កុំហាត់ប្រាណហួសកម្លាំង៖ សញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ដែលបេះដូងរបស់អ្នកកំពុងស្រែកប្រាប់

ការហាត់ប្រាណ គឺជាឱសថដ៏វិសេសវិសាលសម្រាប់សុខភាពរាងកាយ និងផ្លូវចិត្ត។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលហួសប្រមាណ តែងតែផ្តល់ផលវិបាកត្រឡប់មកវិញជានិច្ច។ មនុស្សជាច្រើនយល់ច្រឡំថា «រឹតតែហត់ រឹតតែល្អ» ឬ «បើមិនឈឺចាប់ គឺមិនបានផល (No pain, no gain)» រហូតរុញច្រានរាងកាយឱ្យហួសដែនកំណត់។

នៅពេលអ្នកហាត់ប្រាណហួសកម្លាំង (Overtraining) បេះដូងរបស់អ្នកនឹងចាប់ផ្តើមបញ្ជូនសញ្ញាព្រមាន។ បើអ្នកនៅតែបន្តផ្គើន គ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតអាចនឹងកើតឡើងដោយនឹកស្មានមិនដល់។

ខាងក្រោមនេះជាសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់សំខាន់ៗដែលបេះដូងកំពុងស្រែកប្រាប់ថា «ល្មមឈប់សម្រាកហើយ!»៖

១. ចង្វាក់បេះដូងលោតខុសធម្មតា (សូម្បីតែពេលសម្រាក)

ជាទូទៅ មនុស្សដែលហាត់ប្រាណទៀងទាត់មានចង្វាក់បេះដូងពេលសម្រាក (Resting Heart Rate) ទាប និងមានសុខភាពល្អ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើអ្នកសង្កេតឃើញថា៖

-ចង្វាក់បេះដូងលោតញាប់ខុសធម្មតានៅពេលព្រឹកព្រលឹមក្រោយភ្ញាក់ពីគេង។

-មានអារម្មណ៍ថាបេះដូងដើរខុសចង្វាក់ (លោតរំលង ឬលោតញាក់ៗ) ក្នុងអំឡុងពេល ឬក្រោយពេលហាត់ប្រាណ។

២. ឈឺទ្រូង ណែនទ្រូង ឬពិបាកដកដង្ហើម

នេះជាសញ្ញាអាសន្នកម្រិតពណ៌ក្រហម! ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថា៖

-ណែនៗ ឬតឹងនៅក្នុងទ្រូង ដូចមានអ្វីមកសង្កត់។

-ការឈឺចាប់រាលដាលទៅស្មា ដៃ ថ្គាម ឬខ្នង។

-ហត់ដកដង្ហើមមិនទាន់ សូម្បីតែបន្ថយល្បឿនហាត់ហើយក៏ដោយ។

ការព្រមាន៖ សញ្ញាទាំងនេះអាចជាការព្រមាននៃជំងឹខ្វះឈាមចិញ្ចឹមបេះដូង ឬហានិភ័យនៃការគាំងបេះដូង (Heart Attack) ភ្លាមៗ។ អ្នកត្រូវតែបញ្ឈប់សកម្មភាពភ្លាម ហើយស្វែងរកជំនួយវេជ្ជសាស្ត្រ។

៣. វិលមុខ ធេងធោង ឬចង់សន្លប់

ការហាត់ប្រាណខ្លាំងពេកអាចធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមធ្លាក់ចុះភ្លាមៗ ឬធ្វើឱ្យបេះដូងមិនអាចច្របាច់ឈាមទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាលបានទាន់ពេលវេលា។ ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ស្រវាំងភ្នែក វិលមុខ ដូចវិលជុំវិញខ្លួន ឬមានអារម្មណ៍ថាចង់សន្លប់ នោះមានន័យថាបេះដូងរបស់អ្នកកំពុងប្រាប់ថាវាមិនអាចទប់ទល់នឹងសម្ពាធនេះបានទៀតទេ។

៤. អស់កម្លាំងខ្លាំងខុសធម្មតា និងមិនងាយបាត់ហត់

ធម្មតា ក្រោយហាត់ប្រាណត្រឹមតែ ១-២ ម៉ោង រាងកាយគួរតែមានថាមពលឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែ បើអ្នកមានអារម្មណ៍ថា៖

-អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃពេញមួយថ្ងៃ ទោះបីជាគេងលក់ស្កប់ស្កល់ក៏ដោយ។

-រាងកាយត្រូវការពេលរាប់ម៉ោង ទើបអាចដកដង្ហើមបានធម្មតាវិញក្រោយហាត់ប្រាណ។

-នេះសបញ្ជាក់ថា បេះដូង និងសាច់ដុំរបស់អ្នកត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ និងខ្វះពេលវេលាសម្រាប់ជួសជុលខ្លួនឯងឡើងវិញ។

វិធីហាត់ប្រាណដោយសុវត្ថិភាព និងស្តាប់រាងកាយខ្លួនឯង

ដើម្បីកុំឱ្យការហាត់ប្រាណក្លាយជា «អាវុធមុខពីរ» ត្រលប់មកបំផ្លាញសុខភាព អ្នកគួរអនុវត្តដូចខាងក្រោម៖

-កំណត់គោលដៅឱ្យសមស្រប៖ កុំបង្ខំដំឡើងទម្ងន់ ឬល្បឿនលឿនពេក។ គួរដំឡើងកម្រិតបន្តិចម្តងៗ (មិនលើសពី ១០% ក្នុងមួយសប្តាហ៍)។

-ផ្តល់ពេលសម្រាក (Rest Days)៖ ក្នុងមួយសប្តាហ៍ គួរមានថ្ងៃសម្រាកយ៉ាងហោចណាស់ ១-២ ថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យសាច់ដុំ និងបេះដូងបានស្តារកម្លាំងឡើងវិញ។

-ពិនិត្យចង្វាក់បេះដូង៖ ប្រើប្រាស់នាឡិកាឆ្លាតវៃ (Smartwatch) ដើម្បីតាមដានចង្វាក់បេះដូង កុំឱ្យលើសពីចង្វាក់បេះដូងអតិបរមា ក្នុងកម្រិតគ្រោះថ្នាក់។