នៅក្នុងសម័យកាលដ៏មមាញឹកនាបច្ចុប្បន្ន ជំងឺមហារីកក្រពះ និងពោះវៀន បានក្លាយជា «ឃាតករលាក់មុខ» ទីមួយ ដែលកំពុងឆក់យកជីវិតមនុស្សជាច្រើនជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ មនុស្សភាគច្រើនតែងតែគិតថា ជំងឺមហារីកកើតឡើងដោយសារតែហ្សែន (Genetics) ឬការរស់នៅខុសឆ្គងពីធម្មជាតិ។ ប៉ុន្តែ យោងតាមការស្រាវជ្រាវផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្របានបង្ហាញថា ជាង ៧០% នៃជំងឺមហារីកប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ គឺមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ទៅនឹង «ទម្លាប់នៃការញ៉ាំអាហារប្រចាំថ្ងៃ» របស់យើង។
តើអ្នកកំពុងតែបញ្ចូលជាតិពុល និងបំផ្លាញប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់ខ្លួនឯងដោយមិនដឹងខ្លួនមែនទេ? ខាងក្រោមនេះជាទម្លាប់ញ៉ាំអាហារដ៏គ្រោះថ្នាក់ ៣ យ៉ាង ដែលអ្នកគួរតែលុបបំបាត់ជាបន្ទាន់៖
១. ការនិយមញ៉ាំអាហារកែច្នៃ និងសាច់ក្រហមចម្អិនតាមរបៀបដុត/បំពង
អាហារកែច្នៃ (Processed Foods) ដូចជា សាច់ប៉ាតេ សាច់ក្រក ណែមសាច់ ត្រីខកំប៉ុង និងសាច់បន្ទះ លាក់បង្កប់នូវសារធាតុគីមីរក្សាគុណភាពម្យ៉ាងហៅថា Nitrates និង Nitrites។
-ហានិភ័យមហារីក៖ នៅពេលសារធាតុទាំងនេះចូលទៅក្នុងក្រពះ វាអាចបំលែងទៅជាសារធាតុ Nitrosamines ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កមហារីកកម្រិតខ្ពស់។
-សាច់ដុត និងបំពង ៖ ការញ៉ាំសាច់ក្រហម (សាច់គោ សាច់ជ្រូក) ដែលចម្អិនដោយការដុតខ្លោច ឬបំពងក្នុងខ្លាញ់ក្តៅខ្លាំង បង្កើតឱ្យមានសារធាតុគីមីពិល HCA (Heterocyclic amines) និង PAH (Polycyclic aromatic hydrocarbons) ដែលវាចូលទៅបំផ្លាញកោសិកាស្រទាប់ក្នុងនៃក្រពះ និងពោះវៀនធំ រហូតបង្កើតជាដុំសាច់មហារីក។
២. ទម្លាប់ញ៉ាំប្រៃខ្លាំង និងអាហារផ្អាប់ទុកយូរថ្ងៃ
ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់អាស៊ី តែងតែមានទម្លាប់ចូលចិត្តញ៉ាំអាហារដែលមានរសជាតិដិត ដូចជា ផ្អាប់ ប្រហុក ផ្អក ជ្រក់ ប៉ិះ ឬត្រីងៀត សាច់ក្រកក្រៀម ដែលសម្បូរទៅដោយជាតិអំបិល (សូដ្យូម) ខ្ពស់ខ្លាំង។
-ហានិភ័យមហារីក៖ ការញ៉ាំប្រៃខ្លាំងជារៀងរាល់ថ្ងៃ នឹងចូលទៅបំផ្លាញស្រទាប់រំអិលការពារជញ្ជាំងក្រពះ បង្កឱ្យមានការរលាករ៉ាំរ៉ៃ (Chronic Gastritis)។ អ្វីដែលគួរឱ្យខ្លាចនោះគឺ ជញ្ជាំងក្រពះដែលរងការខូចខាតដោយសារជាតិប្រៃ នឹងក្លាយជាឱកាសមាសសម្រាប់បាក់តេរីម្យ៉ាងឈ្មោះ Helicobacter pylori (H. pylori) ចូលទៅរស់នៅ និងបង្កការរលាកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដែលនេះជាឫសគល់ចម្បងនៃជំងឺមហារីកក្រពះ។
៣. របបអាហារខ្វះជាតិសរសៃ (Fiber) និងកង្វះបន្លែផ្លែឈើស្រស់
យុវវ័យ និងមនុស្សពេញវ័យភាគច្រើន នាពេលបច្ចុប្បន្ន ចូលចិត្តញ៉ាំតែអាហារប្រភេទ Fast Food (មាន់បំពង ដំឡូងបារាំងបំពង ភីហ្សា) និងការញ៉ាំតែសាច់សុទ្ធ ដោយមិនចូលចិត្តញ៉ាំបន្លែ ឬផ្លែឈើនោះឡើយ។
-ហានិភ័យមហារីក៖ ជាតិសរសៃ (Fiber) ពីបន្លែផ្លែឈើ គឺជារំដោះកាកសំណល់ដ៏ពូកែ។ បើគ្មានជាតិសរសៃគ្រប់គ្រាន់ទេ លាមកនឹងមានភាពរឹង និងកកស្ទះនៅក្នុងពោះវៀនធំយូរថ្ងៃ (ទល់លាមក)។ កាលណាកាកសំណល់ និងជាតិពុលពីអាហារត្រូវរក្សាទុកក្នុងពោះវៀនធំយូរពេក វានឹងរលួយ និងបញ្ចេញសារធាតុពុលមកប៉ះពាល់ជញ្ជាំងពោះវៀនជារៀងរាល់ថ្ងៃ បង្កឱ្យកើតមានសាច់ដុះ (Polyps) រហូតវិវត្តទៅជាមហារីកពោះវៀនធំ។
ជំងឺមហារីកមិនមែនកើតឡើងត្រឹមតែមួយថ្ងៃនោះទេ វាត្រូវការពេលវេលារាប់ឆ្នាំក្នុងការលូតលាស់ ។ ចូរស្រឡាញ់ និងការពាររាងកាយរបស់អ្នក ដោយការចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ញ៉ាំអាហារឱ្យបានត្រឹមត្រូវចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ ៕