មហារីកពោះវៀនធំ បាននឹងកំពុងវាយលុកយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ និងមានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើមនុស្សវ័យក្មេង និងវ័យធ្វើការ។ មនុស្សជាច្រើនតែងតែគិតថា ជំងឺមហារីកកើតឡើងដោយសារតែកត្តាតំណពូជតែមួយមុខ ប៉ុន្តែការសិក្សាស្រាវជ្រាវផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រទំនើបបានរកឃើញថា «របបអាហារ និងទម្លាប់ហូបចុកប្រចាំថ្ងៃ» គឺជាកាតាលីករ (Catalyst) ដ៏ធំបំផុត ដែលដើរតួជាអ្នក «ចិញ្ចឹម» និងជម្រុញឱ្យកោសិកាមហារីកលូតលាស់យ៉ាងលឿនខុសធម្មតា។
តើទម្លាប់ហូបចុកបែបណាខ្លះ ដែលកំពុងតែដាក់បន្ទុក និងបំផ្លាញសុខភាពពោះវៀនធំរបស់អ្នកដោយមិនដឹងខ្លួន?
ទម្លាប់៤ ហូបចុកដ៏គ្រោះថ្នាក់ ដែលកំពុង «ចិញ្ចឹម» កោសិកាមហារីក
ប្រសិនបoutរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកសម្បូរទៅដោយរបស់ទាំងនេះ នោះអ្នកកំពុងតែបង្កើតបរិយាកាសដ៏ល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់កោសិកាមហារីកហើយ៖
១. និយមហូបសាច់កែច្នៃ
សាច់កែច្នៃ ដូចជា ប្រហិតគ្រប់ប្រភេទ ហតដុក (Hot dogs) សាច់ក្រក បាសាំង (Bacon) និងសាច់បន្ទះកំប៉ុង សុទ្ធសឹងតែជាអាហារដែលអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ចាត់ទុកជា «សារធាតុបង្កមហារីកក្រុមទី១» (Group 1 Carcinogens)។ អាហារទាំងនេះមានផ្ទុកសារធាតុគីមីរក្សាគុណភាព ដូចជា Nitrates និង Nitrites ដែលនៅពេលវាចូលទៅក្នុងពោះវៀន វានឹងបំប្លែងទៅជាសមាសធាតុបង្កការរលាក និងបំផ្លាញ DNA នៃកោសិកាជញ្ជាំងពោះវៀនធំ។
២. បរិភោគសាច់ក្រហម និងអាហារបំពង-អាំង ខ្លាំងពេក
ការញ៉ាំសាច់ក្រហម (សាច់គោ សាច់ជ្រូក សាច់ពពែ) ក្នុងបរិមាណច្រើនហួសកម្រិត រួមផ្សំជាមួយនឹងវិធីចម្អិនដូចជា ការអាំង ការបំពង ឬការដុតរោលឱ្យខ្លោច នឹងបង្កើតឱ្យមានសារធាតុពុលពីរប្រភេទគឺ Heterocyclic Amines (HCAs) និង Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs)។ សារធាតុពុលដែលកើតចេញពីផ្សែង និងការខ្លោចនេះ គឺជាអ្នកបំផ្លាញកោសិកាពោះវៀនផ្ទាល់តែម្តង។
៣. របបអាហារ «ផ្អែមខ្លាំង» និងកាបូអ៊ីដ្រាតកែច្នៃ
ភេសជ្ជៈផ្អែមៗ តែគុជ នំខេក និងអាហារដែលធ្វើពីម្សៅស មើលទៅមិនពាក់ព័ន្ធនឹងពោះវៀនទេ ប៉ុន្តែវាជាប្រភពថាមពលដ៏មហិមារបស់កោសិកាមហារីក។ ការញ៉ាំស្ករច្រើនធ្វើឱ្យកម្រិតអាំងស៊ុយលីនក្នុងរាងកាយឡើងខ្ពស់ ហើយបង្កជា «ការរលាករ៉ាំរ៉ៃ» (Chronic Inflammation) នៅក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ដែលជាបរិយាកាសអំណោយផលបំផុតសម្រាប់ដុំសាច់កាចសាហាវ។
៤. របបអាហារ «ខ្វះជាតិសរសៃ»
នេះជាកំហុសឆ្គងដ៏ធំបំផុតរបស់អ្នកធ្វើការសម័យថ្មី។ ការមិនចូលចិត្តញ៉ាំបន្លែ ផ្លែឈើ ឬគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ធ្វើឱ្យពោះវៀនខ្វះជាតិសរសៃ (Fiber)។ ជាតិសរសៃមានតួនាទីដូចជា «អំបោស» ជួយបោសសម្អាតកាកសំណល់ និងសារធាតុពុលចេញពីពោះវៀន។ បើគ្មានជាតិសរសៃទេ លាមកនឹងកកស្ទះ (ទល់លាមក) ធ្វើឱ្យសារធាតុពុល និងមេរោគអាក្រក់ៗមានឱកាសប៉ះពាល់ និងជ្រៀតជ្រែកចូលជញ្ជាំងពោះវៀនធំបានយូរ បង្កជាសាច់ដុះ (Polyps) ដែលអាចវិវត្តទៅជាមហារីក។
យុទ្ធសាស្ត្រ «បង្ហត់បាយ» កោសិកាមហារីក និងការពារពោះវៀនធំ
ដើម្បីការពារពោះវៀនធំឱ្យមានសុខភាពល្អ និងកាត់ផ្តាច់ប្រភពអាហាររបស់កោសិកាមហារីក ចូរផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់មកអនុវត្តរូបមន្ត ៣ នេះ៖
-បង្កើនជាតិសរសៃ (High-Fiber)៖ ផ្តល់អាហារដល់ «បាក់តេរីល្អ» នៅក្នុងពោះវៀន ដោយការញ៉ាំបន្លែបៃតង ផ្លែឈើស្រស់ ករ៉ុត ប៉េងប៉ោះ និងអង្ករសម្រូប។ បាក់តេរីល្អទាំងនោះនឹងបំប្លែងជាតិសរសៃទៅជា Short-chain fatty acids (SCFAs) ដែលជាខែលការពារ និងជួសជុលកោសិកាពោះវៀនធំ។
-កាត់បន្ថយសាច់កែច្នៃ និងប្តូរវិធីចម្អិន៖ ជំនួសការញ៉ាំប្រហិត ឬសាច់អាំងខ្លោចៗ មកជាការញ៉ាំត្រី គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងការចម្អិនម្ហូបដោយការស្ងោរ ចំហុយ ឬស្លរវិញ។
-ចលនារាងកាយជម្រុញពោះវៀន៖ ក្រៅពីរបបអាហារ ការដើរលំហែកាយក្រោយបាយរួច ១០ ទៅ ១៥ នាទី ឬការហាត់ប្រាណប្រចាំថ្ងៃ ជួយឱ្យពោះវៀនធ្វើចលនា (Peristalsis) បានល្អ កាត់បន្ថយការទល់លាមក និងការកកស្ទះសារធាតុពុល។