នារយៈពេលចុងក្រោយនេះ យើងតែងតែបានឮព័ត៌មានដ៏គួរឱ្យតក់ស្លុតជាញឹកញាប់ អំពីការបាត់បង់ជីវិតភ្លាមៗរបស់យុវជនវ័យក្មេង ឬមនុស្សវ័យធ្វើការ ដោយសារតែ «ការគាំងបេះដូង» ។ ជំងឺដែលធ្លាប់តែត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាជំងឺរបស់មនុស្សចាស់ ឬវ័យជរា ឥឡូវនេះបាននិងកំពុងវាយប្រហារលើមនុស្សវ័យក្មេងអាយុចន្លោះពី ២០ ដល់ ៤០ ឆ្នាំ យ៉ាងគំហុក ។
តើមានកត្តាអ្វីខ្លះនៅពីក្រោយការប្រែប្រួលដ៏គួរឱ្យខ្លាចនេះ? យោងតាមការស្រាវជ្រាវផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រទំនើប នេះជាមូលហេតុចម្បងៗដែលកំពុងរុញច្រានយុវវ័យទៅរកហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង ៖
១. ភាពស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ និងការសម្រាកមិនគ្រប់គ្រាន់
របៀបរស់នៅរបស់មនុស្សជំនាន់នេះ ពោរពេញដោយការប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ ទាំងការសិក្សា ការងារ និងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច។
-យន្តការបំផ្លាញបេះដូង៖ នៅពេលរាងកាយរងសម្ពាធស្ត្រេសខ្លាំងនិងយូរអង្វែង វានឹងបញ្ចេញអ័រម៉ូន Cortisol និង Adrenaline លើសកម្រិត។ អ័រម៉ូនទាំងនេះធ្វើឱ្យចង្វាក់បេះដូងលោតញាប់ និងសរសៃឈាមរួមតូច ដែលនាំឱ្យសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់។ រួមផ្សំជាមួយនឹងទម្លាប់ចូលចិត្តដេកជ្រៅ (ដេកយប់ជ្រៅ) ឬសម្រាកមិនគ្រប់គ្រាន់ វានឹងបង្កើតការរលាកក្នុងសរសៃឈាម និងបង្កើនឱកាសនៃការកកឈាមភ្លាមៗ។
២. របបអាហារបែបសម័យថ្មី កំពុងបង្កើត «ខ្លាញ់អាក្រក់»
ការពេញនិយមបរិភោគអាហាររហ័ស (Fast Food) ភេសជ្ជៈផ្អែមៗ កាហ្វេទឹកដោះគោដុតកម្ដៅខ្ពស់ និងអាហារបំពង-អាំង បានក្លាយជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់យុវវ័យ។
-យន្តការបំផ្លាញបេះដូង៖ អាហារទាំងនេះសម្បូរទៅដោយខ្លាញ់បំលែង (Trans Fat) និងកូលេស្តេរ៉ុលអាក្រក់ ($LDL$) ខ្ពស់។ ខ្លាញ់អាក្រក់ទាំងនេះនឹងទៅកកកុញ និងបង្កើតជាផ្ទាំងខ្លាញ់រឹង (Plaque) តាមជញ្ជាំងសរសៃឈាមបេះដូង បង្កជាជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងរួមតូចពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ដោយគ្មានស្តែងរោគសញ្ញាឱ្យដឹងមុនឡើយ។
៣. រោគសញ្ញា «អសកម្ម» ឬការអង្គុយស្ងៀមយូរពេក
ការចំណាយពេលច្រើនម៉ោងអង្គុយធ្វើការនៅមុខកុំព្យូទ័រ ការលេងហ្គេម ឬការចុចទូរស័ព្ទ ដោយមិនសូវមានសកម្មភាពរាងកាយ ឬហាត់ប្រាណ គឺជាឃាតករលាក់មុខ។
-យន្តការបំផ្លាញបេះដូង៖ ការខ្វះចលនារាងកាយធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធដុតបំផ្លាញថាមពលថយចុះ ងាយបង្កឱ្យកកើតជាតិខ្លាញ់ និងស្ករក្នុងឈាម នាំឱ្យកើតជំងឺធាត់ដុះក្បាលពោះ និងសម្ពាធឈាមខ្ពស់ ដែលសុទ្ធតែជាដើមចមរុញឱ្យបេះដូងប្រឹងធ្វើការហួសកម្លាំង។
៤. ការប្រើប្រាស់បារីអេឡិចត្រូនិច និងគ្រឿងស្រវឹង
យុវជនជាច្រើនយល់ច្រឡំថា ការជក់បារីអេឡិចត្រូនិច (Vape) មិនសូវមានគ្រោះថ្នាក់ដូចបារីធម្មតាឡើយ។
-យន្តការបំផ្លាញបេះដូង៖ វិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញថា សារធាតុគីមី និងនីកូទីននៅក្នុងបារីអេឡិចត្រូនិច បំផ្លាញកោសិកាស្រទាប់ខាងក្នុងនៃសរសៃឈាមភ្លាមៗ បង្កើនភាពរឹងនៃសរសៃឈាម និងធ្វើឱ្យឈាមងាយកកស្ទះ។ ការប្រើប្រាស់រួមផ្សំជាមួយនឹងគ្រឿងស្រវឹង ឫភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងច្រើនហួសកម្រិត អាចធ្វើឱ្យចង្វាក់បេះដូងប្រែប្រួលខុសប្រក្រតីភ្លាមៗ (Arrhythmia)។
៥. កត្តាហ្សែន និងការមើលរំលងការពិនិត្យសុខភាព
មនុស្សវ័យក្មេងភាគច្រើនតែងតែមានអំនួតលើសុខភាពខ្លួនឯង ដោយគិតថា «ខ្លួននៅក្មេង មិនអាចកើតជំងឺបេះដូងបានទេ»។
-យន្តការបំផ្លាញបេះដូង៖ យុវជនមួយចំនួនមានបញ្ហាបេះដូងពីកំណើត ឬមានប្រវត្តិគ្រួសារកើតជំងឺបេះដូង (Genetics) ប៉ុន្តែមិនដែលបានដឹង ព្រោះមិនធ្លាប់ពិនិត្យសុខភាព។ នៅពេលពួកគេហាត់ប្រាណធ្ងន់ៗហួសកម្លាំង ឬជួបសម្ពាធផ្លូវចិត្តខ្លាំង វានឹងធ្លាយចេញជាការគាំងបេះដូងភ្លាមៗតែម្តង។
+សញ្ញាព្រមានគន្លឹះដែលយុវវ័យមិនគួរមើលរំលង៖
-មានអារម្មណ៍ណែន ឬតឹងណែនទ្រូងផ្នែកកណ្តាល ឬខាងឆ្វេង (ដូចមានអ្វីមកសង្កត់)។
-ឈឺចាក់ភាយចេញពីទ្រូង ទៅស្មា ដៃខាងឆ្វេង ករ ឬថ្គាម។
-ថប់ដង្ហើម ដកដង្ហើមមិនដល់គ្នា ទោះបីជាមិនបានធ្វើការធ្ងន់។
-វិលមុខខ្លាំង បែកញើសត្រជាក់ជោកខ្លួន និងចង្អោរក្អួតដោយគ្មានមូលហេតុ។
សុខភាពបេះដូងមិនរង់ចាំអាយុនោះទេ។ យុវវ័យគ្រប់រូបគួរតែងាកមក៖ គេងឱ្យបាន ៧-៨ ម៉ោង, ហាត់ប្រាណកម្រិតមធ្យម ៣០នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ, កាត់បន្ថយអាហារផ្អែមនិងខ្លាញ់, គ្រប់គ្រងស្ត្រេស និងរៀបចំកាលវិភាគពិនិត្យសុខភាពឈាម និងបេះដូងយ៉ាងហោចណាស់ ១ដងក្នុងមួយឆ្នាំ ដើម្បីការពារសោកនាដកម្មដែលមើលមិនឃើញ។