ជំងឺមហារីកក្រពះ គឺជាឃាតករលាក់មុខដ៏គួរឱ្យខ្លាចបំផុតមួយ ព្រោះនៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង វាមិនដែលបញ្ចេញរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់ ឬប្លែកខុសធម្មតានោះឡើយ។ រាល់សញ្ញាព្រមានដំបូងៗរបស់វា គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងជំងឺរលាកក្រពះ ឬដំបៅក្រពះធម្មតា ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមនុស្សរហូតដល់ទៅ ៩០% មានការធ្វេសប្រហែស លេបតែថ្នាំផ្សះ ឬថ្នាំសម្រួលអាស៊ីតដើម្បីទប់ទល់មួយគ្រាៗ។ រហូតដល់រាងកាយលេចចេញអាការៈធ្ងន់ធ្ងរដូចជា «ហើមពោះ ឬទាស់ពោះ» ទើបប្រញាប់ទៅពិនិត្យ ដែលពេលនោះវាបានវិវត្តទៅដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយទៅហើយ។
ចូរស្វែងយល់ និងប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះរបៀបលាក់ខ្លួនរបស់ជំងឺនេះ តាមរយៈការសង្កេតរោគសញ្ញា និងវិធីសាស្ត្រការពារដូចខាងក្រោម៖
១. ហេតុអ្វីបានជាមនុស្ស ៩០% តែងតែយល់ច្រឡំ?
នៅក្នុងដំណាក់កាលទី១ និងទី២ កោសិកាមហារីកទើបតែចាប់ផ្តើមរីករាលដាលនៅលើស្រទាប់ខាងក្នុងនៃជញ្ជាំងក្រពះ។ វាបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាស្រដៀងនឹងការរលាកក្រពះទូទៅ រួមមាន៖
-ណែនទ្រូង និងភើញឹកញាប់៖ មានអារម្មណ៍ថាឆ្អែត ឬតឹងពោះខុសធម្មតា ទោះបីជាពិសារអាហារបន្តិចបន្តួចក៏ដោយ។
-ចុកឆ្អល់ចុងដង្ហើម៖ ឈឺក្រហាយៗនៅតំបន់ចុងដង្ហើម ដែលមនុស្សភាគច្រើនគិតថាជាបញ្ហា «លើសអាស៊ីតក្រពះ»។
-ក្អួតចង្អោរតិចតួច៖ ឧស្សាហ៍មានអារម្មណ៍ចង់ក្អួត បន្ទាប់ពីពិសារអាហាររួច។
២. សញ្ញាព្រមានកម្រិតអាសន្ន៖ នៅពេលដែលមហារីកឈប់លាក់ខ្លួន
នៅពេលដែលជំងឺឈានចូលដល់ដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងរ (ដំណាក់កាលទី៣ ឬទី៤) ដុំសាច់បានរីកធំរហូតទៅបិទជិតផ្លូវអាហារ ឬធ្លាយចូលទៅក្នុងស្រទាប់ពោះ ដែលបង្កឱ្យមានសញ្ញាច្បាស់ៗដូចជា៖
-ហើមពោះធំ និងដក់ទឹកក្នុងពោះ (Ascites)៖ ពោះចាប់ផ្តើមប៉ោងធំខុសធម្មតា ដោយសារតែកោសិកាមហារីករាលដាលទៅស្រោមពោះ បង្កើតជាទឹកដក់នៅក្នុងនោះ។
-ស្រកទម្ងន់ខុសប្រក្រតី៖ ទម្ងន់ស្រកចុះយ៉ាងលឿនក្នុងរយៈពេលខ្លី ទោះបីជាមិនបានធ្វើការសម្រកទម្ងន់ក៏ដោយ។
-លាមកពណ៌ខ្មៅ ឬក្អួតឈាម៖ នេះជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថាមានការធ្លាក់ឈាមរ៉ាំរ៉ៃចេញពីដុំសាច់នៅក្នុងក្រពះ។
-លេបអាហារមិនចូល៖ មានអារម្មណ៍ថាអាហារស្លាក់ ឬជាប់នៅដើមទ្រូង មិនព្រមធ្លាក់ចូលទៅក្នុងក្រពះ។
៣. មូលហេតុជម្រុញ និងក្រុមមនុស្សដែលមានហានិភ័យខ្ពស់
-ការឆ្លងមេរោគក្រពះ H. Pylori៖ នេះជាមូលហេតុចម្បងបំផុតដែលបង្កឱ្យមានការរលាកក្រពះរ៉ាំរ៉ៃរហូតក្លាយជាមហារីក។
-ទម្លាប់នៃការពិសារអាហារ៖ ចូលចិត្តពិសារអាហារផ្អាប់ អាហារប្រៃខ្លាំង អាហារផ្ការំដួល/អាំងខ្លោច និងការពិសារគ្រឿងស្រវឹង ឬជក់បារី។
-កត្តាហ្សែន (តំណពូជ)៖ មានសមាជិកគ្រួសារធ្លាប់មានប្រវត្តិហែកើតជំងឺមហារីកប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។
៤. យុទ្ធសាស្ត្រការពារ និងវែកមុខឃាតករលាក់មុខ
ដើម្បីកុំឱ្យធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់នៃជំងឺនេះ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យទាន់ពេលវេលាគឺជាខែការពារតែមួយគត់៖
-កុំទិញថ្នាំលេបផ្សំដោយខ្លួនឯង៖ ប្រសិនបើមានអាការៈចុកឆ្អល់ពោះលើសពី ២ សប្តាហ៍ ទោះបីជាលេបថ្នាំក្រពះហើយក៏មិនធូរស្រាល ចូរប្រញាប់ទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេស។
-ការឆ្លុះក្រពះ (Endoscopy)៖ នេះជាវិធីសាស្ត្រតែមួយគត់ និងច្បាស់លាស់បំផុត ដែលអាចមើលឃើញផ្ទៃខាងក្នុងក្រពះ និងអាចកាត់សាច់ដុំយកទៅពិនិត្យរកកោសិកាមហារីកតាំងពីដំណាក់កាលដំបូងបំផុត។
-កែប្រែទម្លាប់រស់នៅ៖ បរិភោគបន្លែ និងផ្លែឈើស្រស់ឱ្យបានច្រើន កាត់បន្ថយអាហារកែច្នៃ និងត្រូវហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់ដើម្បីពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។