នៅក្នុងយុគសម័យដ៏មមាញឹកនេះ អាហារកែច្នៃបានក្លាយជាជម្រើសដ៏ពេញនិយមសម្រាប់មនុស្សគ្រប់វ័យ ដោយសារតែភាពងាយស្រួល ឆ្ងាញ់ និងរក្សាទុកបានយូរ ។ ប៉ុន្តែនៅពីក្រោយភាពងាយស្រួលនេះ មានគ្រោះថ្នាក់លាក់មុខមួយដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិតរបស់យើងដោយមិនដឹងខ្លួន នោះគឺ «ជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ» ។
អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានចាត់ថ្នាក់ សាច់កែច្នៃ ចូលទៅក្នុងក្រុមសារធាតុបង្កមហារីកកម្រិតខ្ពស់បំផុត (Group 1) ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងការជក់បារីដែរ ប្រសិនបើទទួលទានហួសប្រមាណ។
តើសាច់កែច្នៃបំផ្លាញពោះវៀនធំរបស់អ្នកយ៉ាងដូចម្តេច? ហើយតើយើងត្រូវការពារខ្លួនដោយរបៀបណា?
ស្វែងយល់ពី «សាច់កែច្នៃ» និងមូលហេតុដែលវាបង្កគ្រោះថ្នាក់
សាច់កែច្នៃ រួមមាន៖ សាច់ក្រក, ប៉ាតេ, (Hot dog), bacon, សាច់ខ្វៃ, សាច់បន្ទះក្រៀម និងសាច់កំប៉ុង ។ សាច់ទាំងនេះត្រូវបានគេកែច្នៃតាមរយៈការដាក់អំបិល ការផ្អាប់ ការជក់ផ្សែង ឬការបន្ថែមសារធាតុគីមីដើម្បីបង្កើនរសជាតិ និងរក្សាទុកបានយូរ។
មូលហេតុដែលវាបង្កឱ្យកើតមហារីកពោះវៀនធំ រួមមាន៖
-សារធាតុគីមីបង្ការការខូច (Nitrites & Nitrates)៖ នៅពេលសារធាតុទាំងនេះចូលទៅក្នុងពោះវៀន វាអាចបំលែងទៅជាសមាសធាតុ N-nitroso ដែលជាសារធាតុបំផ្លាញកោសិកាស្រទាប់ពោះវៀន និងបង្កជាដុំសាច់មហារីក។
-ជាតិដែក Heme (Heme Iron)៖ ជាតិដែកដែលមាននៅក្នុងសាច់ក្រហម និងសាច់កែច្នៃ អាចជម្រុញឱ្យមានការផលិតសារធាតុគីមីដែលបំផ្លាញ DNA របស់កោសិកាពោះវៀន។
-សារធាតុពុលពីការចម្អិន (PAHs & HCAs)៖ ការចម្អិនសាច់កែច្នៃដោយការអាំង ឬចៀនក្នុងកម្ដៅខ្ពស់ បង្កើតឱ្យមានសារធាតុគីមីពុល ដែលបង្កើនហានិភ័យមហារីកកាន់តែខ្លាំង។
+វិធីសាស្ត្រកាត់បន្ថយហានិភ័យ និងការការពារពោះវៀនធំរបស់អ្នក
អ្នកមិនចាំបាច់កាត់ផ្តាច់ការញ៉ាំទាំងស្រុងរហូតដល់មានសម្ពាធផ្លូវចិត្តនោះទេ ប៉ុន្តែការកែប្រែទម្លាប់បន្តិចម្តងៗ នឹងជួយសង្គ្រោះពោះវៀនធំរបស់អ្នកបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព៖
១. កាត់បន្ថយបរិមាណ និងភាពញឹកញាប់
យោងតាមការណែនាំពីអ្នកជំនាញសុខភាព ការទទួលទានសាច់កែច្នៃត្រឹមតែ ៥០ ក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃ (ប្រហែលជាសាច់ក្រក ១ ដុំ ឬ bacon ២ បន្ទះ) អាចបង្កើនហានិភ័យមហារីកពោះវៀនធំដល់ទៅ ១៨%។ ដូច្នេះ ចូរព្យាយាមកាត់បន្ថយមកត្រឹម ១ ទៅ ២ ដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ឬញ៉ាំតែក្នុងឱកាសពិសេសបានហើយ។
២. ជំនួសដោយសាច់ស្រស់ និងប្រូតេអ៊ីនល្អៗ
ជំនួសឱ្យការញ៉ាំសាច់ក្រក ឬសាច់កំប៉ុង ចូរងាកមកជ្រើសរើសសាច់ស្រស់ៗដែលមិនទាន់ឆ្លងកាត់ការកែច្នៃគីមី ដូចជា សាច់មាន់ សាច់ទា ត្រី ឬស៊ុត។ ក្រៅពីនេះ ប្រូតេអ៊ីនពីសណ្តែកសៀង និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ក៏ជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។
៣. បង្កើនការញ៉ាំអាហារដែលមានជាតិសរសៃ (Fiber) ខ្ពស់
ជាតិសរសៃដែលមាននៅក្នុង បន្លែបៃតង ផ្លែឈើ និងធញ្ញជាតិ ដើរតួដូចជា “អំបោស” ជួយបោសសម្អាតកាកសំណល់ និងសារធាតុពុលចេញពីពោះវៀនបានលឿន។ ការញ៉ាំបន្លែផ្លែឈើច្រើន ជួយកាត់បន្ថយពេលវេលាដែលសារធាតុពុលប៉ះពាល់ជាមួយស្រទាប់ពោះវៀន។
៤. ផ្លាស់ប្តូរវិធីចម្អិនអាហារ
ប្រហិត ឬសាច់កែច្នៃដែលយកទៅបំពងខ្លាញ់យូរ ឬអាំងរហូតដល់ខ្លោច ជារបស់ដែលគ្រោះថ្នាក់បំផុត។ ចូរជ្រើសរើសវិធីចម្អិនដោយការ ស្ងោរ ចំហុយ ឬឆាស្រាលៗវិញ ដើម្បីកាត់បន្ថយការកកើតសារធាតុពុលពីកម្ដៅខ្លាំង។
៥. កុំរំលងការពិនិត្យសុខភាព និងឆ្លុះពោះវៀនធំ
ជំងឺមហារីកពោះវៀនធំអាចព្យាបាលជាសះស្បើយបានរហូតដល់ ៩០% ប្រសិនបើរកឃើញក្នុងដំណាក់កាលដំបូង។ មនុស្សដែលមានអាយុចាប់ពី ៤៥ ឆ្នាំឡើងទៅ ឬអ្នកដែលមានសមាជិកគ្រួសារធ្លាប់កើតជំងឺនេះ គួរតែទៅពិនិត្យ និងឆ្លុះពោះវៀនធំ (Colonoscopy) តាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ។
«សុខភាពល្អ ចាប់ផ្តើមចេញពីពោះវៀនដែលមានសុខភាពល្អ» អ្វីដែលយើងដាក់ចូលទៅក្នុងមាត់នៅថ្ងៃនេះ គឺជាអ្នកកំណត់សុខភាពរបស់យើងនៅថ្ងៃស្អែក។ ការលះបង់ភាពងាយស្រួលបន្តិចបន្តួចក្នុងការញ៉ាំអាហារកែច្នៃ គឺជាការវិនិយោគដ៏ធំធេងសម្រាប់អាយុជីវិតដ៏យូរអង្វែងរបស់អ្នក និងក្រុមគ្រួសារ។