«ដុះសាច់ក្នុងស្បូន និងអូវែ» គឺជាប្រធានបទសុខភាពដ៏រសើប និងជាកង្វល់ដ៏ធំមួយរបស់ស្ត្រីគ្រប់រូប។ មនុស្សជាច្រើននៅពេលឮពាក្យថា «ដុះសាច់» តែងតែមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចភ្លាមៗ។ ទោះបីជាករណីភាគច្រើននៃដុះសាច់ទាំងនេះជាប្រភេទសាច់ស្លូត (មិនមែនមហារីក) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែវានៅតែជា «ជំងឺកាច» ដែលអាចបំផ្លាញគុណភាពជីវិត បង្កការឈឺចាប់រ៉ាំរ៉ៃ និងអាចឈានទៅរកការបាត់បង់ឱកាសធ្វើជាមាតា ប្រសិនបើទុកចោលដោយមិនបានព្យាបាល។
ដើម្បីការពារសុខភាពមាតា និងស្ត្រីឱ្យបានទាន់ពេលវេលា ខាងក្រោមនេះជាព័ត៌មានលម្អិតដែលស្ត្រីគ្រប់រូប «មិនគួរមើលស្រាលដាច់ខាត»៖
១. ស្វែងយល់ពីជំងឺដុះសាច់ក្នុងស្បូន និងអូវែ
ដើម្បីងាយស្រួលចំណាំ យើងត្រូវបែងចែកដុំសាច់ទាំងនេះជាពីរផ្នែកធំៗ៖
-ដុំសាច់ក្នុងស្បូន (Uterine Fibroids/Polyps)៖ ជាដុំសាច់ដែលកកើតឡើងនៅលើជញ្ជាំងសាច់ដុំស្បូន ឬក្នុងប្រហោងស្បូន។ វាអាចមានទំហំតូចប៉ុនគ្រាប់សណ្តែក រហូតដល់ធំប៉ុនផ្លែក្រូចថ្លុង ដែលធ្វើឱ្យស្បូនរីកធំខុសធម្មតា។
-គីស ឬដុំសាច់នៅលើអូវែ (Ovarian Cysts/Tumors)៖ ជាដុំកកើតដែលមានសភាពជាទឹក ឬជាសាច់ដុំនៅលើក្រពេញអូវែ (ដែលជាកន្លែងផលិតមេជីវិតញី)។ គីសអូវែខ្លះអាចរលាយទៅវិញដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែប្រភេទខ្លះទៀតអាចរីកធំ រមួលឆ្អឹងត្រគាក ឬផ្ទុះបែកបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។
២. រោគសញ្ញាព្រមាន ៥ យ៉ាងដែលស្ត្រីត្រូវតែដឹង
ជាញឹកញាប់ ជំងឺនេះមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់នៅដំណាក់កាលដំបូងឡើយ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលដុំសាច់ចាប់ផ្តើមរីកធំ វានឹងបញ្ជូនសញ្ញាព្រមានដូចខាងក្រោម៖
-មករដូវខុសប្រក្រតី៖ ធ្លាក់ឈាមរដូវច្រើនៗខុសធម្មតា មករដូវអូសបន្លាយពេលច្រើនថ្ងៃ ឬមានការធ្លាក់ឈាមចន្លោះខែ។
-ឈឺចាប់ខ្លាំងក្នុងអាងត្រគាក៖ មានអាការៈចុកណែន ឬឈឺចាប់ខ្លាំងនៅពោះផ្នែកខាងក្រោម ជាពិសេសនៅពេលមករដូវ ឬនៅពេលរួមភេទ។
-នោមញឹក ឬទល់លាមក៖ នៅពេលដុំសាច់រីកធំ វានឹងទៅសង្កត់លើប្លោកនោម (ធ្វើឱ្យនោមញឹក) ឬសង្កត់លើពោះវៀនធំ (ធ្វើឱ្យទល់លាមក)។
-ពោះឡើងធំខុសធម្មតា៖ មានអារម្មណ៍ថាណែនពោះ ឬពោះលយទៅមុខដូចមនុស្សមានផ្ទៃពោះ ទោះបីជាទម្ងន់ខ្លួនមិនឡើងក៏ដោយ។
-ពិបាកមានកូន ឬរលូតកូនញឹកញាប់៖ ដុំសាច់អាចទៅបិទជិតដៃស្បូន ឬរារាំងមិនឱ្យស៊ុតបង្កកំណើតអាចតោងជាប់ជញ្ជាំងស្បូនបាន។
៣. ហេតុអ្វីបានជា «មិនគួរមើលស្រាល»? (ផលវិបាក)
ការទម្រន់ ឬការភ័យខ្លាចមិនហ៊ានទៅជួបពេទ្យ អាចដឹកដៃអ្នកទៅរកផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ រួមមាន៖
-វិបត្តិអត់កូន (Infertility)៖ វាជាមូលហេតុចម្បងមួយដែលធ្វើឱ្យស្ត្រីសម័យថ្មីពិបាកយកបុត្រ ឬងាយប្រឈមនឹងការរលូតកូននៅត្រីមាសដំបូង។
-សភាពស្លេកស្លាំងធ្ងន់ធ្ងរ៖ ការបាត់បង់ឈាមរដូវច្រើនពេក និងរ៉ាំរ៉ៃ ធ្វើឱ្យរាងកាយខ្វះគ្រាប់ឈាមក្រហម នាំឱ្យអស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ វិលមុខ និងងងឹតភ្នែក។
-ករណីបន្ទាន់ (គីសរមួល ឬបែក)៖ ប្រសិនបើគីសអូវែមានសភាពរមួល (Ovarian Torsion) ឬផ្ទុះបែក វានឹងបង្កការឈឺចាប់ខ្លាំងភ្លាមៗ និងហូរឈាមក្នុងពោះ ដែលតម្រូវឱ្យមានការវះកាត់សង្គ្រោះបន្ទាន់ភ្លាមៗ។
-ហានិភ័យប្រែជាមហារីក៖ ទោះបីជាភាគរយទាប (ប្រហែល ១-២%) ប៉ុន្តែដុំសាច់មួយចំនួនតូចអាចវិវត្តទៅជាកោសិកាមហារីកកាចសាហាវបាន។
៤. វិធីសាស្ត្រការពារ និងការកែប្រែទម្លាប់រស់នៅ
ទោះបីជាមូលហេតុពិតប្រាកដនៃការដុះសាច់ជាប់ទាក់ទងនឹងសែន (Genetic) និងការប្រែប្រួល ہارម៉ូន Estrogen ក៏ដោយ ប៉ុន្តែស្ត្រីអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យបានតាមរយៈ៖
-កាត់បន្ថយអាហារកែច្នៃ និងសាច់ក្រហម៖ ញ៉ាំបន្លែបៃតង ផ្លែឈើ និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិឱ្យបានច្រើន ព្រោះវាជួយរក្សាតុល្យភាព ہارម៉ូន។
-គ្រប់គ្រងទម្ងន់៖ ជាតិខ្លាញ់ដែលលើសនៅក្នុងរាងកាយ ជម្រុញឱ្យមានការផលិត ہارម៉ូន Estrogen កាន់តែច្រើន ដែលជាចំណីធ្វើឱ្យដុំសាច់ងាយលូតលាស់។
-ហាត់ប្រាណជាប្រចាំ៖ ជួយឱ្យចរន្តឈាមរត់បានល្អ និងកាត់បន្ថយស្រ្តេស។
វិធីសាស្ត្រការពារដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិបំផុត គឺការ «ពិនិត្យសុខភាពរោគស្ត្រីប្រចាំឆ្នាំ» និងការឆ្លុះអេកូ (Ultrasound)។ ការរកឃើញដុំសាច់តាំងពីទំហំនៅតូច នឹងជួយឱ្យគ្រូពេទ្យអាចគ្រប់គ្រង និងព្យាបាលបានយ៉ាងងាយស្រួល ដោយមិនបាច់ឈានដល់ការវះកាត់កាត់ស្បូនចោលឡើយ។ កុំរង់ចាំរហូតដល់មានការឈឺចាប់ខ្លាំង ទើបទៅជួបគ្រូពេទ្យ!