នៅក្នុងសង្គមសម័យថ្មីដែលពោរពេញដោយការប្រកួតប្រជែង មនុស្សភាគច្រើនតែងតែចាត់ទុក «ស្ត្រេស» (Stress) ជារឿងធម្មតាដែលត្រូវជួបប្រទះក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ យើងច្រើនតែគិតថា ស្ត្រេសគ្រាន់តែធ្វើឱ្យហត់នឿយចិត្តបន្តិចបន្តួច លេបថ្នាំបាត់ឈឺក្បាល ឬគេងមួយភាំងទៅគង់តែបាត់ទៅវិញ។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងតថភាពពិតផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ «ជំងឺស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ» គឺជាឃាតករឈាមត្រជាក់ ដែលកំពុងដុតបំផ្លាញរាងកាយពីខាងក្នុង និងបង្កើតជា «បរិយាកាសមាស» ជម្រុញឱ្យកោសិកាមហារីកកកើត និងរីករាលដាលយ៉ាងងាយស្រួលបំផុត។
ចូរស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងលាក់កំបាំងរវាងស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ និងជំងឺមហារីក ដើម្បីការពារអាយុជីវិតរបស់អ្នក៖
១. តើស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ បើកដៃឱ្យកោសិកាមហារីកវាយប្រហាររាងកាយយ៉ាងដូចម្តេច?
តាមពិតទៅ ស្ត្រេសមិនមែនជាអ្នកបង្កើតកោសិកាមហារីកដោយផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា «អ្នកបើកទ្វារបន្ទាយ» យាយីប្រព័ន្ធការពាររាងកាយតាមរយៈយន្តការគ្រោះថ្នាក់ ៣ យ៉ាង៖
–កាត់ផ្តាច់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ (Immune Suppression)៖ នៅពេលដែលយើងស្ត្រេសខ្លាំងអូសបន្លាយពេល រាងកាយនឹងបញ្ចេញអរម៉ូនម្យ៉ាងឈ្មោះថា កតីសូល (Cortisol)។ ប្រសិនបើអរម៉ូននេះកើនឡើងខ្ពស់រ៉ាំរ៉ៃ វានឹងទៅសម្លាប់ ឬកាត់បន្ថយសមត្ថភាពរបស់កោសិកាឈាមស (ជាពិសេស Natural Killer Cells) ដែលមានតួនាទីតាមប្រមាញ់ និងកម្ទេចកោសិកាមហារីកតាំងពីចាប់កំណើត។
–បង្កការរលាករ៉ាំរ៉ៃក្នុងរាងកាយ (Chronic Inflammation)៖ ភាពតានតឹងផ្លូវចិត្តជម្រុញឱ្យរាងកាយបញ្ចេញសារធាតុគីមីរលាក។ ការរលាករ៉ាំរ៉ៃនេះហើយដែលទៅបំផ្លាញហ្សែន ឬ DNA របស់កោសិកាធម្មតា ធ្វើឱ្យវាបំប្លែងខ្លួនទៅជាកោសិកាមហារីកខុសប្រក្រតី។
–ជម្រុញការរីករាលដាលនៃដុំសាច់ (Angiogenesis)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថា អរម៉ូនស្ត្រេសអាចទៅជម្រុញឱ្យដុំសាច់មហារីក បង្កើតសរសៃឈាមថ្មីៗដោយខ្លួនឯង ដើម្បីបឺតជញ្ជក់យកសារធាតុចិញ្ចឹមពីរាងកាយ និងរាលដាលទៅសរីរាង្គផ្សេងៗកាន់តែលឿន។
២. អន្ទាក់នៃទម្លាប់រស់នៅ៖ ស្ត្រេសដេញតាមបំផ្លាញសុខភាព
នៅពេលដែលមនុស្សជួបវិបត្តិស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ ពួកគេតែងតែធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទម្លាប់អាក្រក់ៗ ដែលជាអាហារបំប៉នយ៉ាងឆ្ងាញ់ពិសារបស់កោសិកាមហារីក រួមមាន៖
- វិបត្តិនៃការគេង៖ អត់ងងុយ គេងយប់ជ្រៅ ឬដេកមិនលក់ ដែលធ្វើឱ្យរាងកាយគ្មានពេលជួសជុលកោសិកាដែលខូចខាត។
- របបអាហារបំផ្លាញសុខភាព៖ ញ៉ាំអាហារតាមអារម្មណ៍ (Stress Eating) ដូចជាការបុកញ៉ាំគ្រឿងផ្អែមខ្លាំង អាហារបំពងខ្លាញ់ខ្ពស់ ឬការសេពគ្រឿងស្រវឹង និងបារីដើម្បីបំបាត់ទុក្ខ។
«ការទិញរបស់ប្រណីតៗ ឬការស្វែងរកជោគជ័យខាងក្រៅ មិនអាចប៉ះប៉ូវការខូចខាតនៃកោសិកាដែលរងសម្ពាធពីភាពតានតឹងផ្លូវចិត្តបានឡើយ។»
៣. យុទ្ធសាស្ត្ររំលាយស្ត្រេស ការពាររាងកាយពីជំងឺមហារីក
ដើម្បីកុំឱ្យភាពតានតឹងប្រចាំថ្ងៃក្លាយជាអាវុធត្រឡប់មកចាក់ខ្លួនឯងវិញ មនុស្សឆ្លាតវៃត្រូវមានវិន័យហិរញ្ញវត្ថុផង និងវិន័យថែទាំផ្លូវចិត្តផង តាមរយៈវិធីសាស្ត្រទាំងនេះ៖
- រៀនបោះបង់ និងចាត់ថ្នាក់ការងារ៖ កុំផ្ទុកការងារ ឬសម្ពាធគ្រប់យ៉ាងមកលើខ្លួនឯងតែម្នាក់ឯង។ អនុវត្តការងារដែលមានផែនការច្បាស់លាស់ និងហ៊ាននិយាយពាក្យថា «ទេ» ចំពោះរឿងរ៉ាវណាដែលហួសពីសមត្ថភាព ឬនាំទុក្ខទោសដល់ផ្លូវចិត្ត។
- ផ្តល់ដង្ហើមដល់រាងកាយតាមរយៈលំហាត់ប្រាណ៖ ការដើរកម្សាន្តស្រូបខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធ ការធ្វើ morning cardio ឬយោគៈ ត្រឹមតែ ៣០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ អាចជួយបញ្ចេញអរម៉ូនរីករាយ (Endorphins) មកបន្សាបអរម៉ូនស្ត្រេសបានយ៉ាងស័ក្តិសិទ្ធិ។
- បណ្តុះភាពស្ងប់សុខខាងក្នុង៖ ចំណាយពេលយ៉ាងហោចណាស់ ១០ ទៅ ១៥ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីធ្វើសមាធិ គ្រប់គ្រងដង្ហើមចេញចូល ឬជជែកលេងកម្សាន្តជាមួយមនុស្សជាទីស្រឡាញ់ បង្កើតបរិយាកាសកក់ក្តៅក្នុងគ្រួសារ។
សន្និដ្ឋាន
ជីវិតរបស់មនុស្សយើងម្នាក់ៗ មិនមែនរស់នៅដើម្បីតែការងារ និងការប្រមូលទុក្ខនោះឡើយ។ ក្រទ្រព្យសម្បត្តិមិនគួរឱ្យខ្លាចដូចក្រសេចក្តីសុខផ្លូវចិត្ត និងក្រភាពស្មោះត្រង់ចំពោះសុខភាពខ្លួនឯងនោះទេ។ ចូរចងចាំថា គ្មានភាពជោគជ័យ ឬទ្រព្យសម្បត្តិណាដែលអាចទិញពេលវេលា និងសុខភាពដែលបាត់បង់ទៅវិញបានឡើយ។ បើកចិត្តឱ្យទូលាយ ញញឹមឱ្យបានច្រើន និងផ្តល់ការសម្រាកដ៏ត្រឹមត្រូវដល់រាងកាយចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ ដើម្បីបិទផ្លូវឃាតករលាក់មុខមិនឱ្យមកយាយីជីវិតដ៏មានតម្លៃរបស់អ្នក!