«ខ្លាញ់រុំថ្លើម» គឺជាជំងឺមួយដែលកំពុងយាយីសុខភាពមនុស្សសម័យថ្មីយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់។ មនុស្សភាគច្រើនយល់ច្រឡំថា ទាល់តែអ្នកធាត់ខ្លាំង ឬអ្នកចូលចិត្តផឹកស្រាទើបកើតជំងឺនេះ។ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅ សូម្បីតែអ្នកមានរាងកាយស្គមស្គាំង ឬមិនចេះផឹកស្រាទាល់តែសោះ ក៏អាចប្រឈមមុខនឹងជំងឺនេះខ្ពស់ដែរ តាមរយៈទម្លាប់រស់នៅ និងរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃ។
វាត្រូវបានគេហៅថា «ឃាតករលាក់មុខ» ព្រោះវាមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាអ្វីទាំងអស់នៅដំណាក់កាលដំបូង។ បើទុកចោលដោយមិនខ្វល់ខ្វាយ វានឹងវិវត្តទៅជាថ្លើមលឿង ថ្លើមក្រិន និងមហារីកថ្លើម ដែលជាដំណាក់កាលចុងក្រោយមិនអាចស្រោចស្រង់បាន។ ខាងក្រោមនេះជាអ្វីដែលអ្នកត្រូវដឹងដើម្បីទប់ស្កាត់មុនពេលហួសពេល៖
១. អ្វីទៅជាជំងឺខ្លាញ់រុំថ្លើម?
ជាធម្មតា ថ្លើមរបស់មនុស្សយើងតែងតែមានផ្ទុកជាតិខ្លាញ់បន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែប្រសិនបើបរិមាណខ្លាញ់នោះកើនឡើងខ្លាំង លើសពី ៥% ទៅ ១០% នៃទម្ងន់ថ្លើមសរុប នោះវាបានក្លាយជាជំងឺខ្លាញ់រុំថ្លើមហើយ។
ជំងឺនេះត្រូវបានបែងចែកជា ២ ប្រភេទធំៗ៖
-ខ្លាញ់រុំថ្លើមបង្កឡើងដោយគ្រឿងស្រវឹង (AFLD)៖ កើតឡើងដោយសារការផឹកស្រាច្រើនហួសប្រមាណ រហូតធ្វើឱ្យថ្លើមបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការដុតរំលាយជាតិខ្លាញ់។
-ខ្លាញ់រុំថ្លើមមិនមែនបង្កដោយគ្រឿងស្រវឹង (NAFLD)៖ កើតឡើងលើអ្នកមិនសូវផឹកស្រា ប៉ុន្តែមានទម្លាប់ញ៉ាំអាហារផ្អែមខ្លាំង អាហារបំពង និងខ្វះការហាត់ប្រាណ។
២. សញ្ញាព្រមាន «ស្ងាត់ៗ» ដែលអ្នកមិនគួររំលង
នៅពេលខ្លាញ់ចាប់ផ្តើមប្រមូលផ្តុំកាន់តែច្រើន ថ្លើមនឹងចាប់ផ្តើមរលាក ហើយរាងកាយនឹងបញ្ចេញសញ្ញាព្រមានតូចៗមួយចំនួនដូចជា៖
-មានអារម្មណ៍ណែនៗ ឬចុកឆ្អល់ស្រាលៗនៅ ពោះផ្នែកខាងស្តាំខាងលើ (ចំតំបន់ថ្លើម)។
-អស់កម្លាំង ល្វើយៗ និងទន់ដៃទន់ជើងដោយគ្មានមូលហេតុ ទោះបីជាសម្រាកគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ។
-ស្រកទម្ងន់ និងមិនសូវឃ្លានអាហារ។
-នៅដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងរ៖ ស្បែក និងកែវភ្នែកចាប់ផ្តើមឡើងពណ៌លឿង (Jaundice) និងមានអាការៈហើមពោះ ឬហើមជើង។
៣. មូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យខ្លាញ់កកកុញក្នុងថ្លើម
ក្រៅពីគ្រឿងស្រវឹង មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យមនុស្សសម័យនេះកើតជំងឺខ្លាញ់រុំថ្លើមច្រើនបំផុតគឺ៖
-ការលើសទម្ងន់ ឬធាត់ក្បាលពោះ៖ ខ្លាញ់ដែលលើសក្នុងរាងកាយនឹងរត់ទៅប្រមូលផ្តុំនៅតាមសរីរាង្គខាងក្នុង ជាពិសេសគឺថ្លើម។
-របបអាហារខុសឆ្គង៖ ញ៉ាំអាហារដែលមានជាតិស្ករខ្ពស់ (Fructose) ដូចជា តែទឹកដោះគោ ទឹកក្រូចដប នំផ្អែមៗ និងអាហារបំពងខ្លាញ់ដើរតួជាភ្នាក់ងារបង្កើតខ្លាញ់អាក្រក់។
-ជំងឺប្រចាំកាយ៖ អ្នកមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ កម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុល (ខ្លាញ់ក្នុងឈាម) ខ្ពស់ និងសម្ពាធឈាមខ្ពស់។
៤. វិធីសាស្ត្រទប់ស្កាត់ និងព្យាបាល «មុនពេលហួសពេល»
ដំណឹងល្អគឺ ថ្លើមគឺជាសរីរាង្គតែមួយគត់ដែលអាចស្រោចស្រង់ និងជួសជុលខ្លួនឯងឡើងវិញបាន ប្រសិនបើអ្នកចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ទាន់ពេលវេលា៖
+ផ្លាស់ប្តូររបបអាហារ (គន្លឹះសំខាន់បំផុត)
-កាត់បន្ថយជាតិស្ករ និងកាបូអ៊ីដ្រាតកែច្នៃ៖ ផ្អាក ឬកាត់បន្ថយភេសជ្ជៈផ្អែមៗ បាយស នំបុ័ងស ហើយជំនួសមកវិញនូវធញ្ញជាតិមិនទាន់កិនខាត់ (Whole grains) ដូចជា បាយសម្រូប ឬមើមដំឡូង។
-បង្កើនបន្លែបៃតង៖ ញ៉ាំបន្លែដូចជា ស្ពៃខៀវ (Broccoli) ផ្កាស្ពៃ និងផ្លែបឺរ ដែលមានសារធាតុជួយបន្សាបជាតិពុល និងរំលាយខ្លាញ់ក្នុងថ្លើម។
-ជ្រើសរើសខ្លាញ់ល្អ៖ ប្រើប្រាស់ប្រេងអូលីវ ឬញ៉ាំសាច់ត្រីដែលមានអាស៊ីតខ្លាញ់ Omega-3 (ដូចជាត្រីសាល់ម៉ុន ត្រីស្បា) ដើម្បីកាត់បន្ថយការរលាកថ្លើម។
+បង្កើនសកម្មភាពរាងកាយ
-ហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់៖ ដើរលឿន រត់ត្រឹកៗ ជិះកង់ ឬហែលទឹក យ៉ាងហោចណាស់ ១៥០ នាទីក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ការហាត់ប្រាណជួយឱ្យរាងកាយទាញយកខ្លាញ់ដែលកកកុញក្នុងថ្លើមមកដុតបំផ្លាញធ្វើជាថាមពល។
-គ្រប់គ្រងទម្ងន់៖ ការសម្រកទម្ងន់ត្រឹមតែ ៧% ទៅ ១០% នៃទម្ងន់ខ្លួនសរុប អាចកាត់បន្ថយការរលាក និងបរិមាណខ្លាញ់ក្នុងថ្លើមបានយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។
+ជៀសវាងសារធាតុពុលបន្ថែម
-កាត់ផ្តាច់គ្រឿងស្រវឹង៖ ប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានរកឃើញថាមានខ្លាញ់រុំថ្លើម ការឈប់ផឹកស្រាគឺជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាត។
-កុំញ៉ាំថ្នាំផ្តេសផ្តាស៖ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យ ឬថ្នាំបុរាណដោយគ្មានវេជ្ជបញ្ជាត្រឹមត្រូវ ធ្វើឱ្យថ្លើមត្រូវធ្វើការធ្ងន់ និងខូចខាតកាន់តែលឿន។