នៅក្នុងសម័យកាលដែលអ្វីៗមានការអភិវឌ្ឍយ៉ាងលឿនដូចបច្ចុប្បន្ន មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវរស់នៅក្រោមសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ទាំងការងារ ហិរញ្ញវត្ថុ គ្រួសារ និងទំនាក់ទំនងសង្គម។ ជារឿយៗ យើងតែងតែផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងទៅលើជំងឺផ្លូវកាយ ដូចជាការឈឺក្បាល ជម្ងឺបេះដូង ឬក្រពះ ពោះវៀន ប៉ុន្តែយើងបែរជាមើលរំលង «ផ្សែងអ័ព្ទខ្មៅងងឹត» ម្យ៉ាង ដែលកំពុងគ្របដណ្តប់ និងស៊ីរំលាយរាងកាយយើងពីខាងក្នុង នោះគឺ «ស្ត្រេស និងជំងឺផ្លូវចិត្ត» ។
មានទស្សនៈបុរាណមួយពោលថា «ចិត្តជាអ្នកបញ្ជា កាយជាអ្នកសម្តែង»។ នៅពេលដែលចិត្តរបស់អ្នករងទុក្ខ មិនយូរប៉ុន្មានទេ រាងកាយរបស់អ្នកនឹងចាប់ផ្តើមបន្លឺសំឡេងប្រកាសអាសន្នជាមិនខាន ។ ស្ត្រេស និងវិបត្តិកង្វល់មិនមែនគ្រាន់តែជា «អារម្មណ៍» នោះទេ តែវាជាប្រតិកម្មគីមីវិទ្យាដែលអាចបំផ្លាញរាងកាយទាំងមូលរបស់អ្នកទាំងមិនដឹងខ្លួន ។
តើផ្សែងអ័ព្ទខ្មៅនៃ «ស្ត្រេស» ស៊ីរំលាយរាងកាយរបស់អ្នកយ៉ាងដូចម្តេច?
នៅពេលដែលអ្នកជួបប្រទះនឹងភាពស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ ឬវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ប្រព័ន្ធខួរក្បាលនឹងបញ្ជាឱ្យបញ្ចេញអរម៉ូនអាសន្នពីរមុខគឺ Cortisol និង Adrenaline។ ប្រសិនបើអរម៉ូនទាំងនេះហូរហៀរក្នុងរាងកាយយូរពេក វាមានឥទ្ធិពលបំផ្លាញសរីរាង្គដូចខាងក្រោម៖
១. ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ៖ «ខួរក្បាលទីពីររងការវាយប្រហារ»
ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ជាមួយខួរក្បាល ។ នៅពេលអ្នកស្ត្រេសខ្លាំង ឈាមនឹងរត់ចេញពីប្រព័ន្ធរំលាយអាហារទៅកាន់សាច់ដុំ បង្កឱ្យមានអាការៈ៖
-ហើមពោះ ចុកណែន ឆ្អែត ឬដំបៅក្រពះ។
-រលាកពោះវៀនរ៉ាំរ៉ៃ (IBS) ដែលធ្វើឱ្យរាគរូស ឬទល់លាមកញឹកញាប់ខុសធម្មតា។
២. ប្រព័ន្ធបេះដូង និងសរសៃឈាម៖ សម្ពាធដែលមើលមិនឃើញ
ស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃធ្វើឱ្យបេះដូងលោតញាប់ និងសរសៃឈាមរួមតូច។ វារុញច្រានសម្ពាធឈាមឱ្យឡើងខ្ពស់ជាប់ជានិច្ច ដែលជាឫសគល់នាំឱ្យកើតជំងឺគាំងបេះដូង (Heart Attack) ឬដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល (Stroke) ភ្លាមៗ ត្រឹមតែមួយប៉ព្រិចភ្នែក។
៣. ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះទន់ខ្សោយ៖ បើកទ្វារឱ្យមេរោគចូល
អរម៉ូន Cortisol ដែលលើសលប់ នឹងទៅកាត់បន្ថយសមត្ថភាពរបស់កោសិកាឈាមសក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមេរោគ។ នេះជាមូលហេតុដែលមនុស្សស្ត្រេស ឬអ្នកកើតជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត (Depression) ងាយនឹងឆ្លងជំងឺ ងាយផ្តាសាយ របួសក្រសះស្បើយ និងមានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការវិវត្តទៅជាជំងឺមហារីក។
៤. អន្ទាក់នៃការគេងមិនលក់
គំនិតអវិជ្ជមាន និងការគិតខ្វល់ខ្វាយហួសហេតុនៅពេលយប់ ធ្វើឱ្យខួរក្បាលមិនអាចសម្រាកបាន។ ការគេងមិនលក់ ឬគេងមិនស្កប់ស្កល់ ធ្វើឱ្យរាងកាយបាត់បង់ឱកាសមាសក្នុងការជួសជុលកោសិកាដែលខូចខាត បង្កើតជាវដ្តចង្រៃ៖ «ស្ត្រេស ធ្វើឱ្យគេងមិនលក់ ដល់តែគេងមិនលក់ កាន់តែស្ត្រេសលើសដើម»។
+យុទ្ធសាស្ត្រកម្ចាត់ផ្សែងអ័ព្ទខ្មៅ ដើម្បីសង្គ្រោះជីវិតឡើងវិញ
ការមើលថែសុខភាពផ្លូវចិត្ត មិនមែនជារឿងអាត្មានិយម ឬជារឿងឥតប្រយោជន៍នោះទេ តែវាជាគ្រឹះដំបូងបង្អស់នៃជីវិត ។ ចូរអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះដើម្បីបណ្តេញផ្សែងអ័ព្ទខ្មៅចេញ ៖
-រៀនបដិសេធ និងកំណត់ព្រំដែន ៖ កុំទទួលរងសម្ពាធការងារ ឬបញ្ហាអ្នកដទៃមកដាក់លើខ្លួនហួសពីសមត្ថភាព ។ ជួនកាលពាក្យថា «ទេ» គឺជាឱសថដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិសម្រាប់ការពារផ្លូវចិត្ត។
-ធ្វើ Digital Detox ៖ បណ្តាញសង្គមជារឿយៗជាប្រភពនៃការពុលផ្លូវចិត្ត ការប្រៀបធៀបខ្លួនឯងនឹងអ្នកដទៃ និងព័ត៌មានអវិជ្ជមាន។ ចូរដាក់ទូរស័ព្ទចុះយ៉ាងហោចណាស់ ១ ម៉ោងមុនគេង ហើយងាកមកអានសៀវភៅ ឬស្តាប់តន្ត្រីស្រាលៗវិញ។
-បញ្ចេញថាមពលអវិជ្ជមានតាមរយៈការធ្វើចលនា៖ ការហាត់ប្រាណ យោគៈ ឬការដើរកម្សាន្តក្បែរធម្មជាតិ ជួយឱ្យរាងកាយបញ្ចេញអរម៉ូន Endorphins និង Serotonin ដែលជាអរម៉ូនបង្កើតក្តីសុខ និងជួយកម្ចាត់ជាតិពុលនៃភាពស្ត្រេសបានយ៉ាងលឿន។
-កុំលាក់ទុកម្នាក់ឯង៖ ការនិយាយរៀបរាប់ប្រាប់មនុស្សដែលអ្នកទុកចិត្ត ដៃគូជីវិត ឬការស្វែងរកជំនួយពីអ្នកជំនាញ/គ្រូពេទ្យចិត្តសាស្ត្រ មិនមែនជាសញ្ញានៃភាពទន់ខ្សោយនោះទេ តែវាជាភាពក្លាហានក្នុងការសង្គ្រោះជីវិតខ្លួនឯង។
«របួសលើរាងកាយ យើងមើលឃើញនិងរុំរបួសបាន ប៉ុន្តែរបួសក្នុងចិត្ត បើមិនព្យាបាលទេ វានឹងរាលដាលស៊ីដាច់ជីវិតទាំងមូលរបស់អ្នក។»
ទោះបីជាអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិហូរហៀរ មានឡានទំនើប ឬផ្ទះវីឡាស្កឹមស្កៃយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏វាមិនមានន័យអ្វីឡើយ ប្រសិនបើចិត្តរបស់អ្នកកំពុងរស់នៅក្នុងគុកងងឹតនៃភាពទុក្ខសោក ។ ចូរឈប់បណ្តោយឱ្យផ្សែងអ័ព្ទខ្មៅនៃភាពស្ត្រេសមកបំផ្លាញជីវិតរបស់អ្នកទៀតទៅ ។ ស្រឡាញ់ខ្លួនឯង ត្រូវចេះថែចិត្តឱ្យសប្បាយ ថែកាយឱ្យមានក្តីសុខ ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ!