នៅក្នុងពិភពវេជ្ជសាស្ត្រ «ជំងឺលើសសម្ពាធឈាម» (Hypertension) ត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថា «ឃាតករឈាមត្រជាក់» (The Silent Killer)។ មូលហេតុគឺដោយសារតែជំងឺនេះ ជារឿយៗមិនស្តែងចេញរោគសញ្ញាអ្វីឱ្យដឹងមុនច្បាស់លាស់នោះទេ វាសម្ងំឈ្លានពានសរសៃឈាម និងបេះដូងរបស់អ្នកយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ រហូតដល់ថ្ងៃដែលវាធ្លាយទៅជាការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល (Stroke) ឬគាំងបេះដូង (Heart Attack) ទើបជនរងគ្រោះដឹងខ្លួន។
ទោះជាយ៉ាងណា រាងកាយរបស់យើងតែងតែផ្ញើ «សញ្ញាព្រមានដំបូងៗ» មួយចំនួន គ្រាន់តែវាស្រាលពេក រហូតធ្វើឱ្យយើងគិតថាជាអាការៈហត់នឿយធម្មតា។ ខាងក្រោមនេះជាសញ្ញាព្រមានដែលអ្នកមិនត្រូវខកខានដាច់ខាត៖
៥ សញ្ញាព្រមានដំបូង ដែលមនុស្សភាគច្រើនខកខានមិនបានចាប់អារម្មណ៍
១. ឈឺក្បាលផ្នែកខាងក្រោយ (ប្លង់កញ្ចឹងក) នាពេលព្រលឹម
ការឈឺក្បាលដោយសារសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ ភាគច្រើនកើតឡើងនៅពេលព្រឹកព្រលឹម បន្ទាប់ពីភ្ញាក់ពីគេង ដោយមានអារម្មណ៍ធ្ងន់ ឬតឹងណែនខ្លាំងនៅតំបន់កញ្ចឹងក និងផ្នែកខាងក្រោយនៃក្បាល។ អាការៈនេះអាចនឹងធូរស្រាលទៅវិញ បន្ទាប់ពីយើងងើបធ្វើចលនាពីរបីម៉ោង។
២. ស្រវាំងភ្នែក ឬឃើញចំណុចខ្មៅៗអណ្តែត
នៅពេលសម្ពាធឈាមហក់ឡើងខ្ពស់ វាបង្កសម្ពាធដល់សរសៃឈាមតូចៗនៅក្នុងគ្រាប់ភ្នែក។ អ្នកអាចនឹងមានអារម្មណ៍ថាភ្នែកស្រវាំងៗមួយភ្លែតៗ ឃើញរូបភាពព្រិលៗ ឬមានអារម្មណ៍ដូចមានធូលី/ចំណុចខ្មៅៗអណ្តែតកាត់មុខភ្នែកជាញឹកញាប់។
៣. ណែនទ្រូង និងដកដង្ហើមមិនដល់គ្នា (ដកដង្ហើមខ្លីៗ)
ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថាណែនៗក្នុងទ្រូង អស់កម្លាំងខុសធម្មតា ទោះបីជាគ្រាន់តែដើរឡើងជណ្តើរបន្តិចបន្តួច ឬធ្វើការងារស្រាលៗ ហើយមានអាការៈដកដង្ហើមញាប់ៗខ្លីៗ នោះអាចជាសញ្ញាថាបេះដូងកំពុងប្រឹងធ្វើការខ្លាំងលើសកម្រិតដើម្បីរុញច្រានឈាម។
៤. ធ្ងន់ត្រចៀក ឬមានសំឡេង «វ៉ឺងៗ» ក្នុងត្រចៀក
ការឮសំឡេងរោទ៍ សំឡេងខ្យល់ ឬសំឡេង «វ៉ឺងៗ» នៅក្នុងត្រចៀកដោយគ្មានប្រភពសំឡេងពីខាងក្រៅ (Tinnitus) គឺជាសញ្ញាដែលទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងការប្រែប្រួលសម្ពាធឈាមភ្លាមៗ ដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទត្រចៀកខាងក្នុង។
៥. អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ និងគេងមិនសូវលក់
មនុស្សជាច្រើនគិតថាការគេងមិនលក់ មកពីស្រ្តេសការងារ។ ប៉ុន្តែសម្ពាធឈាមដែលឡើងខ្ពស់ខុសប្រក្រតី ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរំញោចខ្លាំង ធ្វើឱ្យបេះដូងលោតញាប់ និងបង្កជាក្តីបារម្ភក្នុងចិត្ត ដែលធ្វើឱ្យអ្នកពិបាកសម្រាន្តលក់ ឬភ្ញាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ។
+ វិធីសាស្ត្រការពារខ្លួនពី «ឃាតករឈាមត្រជាក់»
១. វាស់សម្ពាធឈាមជាប្រចាំ៖ វិធីតែមួយគត់ដែលដឹងច្បាស់ ១០០% គឺការប្រើម៉ាស៊ីនវាស់សម្ពាធឈាម។ គួរមានម៉ាស៊ីនវាស់ឌីជីថលមួយនៅផ្ទះ លទ្ធផលដែលល្អគឺស្ថិតក្នុងរង្វង់ ១២០/៨០ mmHg។
២. កាត់បន្ថយប្រៃ៖ សូដ្យូម (Sodium) នៅក្នុងអំបិល ទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ និងអាហារកំប៉ុង គឺជាសត្រូវលំដាប់មួយដែលធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមហក់ឡើង។
៣. ធ្វើចលនាឲ្យបានច្រើន (Morning Cardio)៖ ការដើរតិចៗ ឬហាត់ប្រាណស្រាលៗ ២០-៣០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ជួយឱ្យសរសៃឈាមរីកធំ និងយឺតស្វិតបានល្អ ជួយសម្រាលសម្ពាធឈាមបានយ៉ាងស័ក្តិសិទ្ធិ។
ជំងឺលើសសម្ពាធឈាម មិនមែនកើតឡើងតែលើមនុស្សចាស់នោះទេ បច្ចុប្បន្នវ័យយុវជន និងអ្នកធ្វើការការិយាល័យ (ដោយសារស្រ្តេស និងរបបអាហារ) ក៏កំពុងរងគ្រោះដោយសារជំងឺនេះយ៉ាងច្រើនផងដែរ។