នៅក្នុងពិភពនៃសុខភាព មានជំងឺមួយប្រភេទដែលត្រូវបានវេជ្ជបណ្ឌិតទូទាំងសកលលោកប្រសិទ្ធនាមឱ្យថា «ឃាតករលាក់មុខ»។ នោះគឺជំងឺ «សម្ពាធឈាមខ្ពស់» (Hypertension) ។ វាខុសពីជំងឺដទៃទៀតត្រង់ថា វាមិនដាស់តឿនយើងដោយការឈឺចាប់ខ្លាំងក្លា ឬចេញសញ្ញាអាសន្នច្បាស់លាស់នៅដំណាក់កាលដំបូងឡើយ។ វាអាចសម្ងំលាក់ខ្លួននៅក្នុងរាងកាយរបស់អ្នកអស់រយៈពេលរាប់ឆ្នាំ វាយលុកសរសៃឈាម និងសរីរាង្គខាងក្នុងយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ រហូតដល់ថ្ងៃដែលវាផ្ទុះឡើងជាវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរ គឺអាចឆក់យកជីវិតមនុស្សបានភ្លាមៗ។
ហេតុអ្វីបានជាវាត្រូវបានហៅថា “ឃាតករលាក់មុខ”?
មនុស្សភាគច្រើនតែងតែគិតថា លុះត្រាតែមានអការៈ «ធ្ងន់កញ្ចឹងក វិលមុខ ឈឺក្បាលខ្លាំង ឬថប់ដង្ហើម» ទើបមានន័យថាសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់។ ប៉ុន្តែនេះជាការយល់ខុសដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត។
តាមពិតទៅ មនុស្សរាប់លាននាក់កំពុងរស់នៅជាមួយសម្ពាធឈាមខ្ពស់ ដោយមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯង «សុខភាពល្អធម្មតា» ទាំងស្រុង។ ការគ្មានរោគសញ្ញានេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សមើលរំលង មិនបានទៅពិនិត្យ បណ្តោយឱ្យកម្លាំងសម្ពាធឈាមដែលបុកទង្គិចខ្លាំងពេកទៅបំផ្លាញជញ្ជាំងសរសៃឈាមបន្តិចម្តងៗរាល់ថ្ងៃ ប្រៀបដូចជាសំបកកង់ឡានដែលធ្លាយពោងបន្តិចម្តងៗរហូតដល់ធ្លាយធ្លាយផ្ទុះតែម្តង។
ផលវិបាកបំផ្លិចបំផ្លាញដល់ជីវិត
នៅពេលដែលសម្ពាធឈាមខ្ពស់មិនត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងព្យាបាលឱ្យបានទាន់ពេលវេលា វានឹងបើកការវាយលុកទៅលើសរីរាង្គសំខាន់ៗចំនួន ៣ ៖
១. ខួរក្បាល (គ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល)៖ សម្ពាធដែលបុកខ្លាំងអាចធ្វើឱ្យសរសៃឈាមតូចៗនៅក្នុងខួរក្បាលស្ទះ ឬដាច់ធ្លាយ បណ្តាលឱ្យស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួន ពិការភាព ឬបាត់បង់ជីវិតភ្លាមៗ។
២. បេះដូង (គាំងបេះដូង)៖ បេះដូងត្រូវប្រឹងច្របាច់ឈាមខ្លាំងជាងមុនដើម្បីយកឈ្នះសម្ពាធ ធ្វើឱ្យសាច់ដុំបេះដូងឡើងក្រាស់ និងចុះខ្សោយ ដែលនាំឱ្យកើតជំងឺខ្សោយបេះដូង ឬគាំងបេះដូង។
៣. តម្រងនោម (ខ្សោយតម្រងនោម)៖ វាបំផ្លាញសរសៃឈាមដែលទៅចិញ្ចឹមតម្រងនោម ធ្វើឱ្យតម្រងនោមបាត់បង់សមត្ថភាពចម្រោះជាតិពុល រហូតឈានដល់ការលាងឈាមពេញមួយជីវិត។
វិធីសាស្ត្រវាយបក និងការពារខ្លួនពីឃាតករលាក់មុខ
ទោះបីជាវាគួរឱ្យខ្លាច ប៉ុន្តែយើងមានអំណាចពេញលេញក្នុងការទប់ទល់ និងគ្រប់គ្រងវាបាន តាមរយៈវិន័យនៃការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ៖
១. ស្គាល់ «លេខ» របស់អ្នក (ពិនិត្យសម្ពាធឈាមជាប្រចាំ)
វិធីតែមួយគត់ដើម្បីដឹងថាឃាតករនេះកំពុងសម្ងំក្នុងខ្លួនអ្នកឬអត់ គឺការ «វាស់សម្ពាធឈាម»។ អ្នកគួរមានម៉ាស៊ីនវាស់សម្ពាធឈាមតូចមួយនៅផ្ទះ ឬទៅពិនិត្យនៅមណ្ឌលសុខភាព។ សម្ពាធឈាមដែលល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់មនុស្សទូទៅគឺ 120/80 mmHg។ ប្រសិនបើវាស់ឃើញចាប់ពី 140/90 mmHg ឡើងទៅជាញឹកញាប់ អ្នកត្រូវតែប្រញាប់ទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។
២. កាត់បន្ថយការញ៉ាំប្រៃ (សត្រូវប្រចាំកាយ)
សារធាតុសូដ្យូម (Sodium) ដែលមាននៅក្នុងអំបិល ទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ ម្សៅស៊ុប និងអាហារកំប៉ុង គឺជាអ្នកស្រូបទាញទឹកឱ្យចូលក្នុងសរសៃឈាមកាន់តែច្រើន ដែលធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមហក់ឡើងខ្ពស់។ ចូរព្យាយាមកាត់បន្ថយការញ៉ាំប្រៃ និងងាកមកញ៉ាំអាហារបែបធម្មជាតិឱ្យបានច្រើន។
៣. រក្សាវិន័យលំហាត់ប្រាណ និងការដើរ
ការធ្វើលំហាត់ប្រាណបែបកាតឌីយ៉ូ (Cardio) ដូចជា ការដើរលឿនៗ ការរត់ត្រឹកៗ ឬការជិះកង់ យ៉ាងហោចណាស់ ៣០នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ជួយឱ្យសរសៃឈាមមានភាពបត់បែនល្អ និងជួយឱ្យបេះដូងរឹងមាំ លែងសូវប្រឹងច្របាច់ខ្លាំង ធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមធ្លាក់មកកម្រិតធម្មតាវិញ។
៤. គ្រប់គ្រងភាពតានតឹង (ស្ត្រេស)
នៅពេលដែលយើងស្ត្រេស រាងកាយនឹងបញ្ចេញអរម៉ូនម្យ៉ាងដែលធ្វើឱ្យសរសៃឈាមកន្ត្រាក់រួមតូច និងធ្វើឱ្យបេះដូងលោតញាប់ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យសម្ពាធឈាមហក់ឡើងភ្លាមៗ។ ចូររៀនគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ សម្រាកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងធ្វើសមាធិដកដង្ហើមវែងៗ។
ម្ចាស់ការលើសុខភាព
សុខភាព និងសេរីភាពនៃជីវិត មិនអាចផ្ញើលើការផ្សងសំណាងបានឡើយ។ ការដែលមិនឈឺ មិនមែនមានន័យថាយើងមិនមានជំងឺនោះទេ។ កុំរង់ចាំរហូតដល់មានរោគសញ្ញាទើបចាប់ផ្តើមបារម្ភ ព្រោះពេលខ្លះវាអាចនឹងយឺតពេល។
«ការចំណាយពេលត្រឹមតែ ២នាទី ដើម្បីវាស់សម្ពាធឈាមនៅថ្ងៃនេះ គឺជាខែលការពារដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ដើម្បីរក្សាជីវិតរបស់អ្នកឱ្យរស់នៅបានយ៉ាងយូរអង្វែង និងមានសុភមង្គលជាមួយមនុស្សដែលអ្នកស្រឡាញ់។»