តើអ្នកដឹងទេថា មនុស្សដែលមានអាយុវែងជាង ១០០ ឆ្នាំ (Centenarians) នៅលើពិភពលោក ភាគច្រើនមិនមែនដោយសារពួកគេមានហ្សែន (Genes) ពិសេសពីកំណើត ឬប្រើប្រាស់ថ្នាំទិព្យអ្វីនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ អាថ៌កំបាំងពិតប្រាកដរបស់ពួកគេ គឺស្ថិតនៅលើ «របៀបរស់នៅ និងទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃ» ដែលសាមញ្ញបំផុត។
តាមរយៈការសិក្សាលើតំបន់ Blue Zones (តំបន់ដែលមានមនុស្សអាយុវែងជាងគេបំផុតលើលោក ដូចជាកោះអូគីណាវ៉ានៅជប៉ុន ឬកោះអ៊ីការីយ៉ានៅក្រិក) អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញទម្លាប់ស្នូល ៥ ដែលអាចជួយឱ្យអ្នករស់នៅបានរហូតដល់១០០ ឆ្នាំ ប្រកបដោយសុខភាពមាំមួន ៖
៥ ទម្លាប់មាស ជួយពន្យារអាយុជីវិត
១. វិធានការអាហារ ៨០%
អ្នកដែលមានអាយុវែង មិនដែលញ៉ាំអាហាររហូតដល់ធ្លាយពោះ ឬឆ្អែតស្ទើរដកដង្ហើមមិនរួចនោះទេ។
-ទម្លាប់អនុវត្ត៖ ពួកគេអនុវត្តច្បាប់ «ញ៉ាំឆ្អែតត្រឹម ៨០%» ពោលគឺឈប់ញ៉ាំនៅពេលមានអារម្មណ៍ថា លែងឃ្លាន។
– ការធ្វើបែបនេះជួយកាត់បន្ថយកាឡូរីលើសលប់ មិនធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនរំលាយអាហារធ្វើការធ្ងន់ធ្ងរ និងជួយកាត់បន្ថយការរលាកក្នុងរាងកាយ ដែលជាឫសគល់នៃជំងឺមហារីក និងជំងឺបេះដូង។
២. ផ្ដោតលើរបបអាហាររុក្ខជាតិ
អាហារពន្យារអាយុ មិនមែនជាអាហារថ្លៃៗនោះទេ ប៉ុន្តែជាអាហារធម្មជាតិដែលមិនសូវឆ្លងកាត់ការកែច្នៃ។
-ទម្លាប់អនុវត្ត៖ បង្កើនការញ៉ាំបន្លែបៃតង ផ្លែឈើស្រស់ គ្រាប់ធញ្ញជាតិ (ដូចជាសណ្តែក គ្រាប់ស្វាយចន្ទី) និងកាត់បន្ថយសាច់ក្រហម ឬអាហារកំប៉ុង។
– អាហារទាំងនេះសម្បូរទៅដោយសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (Antioxidants) និងវីតាមីន ដែលជួយការពារកោសិការាងកាយមិនឱ្យចាស់ជាងវ័យ និងជួយឱ្យសរសៃឈាមយឺតយារបានល្អ។
៣. ធ្វើចលនារាងកាយតាមបែបធម្មជាតិ
មនុស្សអាយុវែងមិនចាំបាច់ទៅរត់ម៉ារ៉ាតុង ឬលើកដុំដែកធ្ងន់ៗនៅ Gym នោះទេ ប៉ុន្តែរាងកាយរបស់ពួកគេធ្វើចលនាស្ទើរតែពេញមួយថ្ងៃ។
-ទម្លាប់អនុវត្ត៖ ដើរទៅផ្សារ ធ្វើសួនច្បារ បោសសម្អាតផ្ទះ ឬឡើងជណ្តើរជើងជំនួសជណ្តើរយន្ត។ ការដើរត្រឹមតែ ៣០ នាទីរាល់ថ្ងៃ គឺជាឱសថដ៏ពូកែបំផុត។
–រក្សាម៉ាសសាច់ដុំមិនឱ្យបាត់បង់ពេលចាស់ទៅ ជួយឱ្យសន្លាក់ឆ្អឹងមានជាតិរំអិល និងទប់ស្កាត់ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល។
៤. គោលបំណងជីវិត
សុខភាពផ្លូវចិត្តមានឥទ្ធិពលស្មើគ្នានឹងសុខភាពផ្លូវកាយ ។ មនុស្សដែលដឹងថាខ្លួនឯងក្រោកពីគេងរាល់ព្រឹកដើម្បីអ្វី តែងតែមានអាយុវែង។
-ទម្លាប់អនុវត្ត៖ ទោះបីជាចូលនិវត្តន៍ក៏ដោយ ក៏ត្រូវមានចំណូលចិត្តណាមួយធ្វើជាប្រចាំ ដូចជាការអានសៀវភៅ ការរៀនជំនាញថ្មីៗ ការជួយការងារសង្គម ឬការមើលថែកូនចៅ។
-ខួរក្បាលដែលសកម្ម និងមានគោលដៅច្បាស់លាស់ នឹងជួយកាត់បន្ថយអរម៉ូនស្ត្រេស និងទប់ស្កាត់ជំងឺវង្វេងវង្វាន់ បានយ៉ាងពូកែ។
៥. រក្សាទំនាក់ទំនងសង្គម និងគ្រួសារឱ្យរឹងមាំ
ភាពឯកោ គឺជាសត្រូវលាក់មុខដែលសម្លាប់មនុស្សបានលឿនជាងការជក់បារីទៅទៀត។ មនុស្សដែលរស់នៅដល់អាយុ ១០០ ឆ្នាំ តែងតែរស់នៅក្នុងសហគមន៍ដែលមានការស្រឡាញ់រាប់អានគ្នា។
-ទម្លាប់អនុវត្ត៖ ចំណាយពេលជជែកលេងជាមួយក្រុមគ្រួសារ មិត្តភក្តិ ឬចូលរួមកម្មវិធីសាសនានិងសង្គម។ ការសើចសប្បាយ និងការចែករំលែកទុក្ខធុរៈគ្នា គឺជាថ្នាំកំសាន្តចិត្ត។
-បង្កើតអរម៉ូនក្តីស្រឡាញ់ (Oxytocin) ដែលជួយឱ្យបេះដូងដើរបានស្រួល និងពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយឱ្យប្រឆាំងនឹងជំងឺផ្សេងៗ។
ការរស់នៅឱ្យបានដល់អាយុ ១០០ ឆ្នាំ មិនមែនមានន័យថា រស់នៅទាំងទន់ខ្សោយ និងដេកនៅលើគ្រែពេទ្យនោះទេ ប៉ុន្តែគឺការរស់នៅទាំងមានកម្លាំងកំហែង ភ្នែកភ្លឺ ត្រចៀកកែវ និងមានក្តីសុខ។ អនាគតសុខភាពរបស់អ្នកនៅអាយុ ៨០ ឬ ១០០ ឆ្នាំ គឺអាស្រ័យលើ «អ្វីដែលអ្នកជ្រើសរើសធ្វើនៅថ្ងៃនេះ»។