«សម្ពាធឈាមខ្ពស់» ឬដែលយើងតែងតែហៅសាមញ្ញថា «លើសឈាម» ត្រូវបានវេជ្ជបណ្ឌិតទូទាំងពិភពលោកប្រសិទ្ធនាមឱ្យថា «ឃាតករស្ងៀមស្ងាត់» (The Silent Killer)។ ហេតុអ្វីបានជាវាទទួលបានឈ្មោះដ៏គួរឱ្យខ្លាចបែបនេះ?
នោះគឺដោយសារតែជំងឺនេះភាគច្រើនមិនស្ដែងរោគសញ្ញា ឬការឈឺចាប់ណាមួយឱ្យយើងដឹងមុននោះទេ តែវាសម្ងំយាយីសរសៃឈាម និងបេះដូងបន្តិចម្តងៗ រហូតដល់ថ្ងៃដែលវាវាយប្រហារភ្លាមៗ បង្កជាវិបត្តិគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។
ខាងក្រោមនេះជាការពិតដែលអ្នកត្រូវដឹងពីរបៀបដែលឃាតករស្ងៀមស្ងាត់នេះធ្វើការ និងវិធីសាស្ត្រការពារបេះដូងរបស់អ្នក៖
១. ហេតុអ្វីបានជាវា «ស្ងៀមស្ងាត់» ប៉ុន្តែ «សាហាវ»?
មនុស្សភាគច្រើនយល់ច្រឡំថា ទាល់តែមានអាការៈធ្ងន់ក្បាល វិលមុខ ឬក្រហាយមុខ ទើបហៅថាឡើងឈាម។ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅ មនុស្សរាប់លាននាក់កំពុងរស់នៅជាមួយសម្ពាធឈាមខ្ពស់ដោយមិនដឹងខ្លួន ព្រោះរាងកាយបានស៊ាំទៅនឹងសម្ពាធនោះ។
នៅពេលសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងរយៈពេលយូរ វានឹងបង្កើតផលប៉ះពាល់ដូចជា៖
-បំផ្លាញជញ្ជាំងសរសៃឈាម៖ សម្ពាធបុកខ្លាំងពេកធ្វើឱ្យសរសៃឈាមបាត់បង់ភាពយឺត និងរឹង (Atherosclerosis) ងាយនឹងដាច់ ឬស្ទះ។
-បង្ខំឱ្យបេះដូងធ្វើការលើសកម្លាំង៖ បេះដូងត្រូវប្រឹងច្របាច់ឈាមខ្លាំងជាងមុន ដើម្បីជម្នះសម្ពាធក្នុងសរសៃឈាម ដែលធ្វើឱ្យសាច់ដុំបេះដូងទៅជាក្រាស់ និងរីកធំ (Heart Hypertrophy) ហើយចុះខ្សោយទៅៗ។
២. ដំណើររឿង៖ ពីលើសឈាម ទៅជាការវាយប្រហារបេះដូង
នៅពេលឃាតករស្ងៀមស្ងាត់នេះធ្វើការរហូតដល់ចំណុចកំពូល វានឹងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ធំៗពីរគឺ៖
ជំងឺគាំងបេះដូង (Heart Attack)
នៅពេលសរសៃឈាមបេះដូងរឹង និងត្បៀតខ្លាំងដោយសារសម្ពាធឈាម វានឹងងាយបង្កើតជាដុំឈាមកកទៅបិទផ្លូវដើររបស់ឈាម។ នៅពេលឈាមមិនអាចរត់ទៅចិញ្ចឹមសាច់ដុំបេះដូងបាន សាច់ដុំបេះដូងនឹងចាប់ផ្តើមស្លាប់ភ្លាមៗ បង្កជាការឈឺចាប់ចុកណែនក្នុងទ្រូងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលយើងហៅថា «គាំងបេះដូង»។
ជំងឺខ្សោយបេះដូង (Heart Failure)
កើតឡើងដោយសារបេះដូងត្រូវប្រឹងធ្វើការហួសកម្លាំងច្រើនឆ្នាំពេក រហូតដល់វាអស់ថាមពល លែងមានសមត្ថភាពច្របាច់ឈាមទៅចិញ្ចឹមរាងកាយបានគ្រប់គ្រាន់ ធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺហត់ ដកដង្ហើមមិនរួច និងហើមជើង។
៣. តើធ្វើដូចម្តេចទើបដឹងថាខ្លួនឯងមាន «សម្ពាធឈាមខ្ពស់»?
វិធីតែមួយគត់ដើម្បីវែកមុខឃាតករស្ងៀមស្ងាត់នេះបាន គឺ «ការវាស់សម្ពាធឈាម»។ អ្នកមិនអាចស្មានតាមអារម្មណ៍បានឡើយ។
៤. យុទ្ធសាស្ត្រទប់ស្កាត់ និងការពារបេះដូងរបស់អ្នក
ដំណឹងល្អគឺ យើងអាចគ្រប់គ្រង និងទប់ស្កាត់ឃាតករស្ងៀមស្ងាត់នេះបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅប្រចាំថ្ងៃ៖
-កាត់បន្ថយប្រៃ (Sodium)៖ គ្រឿងប្រៃ និងប៊ីចេង គឺជាមិត្តភក្តិស្និទ្ធស្នាលរបស់លើសឈាម។ ការកាត់បន្ថយការញ៉ាំប្រៃ ជួយទម្លាក់សម្ពាធឈាមបានយ៉ាងលឿន។
-បង្កើនការធ្វើចលនា៖ ធ្វើលំហាត់ប្រាណបែបកាតឌីយ៉ូ (Cardio) ដូចជា ដើរលឿន រត់ស្រាលៗ ឬជិះកង់ ឱ្យបាន ១៥០ នាទីក្នុងមួយសប្តាហ៍ ជួយឱ្យសរសៃឈាមយឺត និងជួយឱ្យបេះដូងរឹងមាំ។
-គ្រប់គ្រងស្ត្រេស៖ ភាពតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍រ៉ាំរ៉ៃ បង្ខំឱ្យរាងកាយបញ្ចេញអ័រម៉ូនដែលធ្វើឱ្យសរសៃឈាមរួញតូច និងឡើងឈាម។ គួររកពេលសម្រាក និងគេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់។
-វាស់ឈាមឱ្យបានទៀងទាត់៖ គួរមានម៉ាស៊ីនវាស់សម្ពាធឈាមឌីជីថលមួយនៅផ្ទះ ដើម្បីតាមដានសុខភាពខ្លួនឯង និងមនុស្សជាទីស្រឡាញ់។