យើងតែងតែធ្លាប់ឮព័ត៌មានដ៏គួរឱ្យតក់ស្លុតជាញឹកញាប់អំពី មនុស្សមួយចំនួនដែលមើលទៅមានសុខភាពល្អបរិបូរណ៍ ចូលចិត្តលេងកីឡា រាងកាយមាំមួន ឬទើបតែអង្គុយសើចសប្បាយជាមួយយើងសុខៗ ស្រាប់តែដួលសន្លប់ និងបាត់បង់ជីវិតភ្លាមៗក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មាននាទី។
តើមានអាថ៌កំបាំងអ្វីលាក់កំបាំងនៅពីក្រោយស្ថានភាពនេះ? ហេតុអ្វីបានជាបេះដូង ដែលជាសរីរាង្គរឹងមាំបំផុត អាចក្បត់ម្ចាស់ខ្លួនឯងដោយគ្មានការព្រមានទុកជាមុនបែបនេះ?
ហេតុអ្វី «មនុស្សមើលទៅរឹងមាំ» អាចគាំងបេះដូងស្លាប់?
ការមើលឃើញពីខាងក្រៅថា «រឹងមាំ» មិនមែនជាការធានាថា «សរសៃឈាមបេះដូងខាងក្នុងស្អាតល្អ» នោះទេ។ នេះជាមូលហេតុចម្បងៗ៖
១. ឃាតករលាក់មុខ៖ បន្ទះខ្លាញ់កកស្ទះដោយស្ងៀមស្ងាត់
មនុស្សជាច្រើនមានទម្លាប់រស់នៅ និងការញ៉ាំអាហារដែលបង្កជាដុំខ្លាញ់កកកុញក្នុងជញ្ជាំងសរសៃឈាមបេះដូង (Atherosclerosis) ជាច្រើនឆ្នាំ។ បន្ទះខ្លាញ់ទាំងនេះមិនទាន់បិទជិតសរសៃឈាមទាំងស្រុងទេ (ប្រហែល ៥០% ទៅ ៦០%) ទើបពួកគេមិនមានចេញរោគសញ្ញាហត់ ឬថប់ដង្ហើមនៅពេលធ្វើការងារប្រចាំថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលមានសម្ពាធឈាមបុកខ្លាំង បន្ទះខ្លាញ់នោះអាចនឹង «ប្រេះ ឬធ្លាយ» ធ្វើឱ្យផ្លាកែតឈាមរត់មកកកស្ទះបិទផ្លូវឈាមជិត ១០០% ភ្លាមៗ បង្កជាការគាំងបេះដូងភ្លាមៗ (Acute Heart Attack)។
២. សញ្ញាព្រមានដែលត្រូវបានមើលរំលង
មនុស្សដែលរឹងមាំ ឬអ្នកលេងកីឡា តែងតែមានមោទនភាពលើសុខភាពខ្លួនឯង។ នៅពេលពួកគេមានអារម្មណ៍ថា៖
-ចុកណែនទ្រូងតិចតួច
-ហត់ខុសធម្មតានៅពេលហាត់ប្រាណ
-ឈឺរាលដាលទៅស្មា ថ្គាម ឬខ្នង
ពួកគេច្រើនតែគិតថាវាគ្រាន់តែជា «ការហត់នឿយធម្មតា» ឬ «ឈឺសាច់ដុំ» ហើយជ្រើសរើសការស៊ូទ្រាំ ឬសម្រាកបន្តិចជាជាងការទៅជួបគ្រូពេទ្យ។ ការមើលរំលងសញ្ញាព្រមានតូចៗទាំងនេះហើយ ដែលនាំទៅរកគ្រោះថ្នាក់។
៣. បេះដូងលោតខុសចង្វាក់កម្រិតធ្ងន់
ស្ថានភាពនេះខុសពីជំងឺគាំងបេះដូងធម្មតា។ វាគឺជាវិបត្តិប្រព័ន្ធអគ្គិសនីបញ្ជាបេះដូង ដែលស្រាប់តែដំណើរការខុសប្រក្រតីភ្លាមៗ ធ្វើឱ្យបេះដូងញ័រញាប់ និងឈប់ច្របាច់ឈាមទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាល។ មនុស្សដែលរឹងមាំ ឬអត្តពលិកវ័យក្មេងមួយចំនួន អាចមានជំងឺបេះដូងរីកធំពីកំណើត (HCM) ដែលវានឹងផ្ទុះឡើងនៅពេលរាងកាយហាត់ប្រាណលើសកម្រិត ឬមានសម្ពាធផ្លូវចិត្ត (Stress) ខ្លាំង។
៥ ក្រុមមនុស្សដែលមានហានិភ័យខ្ពស់បំផុត
ទោះបីជាមើលទៅខាងក្រៅធម្មតាក៏ដោយ បុគ្គលដែលមានកត្តាទាំងនេះត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្ន៖
-អ្នកដែលមានស្រ្តេសរ៉ាំរ៉ៃ៖ អ្នកធ្វើការការិយាល័យ ឬអ្នកគ្រប់គ្រង ដែលជួបសម្ពាធផ្លូវចិត្តខ្លាំង អត់ងងុយ ធ្វើឱ្យអរម៉ូនស្រ្តេសកើនឡើង បង្កើនការកន្ត្រាក់សរសៃឈាម។
-អ្នកមានប្រវត្តិគ្រួសារ៖ មានសមាជិកគ្រួសារ (ឪពុកម្តាយ ឬបងប្អូន) ធ្លាប់គាំងបេះដូង ឬស្លាប់ភ្លាមៗ។
-អ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយលាក់មុខ៖ លើសឈាម លើសខ្លាញ់ ឬទឹកនោមផ្អែម ដែលមិនបានពិនិត្យឈាមដឹងមុន។
-អ្នកជក់បារី ឬសេពគ្រឿងស្រវឹង៖ សារធាតុនីកូទីនបំផ្លាញជញ្ជាំងសរសៃឈាមយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
-អ្នកហាត់ប្រាណហួសកម្រិត៖ ការបង្ខំរាងកាយទាំងមិនបានកំដៅសាច់ដុំ ឬហាត់លើសសមត្ថភាពបេះដូងទ្រាំទ្របាន។
វិធីការពារខ្លួន៖ កុំរង់ចាំដល់ដួល ទើបដឹងខ្លួន
-ពិនិត្យសុខភាពបេះដូងប្រចាំឆ្នាំ៖ កុំមើលតែរូបរាងខាងក្រៅ ត្រូវទៅពិនិត្យឈាមមើលកម្រិតខ្លាញ់ (Cholesterol) វាស់សម្ពាធឈាម និងធ្វើតេស្តរលកបេះដូង (ECG)។
-ស្តាប់រាងកាយខ្លួនឯង៖ ប្រសិនបើមានអាការៈណែនទ្រូងដូចមានអ្វីមកសង្កត់ ណែនស្ទះដកដង្ហើមមិនដល់គ្នា ចូរឈប់ធ្វើសកម្មភាពភ្លាម ហើយស្វែងរកជំនួយវេជ្ជសាស្ត្រ។
-កាត់បន្ថយស្រ្តេស និងសម្រាកឱ្យគ្រប់គ្រាន់៖ មិនត្រូវបណ្តោយឱ្យរាងកាយហត់នឿយហួសដែនកំណត់នោះឡើយ។