តើអ្នកធ្លាប់កត់សម្គាល់ទេថា នៅពេលដែលអ្នកមានអារម្មណ៍តានតឹងចិត្ត ព្រួយបារម្ភពីការងារ ឬភ័យខ្លាចរឿងអ្វីមួយ អ្នកតែងតែមានអារម្មណ៍ឆ្អែតរមួលក្នុងពោះ ចង់ក្អួត ចុកពោះ ឬស្រាប់តែរាករូសភ្លាមៗ? មនុស្សភាគច្រើនគិតថា ជំងឺក្រពះពោះវៀនកើតឡើងដោយសារតែការញ៉ាំអាហារមិនទៀងទាត់ ឬអាហារហឹរតែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងពិភពវេជ្ជសាស្ត្រ ស្ត្រេស (Stress) គឺជាឃាតករលាក់មុខដ៏ធំបំផុតមួយ ដែលកំពុងបំផ្លាញប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់អ្នកពីខាងក្នុង។
នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យទេ ព្រោះខួរក្បាល និងក្រពះរបស់អ្នកមាន «ខ្សែទូរស័ព្ទសម្ងាត់» ជជែកគ្នាទៅវិញទៅមកគ្រប់វិនាទី។
១. អ័ក្សខួរក្បាល-ពោះវៀន ៖ ទំនាក់ទំនងដ៏ស្អិតរមួត
នៅក្នុងរាងកាយរបស់យើង ក្រពះពោះវៀនត្រូវបានគេហៅថា «ខួរក្បាលទីពីរ» (The Second Brain)។ ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារមានបណ្តាញណឺរ៉ូន (កោសិកាប្រសាទ) រាប់រយលាន ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងខួរក្បាលផ្ទាល់តាមរយៈសរសៃប្រសាទធំមួយឈ្មោះថា Vagus Nerve។
នៅពេលខួរក្បាលមានក្តីសុខ ក្រពះក៏ដំណើរការបានល្អ។ ប៉ុន្តែនៅពេលខួរក្បាលរងសម្ពាធ ឬស្ត្រេសខ្លាំង វានឹងបញ្ជូនសញ្ញាអាសន្នចុះមកក្រោមភ្លាមៗ ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធរំលាយអាហារទាំងមូលមានភាពច្របូកច្របល់។
២. តើស្ត្រេសធ្វើបាបក្រពះរបស់អ្នកដោយរបៀបណា?
នៅពេលអ្នកស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ រាងកាយនឹងបញ្ចេញអរម៉ូន cortisol និង adrenaline ដែលបង្កឱ្យមានបម្រែបម្រួលអវិជ្ជមានជាច្រើនដល់ក្រពះ៖
-ការកើនឡើងជាតិអាស៊ីដខុសប្រក្រតី៖ ស្ត្រេសជម្រុញឱ្យក្រពះបញ្ចេញអាស៊ីដច្រើនជាងមុន។ នៅពេលជាតិអាស៊ីដកើនឡើងខ្ពស់ វាចាប់ផ្តើមស៊ីរំលាយស្រទាប់រំអិលការពារជញ្ជាំងក្រពះ បង្កឱ្យមានការរលាក និងក្លាយជាដំបៅក្រពះយ៉ាងងាយ។
-ចលនាក្រពះមិនប្រក្រតី៖ ស្ត្រេសអាចធ្វើឱ្យចលនាកន្ត្រាក់នៃក្រពះ និងពោះវៀនដើរលឿនពេក (បង្កជាอาการរាករូស ចុកពោះ) ឬដើរយឺតពេក (បង្កជាอาการហើមពោះ ភើ រំលាយអាហារមិនបានល្អ និងទល់លាមក)។
-កាត់បន្ថយលំហូរឈាមទៅចិញ្ចឹមក្រពះ៖ នៅពេលស្ត្រេស រាងកាយនឹងបង្វែរឈាមទៅចិញ្ចឹមសាច់ដុំ និងបេះដូងដើម្បីត្រៀមតតាំងនឹងបញ្ហា ធ្វើឱ្យលំហូរឈាមមកកាន់ក្រពះត្រូវកាត់បន្ថយ។ កាលណាខ្វះឈាមមកចិញ្ចឹម ជញ្ជាំងក្រពះនឹងទន់ខ្សោយ និងបាត់បង់សមត្ថភាពការពារខ្លួនពីមេរោគផ្សេងៗ ដូចជាមេរោគ H. \, pylori ជាដើម។
-ការរំខានដល់បាក់តេរីល្អ (Gut Microbiome)៖ ភាពតានតឹងផ្លូវចិត្តអាចសម្លាប់បាក់តេរីល្អៗនៅក្នុងពោះវៀន ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះខ្សោយ និងងាយរលាកពោះវៀនរ៉ាំរ៉ៃ (IBS)។
៣. សញ្ញាព្រមានថា «ក្រពះរបស់អ្នកកំពុងរងគ្រោះដោយសារចិត្ត»
ប្រសិនបើអ្នកមានរោគសញ្ញាទាំងនេះ ទោះបីជាលេបថ្នាំក្រពះជាប្រចាំក៏មិនងាយជាសះស្បើយដែរ ដរាបណាអ្នកមិនទាន់កាត់បន្ថយស្ត្រេស៖
-ចុកពោះ ឬឆ្អល់ចុងដង្ហើមខ្លាំង នៅពេលមានរឿងគិតច្រើន ឬខឹងខ្លាំង។
-ហើមពោះ ណែនពោះ ភើឡើងជាតិអាស៊ីដ (ចាល់អាស៊ីដក្រពះ) ក្រោយពេលញ៉ាំអាហារតិចតួច។
-មានអារម្មណ៍ល្ហិតល្ហៃ អស់កម្លាំង និងមិនឃ្លានអាហារ សូម្បីតែអាហារដែលខ្លួនចូលចិត្ត។
៤. វិធីកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចនេះ
ដើម្បីព្យាបាលជំងឺក្រពះឱ្យជាសះស្បើយដាច់ ក្រៅពីការលេបថ្នាំតាមវេជ្ជបញ្ជា អ្នកត្រូវតែ «ព្យាបាលចិត្ត» ក្នុងពេលតែមួយ៖
-អនុវត្តការដកដង្ហើមវែងៗ (Deep Breathing)៖ នៅពេលមានអារម្មណ៍ថាស្ត្រេស ចូរឈប់សម្រាក រួចដកដង្ហើមចូលឱ្យពោះប៉ោង និងដកដង្ហើមចេញយឺតៗ។ ការធ្វើបែបនេះជួយជម្រុញសរសៃប្រសាទ Vagus ឱ្យបញ្ជាទៅក្រពះឱ្យធូរស្រាល និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញអាស៊ីដ។
-បែងចែកពេលវេលាសម្រាក និងធ្វើការ៖ ផ្តល់ពេលវេលាឱ្យខួរក្បាលបានលំហែ តាមរយៈការដើរកម្សាន្ត ស្ដាប់តន្ត្រី ឬធ្វើការងារផ្ទះស្រាលៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយការគិតខ្វល់ខ្វាយ។
-បរិភោគអាហារដោយស្ងប់ចិត្ត៖ ជៀសវាងការញ៉ាំអាហារបណ្តើរ ធ្វើការងារ ឬមើលព័ត៌មានតានតឹងបណ្តើរ។ ចូរញ៉ាំអាហារដោយរីករាយ និងទំពាឱ្យបានម៉ត់ល្អ។
-ធ្វើលំហាត់ប្រាណកម្រិតស្រាល៖ ការដើររយៈពេល ១៥-៣០ នាទីក្រោយអាហារ មិនត្រឹមតែជួយដល់ការរំលាយអាហារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយបញ្ចេញអរម៉ូន endorphin ដែលជាអរម៉ូនរីករាយ បន្សាបភាពស្ត្រេសបានយ៉ាងពូកែ។
សុខភាពក្រពះ និងសុខភាពផ្លូវចិត្ត គឺជារឿងតែមួយ។ ការថែរក្សាក្រពះមិនមែនត្រឹមតែការជ្រើសរើសអាហារល្អៗដាក់ក្នុងចាននោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជម្រើសនៃការមិនផ្ទុក «សម្រាមនៃភាពតានតឹង» ទុកក្នុងខួរក្បាលដូចគ្នា។ ចូរស្រឡាញ់ក្រពះរបស់អ្នក ដោយការផ្តល់ស្នាមញញឹម និងភាពធូរស្រាលដល់ចិត្តខ្លួនឯងនៅថ្ងៃនេះ!