តើអ្នកធ្លាប់មានអារម្មណ៍ថា គ្រាន់តែក្រោកឈរភ្លាម ស្រាប់តែងងឹតមុខឈឹង វិលមុខចង់ដួល ឬមានអារម្មណ៍ថាល្វើយៗ ទន់ដៃទន់ជើងរកកម្លាំងគ្មានដែរឬទេ? មនុស្សជាច្រើនតែងតែគិតថា អាការៈទាំងនេះបណ្តាលមកពីការអត់ងងុយ ឬធ្វើការហត់នឿយធម្មតា។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ រាងកាយរបស់អ្នកកំពុងតែផ្ញើសញ្ញាព្រមានដ៏សំខាន់មួយ ពោលគឺ «ជំងឺខ្វះឈាម» (Anemia)។
តើជំងឺខ្វះឈាមទាក់ទងអ្វីខ្លះទៅនឹងអាការៈវិលមុខ និងទន់ដៃទន់ជើង? ហេតុអ្វីបានជារាងកាយបង្ហាញសញ្ញាបែបនេះ?
យល់ដឹងពីឫសគល់៖ ហេតុអ្វីបានជាខ្វះឈាម នាំឱ្យវិលមុខ និងទន់ដៃជើង?
ដើម្បីយល់ពីបញ្ហានេះ យើងត្រូវដឹងពីតួនាទីរបស់គ្រាប់ឈាមក្រហម។ នៅក្នុងគ្រាប់ឈាមក្រហម មានសារធាតុប្រូតេអ៊ីនម្យ៉ាងឈ្មោះថា អេម៉ូគ្លូប៊ីន (Hemoglobin) ដែលមានតួនាទីដូចជា «ឡានដឹកជញ្ជូន» ចាប់យកអុកស៊ីសែនពីសួត ទៅពាសពេញរាងកាយ។
នៅពេលរាងកាយជួបប្រទះបញ្ហាខ្វះឈាម (ចំនួនគ្រាប់ឈាមក្រហម ឬកម្រិតអេម៉ូគ្លូប៊ីនធ្លាក់ចុះទាប) វានឹងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សរីរាង្គភ្លាមៗ៖
-ហេតុអ្វីបានជា «វិលមុខ និងងងឹតមុខ»? ខួរក្បាលគឺជាសរីរាង្គដែលត្រូវការអុកស៊ីសែន និងឈាមទៅចិញ្ចឹមខ្ពស់បំផុត និងលឿនបំផុត។ នៅពេលឡានដឹកអុកស៊ីសែនមានចំនួនតិចតួច ឈាមដែលរត់ទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាលមិនបានគ្រប់គ្រាន់ ជាពិសេសនៅពេលអ្នកផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថលឿន (ដូចជាកំពុងអង្គុយ រួចក្រោកឈរភ្លាម) វានឹងធ្វើឱ្យខួរក្បាលខ្វះអុកស៊ីសែនមួយភ្លែត បង្កជាអាការៈវិលមុខ ស្រវាំងភ្នែក ឬងងឹតមុខចង់ដួលតែម្តង។
-ហេតុអ្វីបានជា «ទន់ដៃទន់ជើង និងល្ហិតល្ហៃ»? សាច់ដុំដៃជើង និងរាងកាយទាំងមូល ត្រូវការអុកស៊ីសែនដើម្បីដុតបំផ្លាញថាមពល។ កាលណាឈាមដឹកអុកស៊ីសែនទៅឱ្យសាច់ដុំមិនបានពេញលេញ សាច់ដុំនឹងទន់ខ្សោយ គ្មានកម្លាំងកំហែង ធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ថាល្វើយៗ ទន់ដៃទន់ជើង ទោះបីជាមិនបានធ្វើការធ្ងន់ទាល់តែសោះក៏ដោយ។
រោគសញ្ញារួមផ្សំផ្សេងទៀតនៃ «ជំងឺខ្វះឈាម»
ក្រៅពីអាការៈទាំងពីរខាងលើ អ្នកអាចសង្កេតមើលសញ្ញាព្រមានដទៃទៀតដូចជា៖
-ស្បែកស្លេកស្លាំង៖ បាតដៃ បាតជើង ផ្ទៃមុខ ឬភ្នាសខាងក្នុងភ្នែកឡើងពណ៌ស ស្លេកខុសពីធម្មតា (ខ្វះពណ៌ស៊ីជម្ពូររបស់ឈាម)។
-បេះដូងលោតញាប់ ឬដកដង្ហើមញាប់៖ ដោយសារតែគ្រាប់ឈាមមានតិច បេះដូងត្រូវបង្ខំចិត្តច្របាច់ឈាមឱ្យកាន់តែលឿន ដើម្បីប៉ះប៉ូវកង្វះខាត ដែលធ្វើឱ្យអ្នកឆាប់ហត់ដង្ហក់ និងបេះដូងលោតញាប់ខុសធម្មតា។
-ត្រជាក់ចុងដៃចុងជើង ៖ រាងកាយនឹងផ្តល់អាទិភាពបញ្ជូនឈាមទៅចិញ្ចឹមសរីរាង្គខាងក្នុង (បេះដូង ថ្លើម) ជាមុន ធ្វើឱ្យឈាមរត់ទៅចុងដៃចុងជើងថយចុះ បង្កឱ្យមានអារម្មណ៍ត្រជាក់ៗ។
មូលហេតុចម្បងៗដែលនាំឱ្យកើតជំងឺខ្វះឈាម
-កង្វះសារធាតុដែក (Iron Deficiency)៖ នេះជាមូលហេតុញឹកញាប់បំផុត ព្រោះសារធាតុដែកគឺជាវត្ថុធាតុដើមក្នុងការផលិតអេម៉ូគ្លូប៊ីន។
-ការបាត់បង់ឈាម៖ អាចមកពីការមករដូវច្រើនៗខុសប្រក្រតីចំពោះស្ត្រី ការហូរឈាមក្នុងក្រពះពោះវៀន ឬដំបៅក្រពះ។
-កង្វះវីតាមីន៖ ខ្វះវីតាមីន B12 ឬអាស៊ីតហ្វូលិក (Folate) ដែលចាំបាច់សម្រាប់ផលិតគ្រាប់ឈាម។
វិធីសាស្ត្រទប់ស្កាត់ និងថែទាំសុខភាព
ប្រសិនបើអ្នកឧស្សាហ៍ជួបប្រទះបញ្ហាវិលមុខ និងទន់ដៃទន់ជើង គួរអនុវត្តតាមការណែនាំខាងក្រោម៖
-បង្កើនអាហារសម្បូរជាតិដែក និងវីតាមីន៖ ញ៉ាំសាច់ក្រហម (សាច់គោ សាច់ជ្រូក) ថ្លើមសត្វ គ្រឿងសមុទ្រ ស៊ុត បន្លែបៃតងចាស់ (ដូចជាផ្កាខាត់ណាខៀវ ស្ពៃស្ប៊ីណាច) និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។
-ញ៉ាំផ្លែឈើមានវីតាមីន C៖ វីតាមីន C (មានក្នុងក្រូច គីវី ប៉េងប៉ោះ ម៉ាឡាកា) ជួយឱ្យរាងកាយស្រូបយកជាតិដែកពីអាហារបានល្អជាងមុន។
-ទៅជួបគ្រូពេទ្យពិនិត្យឈាម ៖ មធ្យោបាយដ៏ល្អបំផុតគឺការទៅធ្វើតេស្តឈាម (CBC) នៅមន្ទីរពេទ្យ ដើម្បីដឹងពីកម្រិតគ្រាប់ឈាមពិតប្រាកដ និងទទួលបានថ្នាំបំប៉នឈាមត្រឹមត្រូវតាមវេជ្ជបញ្ជា។
«កុំបណ្តោយឱ្យអាការៈវិលមុខ និងទន់ដៃជើង ក្លាយជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកអី។ រាងកាយដែលខ្វះឈាម ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលខ្វះទឹក វានឹងក្រៀមស្វិតបន្តិចម្តងៗ។ ចូរចាប់ផ្តើមថែទាំ និងបំពេញជីវជាតិដល់រាងកាយរបស់អ្នកតាំងពីថ្ងៃនេះ ដើម្បីទទួលបានថាមពលរស់រវើកឡើងវិញ!»