«តម្រងនោម» គឺជាម៉ាស៊ីនចម្រោះជាតិពុលដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងរាងកាយរបស់មនុស្ស។ វាធ្វើការ ២៤ ម៉ោងលើ ២៤ ម៉ោង ដោយគ្មានថ្ងៃសម្រាក ដើម្បីជម្រុះកាកសំណល់ រក្សាតុល្យភាពទឹក និងជាតិរ៉ែ ព្រមទាំងជួយគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលគួរឱ្យខ្លាចបំផុតនោះគឺ «ជំងឺតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ គឺជាឃាតករលាក់មុខ» ព្រោះវាមិនសូវបញ្ចេញរោគសញ្ញាឱ្យដឹងមុនឡើយ នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងៗ លុះត្រាតែវាខូចខាតធ្ងន់ធ្ងររហូតដល់ជិត ៩០% ទើបស្ដែងចេញមក ដែលពេលខ្លះវាអាចហួសពេល និងត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើការលាងឈាម (Dialysis) ពេញមួយជីវិត។
ដើម្បីការពារ និងសង្គ្រោះតម្រងនោមរបស់អ្នកកុំឱ្យឈានដល់ចំណុចដ៏គ្រោះថ្នាក់នោះ ខាងក្រោមនេះជាវិធីសាស្ត្រសំខាន់ៗដែលអ្នកត្រូវដឹង និងអនុវត្តជាបន្ទាន់៖
១. គ្រប់គ្រង «ឫសគល់» នៃជំងឺ៖ ទឹកនោមផ្អែម និងសម្ពាធឈាមខ្ពស់
ជាង ៧០% នៃអ្នកជំងឺខ្សោយតម្រងនោម គឺបណ្តាលមកពីជំងឺពីរនេះ។
-សម្ពាធឈាមខ្ពស់៖ វានឹងទៅបំផ្លាញសរសៃឈាមតូចៗនៅក្នុងតម្រងនោម ធ្វើឱ្យសមត្ថភាពចម្រោះជាតិពុលធ្លាក់ចុះ។ អ្នកគួររក្សាសម្ពាធឈាមឱ្យនៅក្រោម 120/80 mmHg។
-ជំងឺទឹកនោមផ្អែម៖ ជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់រយៈពេលយូរ នឹងធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនចម្រោះរបស់តម្រងនោមខូចខាត។ ការគ្រប់គ្រងរបបអាហារ និងលេបថ្នាំតាមវេជ្ជបញ្ជាដើម្បីរក្សាជាតិស្ករឱ្យថេរ គឺជារបាំងការពារតម្រងនោមដ៏រឹងមាំបំផុត។
២. ផ្លាស់ប្ដូររបបអាហារ៖ កាត់បន្ថយប្រៃ និងសាច់ក្រហម
របបអាហារប្រចាំថ្ងៃមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើការរស់រានរបស់តម្រងនោម៖
-កាត់បន្ថយជាតិសូដ្យូម (ប្រៃ)៖ ការញ៉ាំប្រៃខ្លាំង (ទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ អំបិល ម្សៅស៊ុប អាហារកំប៉ុង) ធ្វើឱ្យតម្រងនោមធ្វើការធ្ងន់ និងដំឡើងសម្ពាធឈាម។
-កាត់បន្ថយសាច់ក្រហម៖ ការញ៉ាំប្រូតេអ៊ីនពីសាច់សត្វធំៗ (សាច់គោ សាច់ជ្រូក) ច្រើនហួសប្រមាណ បង្កើតកាកសំណល់អាស៊ីតច្រើន ដែលតម្រងនោមត្រូវប្រឹងចម្រោះយ៉ាងលំបាក។ គួរដូរមកញ៉ាំប្រូតេអ៊ីនពីសាច់ស (សាច់មាន់ ត្រី) ឬប្រូតេអ៊ីនពីសណ្តែកវិញក្នុងកម្រិតសមល្មម។
-ជៀសវាងអាហារកែច្នៃ៖ អាហារដែលមានសារធាតុរក្សាទុកបានយូរ តែងតែមានផ្ទុកជាតិហ្វូសហ្វ័រ (Phosphorus) ខ្ពស់ ដែលមិនល្អចំពោះតម្រងនោមឡើយ។
៣. ផឹកទឹកឱ្យបានត្រឹមត្រូវ (មិនច្រើនពេក មិនតិចពេក)
-ការផឹកទឹកគ្រប់គ្រាន់ (ប្រហែល ២ ទៅ ២.៥ លីត្រ ក្នុងមួយថ្ងៃ) ជួយឱ្យតម្រងនោមចម្រោះជាតិពុល និងសូដ្យូមចេញពីឈាមបានល្អ។
ប្រសិនបើអ្នកមានជំងឺខ្សោយតម្រងនោមដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងររួចទៅហើយ ការផឹកទឹកត្រូវតែមានការកម្រិតយ៉ាងម៉ត់ចត់ពីគ្រូពេទ្យ ដើម្បីជៀសវាងការដក់ទឹកក្នុងសួត។
៤. បញ្ឈប់ការលេបថ្នាំផ្សំ និងថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ផ្តេសផ្តាស
នេះជាមូលហេតុញឹកញាប់បំផុតមួយដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនខ្មែរយើងខូចតម្រងនោមទាំងមិនដឹងខ្លួន៖
-ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ប្រភេទ NSAIDs៖ ដូចជា Ibuprofen, Diclofenac, Naproxen ឬថ្នាំឈឺសន្លាក់ដែលផ្សំខុសច្បាប់ (ថ្នាំគ្រាប់ឈុត) មានជាតិស្តេរ៉ូអ៊ីត (Steroids)។ ថ្នាំទាំងនេះកាត់ផ្តាច់លំហូរឈាមទៅចិញ្ចឹមតម្រងនោម ដែលអាចបណ្តាលឱ្យ «ខ្សោយតម្រងនោមស្រួចស្រាវ» បានយ៉ាងលឿន។
-ថ្នាំបំប៉ន ឬថ្នាំបុរាណគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់៖ ថ្នាំខ្លះមានផ្ទុកលោហៈធ្ងន់ ឬសារធាតុគីមីដែលពុលខ្លាំងដល់កោសិកាតម្រងនោម។
៥. ពិនិត្យសុខភាពតម្រងនោមជាប្រចាំ (មុនពេលមានរោគសញ្ញា)
កុំរង់ចាំរហូតដល់មានអាការៈ ហើមជើង ហើមមុខ នោមមានពពុះច្រើន ឬអស់កម្លាំងខ្លាំង ទើបទៅជួបពេទ្យ។ ប្រសិនបើអ្នកមានហានិភ័យ (អាយុលើសពី ៤០ ឆ្នាំ, មានជំងឹទឹកនោមផ្អែម, លើសឈាម, ឬមានប្រវត្តិគ្រួសារខ្សោយតម្រងនោម) គួរទៅធ្វើតេស្តសាមញ្ញៗពីរនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ៖
-ពិនិត្យឈាម (eGFR & Creatinine)៖ ដើម្បីដឹងពីភាគរយ និងសមត្ថភាពការងាររបស់តម្រងនោម។
-ពិនិត្យទឹកនោម (Urine Albumin)៖ ដើម្បីរកមើលសារធាតុប្រូតេអ៊ីន (Albumin) ដែលលេចធ្លាយចេញមក ដែលជាសញ្ញាព្រមានដំបូងបង្អស់នៃបញ្ហាតម្រងនោម។
ការសង្គ្រោះតម្រងនោមមិនមែនជាការស្វែងរកថ្នាំទិព្វមកលេបនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា «ការកែប្រែទម្លាប់រស់នៅ និងការគ្រប់គ្រងជំងឺប្រចាំកាយ» ឱ្យបានហ្មត់ចត់បំផុត។ នៅពេលដែលអ្នកស្រឡាញ់សុខភាព បន្ថយប្រៃ គ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម និងជៀសវាងថ្នាំផ្តេសផ្តាស នោះអ្នកកំពុងតែដកខ្លួនចេញពីស្រមោលដ៏គួរឱ្យខ្លាចនៃ «ម៉ាស៊ីនលាងឈាម» ហើយ។