងក្នុងការដើរ។
E – Eyes (ភ្នែក)៖ ស្រវាំងភ្នែកខ្លាំង ឃើញរូបភាពបែកជាពីរ ឬងងឹតភ្នែកមួយចំហៀងភ្លាមៗដោយគ្មានមូលហេតុ។
F – Face (ផ្ទៃមុខ)៖ មុខវៀចមួយចំហៀង ញញឹមមិនស្មើ ឬស្ពឹកស្រពោននៅលើផ្ទៃមុខ។
A – Arms (ដៃជើង)៖ ដៃ ឬជើងទន់ខ្សោយលើកមិនរួច ឬស្ពឹកមួយចំហៀងខ្លួន ទម្លាក់របស់របរពីដៃដោយអចេតនា។
S – Speech (ការនិយាយ)៖ និយាយត្រដិត និយាយមិនច្បាស់ពាក្យ ឬស្តាប់មិនយល់ពីអ្វីដែលអ្នកដទៃនិយាយ។
T – Time (ពេលវេលា)៖ ប្រសិនបើមានសញ្ញាណាមួយខាងលើនេះ កុំបង្អង់យូរឡើយ! ពេលវេលាគឺជាអាយុជីវិត ត្រូវប្រញាប់បញ្ជូនអ្នកជំងឺទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាម។
វិធីដកកេះគ្រាប់បែក៖ ការពារមុនពេលហួសពេល
ត្រូវចាំថា៖ សរសៃឈាមដែលដាច់ ឬស្ទះទៅហើយ មិនអាចប្រែមកដូចដើមវិញបានទាំងស្រុងនោះទេ។ ការការពារ គឺមានតម្លៃស្មើនឹងជីវិត។
១. កែប្រែទម្លាប់ការងារ៖ បើអ្នកជាបុគ្គលិកការិយាល័យ គួរចៀសវាងការអង្គុយធ្វើការជាប់គ្នាច្រើនម៉ោង។ ត្រូវបង្កើតទម្លាប់ក្រោកឈរ ដើរចុះឡើង ឬធ្វើលំហាត់ប្រាណពត់ខ្លួនស្រាលៗរៀងរាល់ ១ ម៉ោងម្តង។ ២. បណ្តុះទម្លាប់ដើរ៖ ការដើររយៈពេល ១៥ ទៅ ២០ នាទីក្រោយបរិភោគអាហាររួច ឬការហាត់ប្រាណបែបកាតឌីយ៉ូ (Cardio) នៅពេលព្រឹក ជួយដុតបំផ្លាញខ្លាញ់កុករុំក្នុងសរសៃឈាមបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ ៣. គ្រប់គ្រងរបបអាហារ៖ កាត់បន្ថយអាហារបំពង ខ្លាញ់សត្វ គ្រឿងស្រវឹង និងភេសជ្ជៈផ្អែមខ្លាំង។ បង្កើនការញ៉ាំបន្លែបៃតង ផ្លែឈើ និងអាហារដែលមានជាតិសរសៃខ្ពស់។ ៤. ពិនិត្យកម្រិតខ្លាញ់ និងសម្ពាធឈាម៖ ត្រូវទៅពិនិត្យសុខភាព វាស់សម្ពាធឈាម និងពិនិត្យឈាមរកកម្រិតខ្លាញ់ (Cholesterol) ឱ្យបានទៀងទាត់ ទោះបីជាអ្នកមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងធម្មតាក៏ដោយ។
កុំបណ្តោយឱ្យភាពរីករាយនៃការញ៉ាំ និងភាពមមាញឹកនៃការងារ មកកប់គ្រាប់បែកពេលវេលានៅក្នុងខ្លួនអ្នក។ សុខភាពរបស់អ្នកគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិធំបំផុតសម្រាប់ខ្លួនឯង និងក្រុមគ្រួសារ!