ជំងឺពុកឆ្អឹង (Osteoporosis) ត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា «ជំងឺស្ងប់ស្ងាត់» ព្រោះវាតែងតែវិវត្តន៍ទៅមុខយ៉ាងលាក់លៀម ដោយមិនបញ្ចេញរោគសញ្ញាឈឺចាប់ខ្លាំងក្លាភ្លាមៗនោះទេ រហូតទាល់តែឆ្អឹងចុះខ្សោយខ្លាំងដល់ថ្នាក់ស្រួយ ឬបាក់ ទើបយើងដឹងខ្លួន។ សម្រាប់ស្ត្រី ការប្រែប្រួលអ័រម៉ូន ជាពិសេសនៅវ័យកែប្រែឈាម (អស់រដូវ) គឺជាកត្តាចម្បងដែលធ្វើឱ្យដង់ស៊ីតេឆ្អឹងថយចុះយ៉ាងរហ័ស។
១. សញ្ញាព្រមានដំបូងដែលអ្នកគួរយកចិត្តទុកដាក់
ទោះបីជាវាវិវត្តន៍ដោយស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែរាងកាយតែងតែបញ្ជូនសញ្ញាព្រមានតិចៗដែលយើងអាចសង្កេតឃើញ៖
-ការថយចុះកម្ពស់ខុសធម្មតា៖ ប្រសិនបើអ្នកសង្កេតឃើញថាខ្លួនឯងទាបជាងមុនបន្តិចម្តងៗ វាអាចមកពីឆ្អឹងកងខ្នងចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយ ឬមានការស្រុតចុះ។
-ការប្រែប្រួលសណ្ឋានរាងកាយ (ខ្នងកោង)៖ ការកោងខ្នង ឬស្មារុញទៅមុខហួសប្រមាណ គឺជាសញ្ញាព្រមានថាឆ្អឹងកងខ្នងរបស់អ្នកលែងមានភាពរឹងមាំដូចមុន។
-ការឈឺខ្នងរ៉ាំរ៉ៃ ៖ ការឈឺចាប់នៅផ្នែកខាងក្រោយដែលរកមូលហេតុមិនឃើញ អាចបណ្តាលមកពីការប្រេះស្រាំតិចតួចនៃឆ្អឹងកងខ្នងដោយសារសម្ពាធនៃទម្ងន់ខ្លួន។
-អញ្ចាញធ្មេញស្រុតចុះ៖ សុខភាពឆ្អឹងថ្គាមមានទំនាក់ទំនងជាមួយសុខភាពឆ្អឹងទាំងមូល ប្រសិនបើឆ្អឹងថ្គាមចាប់ផ្តើមពុក វានឹងធ្វើឱ្យអញ្ចាញធ្មេញស្រុតចុះខុសប្រក្រតី។
-កម្លាំងចាប់កាន់ចុះខ្សោយ៖ ការថយចុះនៃកម្លាំងសាច់ដុំដៃ និងសមត្ថភាពក្នុងការចាប់កាន់របស់របរ ក៏ជាសញ្ញាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការចុះខ្សោយនៃដង់ស៊ីតេឆ្អឹងផងដែរ។
២. មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យស្ត្រីមានហានិភ័យខ្ពស់
-កត្តាអាយុ និងអ័រម៉ូន៖ ការធ្លាក់ចុះនៃអ័រម៉ូនអេស្ត្រូសែន (Estrogen) ក្រោយអស់រដូវ ធ្វើឱ្យការផលិតកោសិកាឆ្អឹងថ្មីមិនទាន់ការបំផ្លាញកោសិកាឆ្អឹងចាស់។
-កង្វះសារធាតុចិញ្ចឹម៖ ការទទួលទានអាហារដែលខ្វះជាតិកាល់ស្យូម និងវីតាមីន D ជាប្រចាំ។
-របៀបរស់នៅ៖ កង្វះការធ្វើលំហាត់ប្រាណ ការជក់បារី និងការទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងហួសកម្រិត។
៣. វិធីបង្ការ និងថែរក្សាឆ្អឹងឱ្យរឹងមាំ
កុំរង់ចាំរហូតដល់ឆ្អឹងបាក់ ទើបចាប់ផ្តើមព្យាបាល។ អ្នកអាចការពារបានតាមរយៈ៖
-បង្កើនការទទួលទានជាតិកាល់ស្យូម៖ តាមរយៈទឹកដោះគោ បន្លែពណ៌បៃតងចាស់ និងត្រីតូចៗដែលញ៉ាំទាំងឆ្អឹង។
-ស្រូបយកវីតាមីន D៖ តាមរយៈការប៉ះកម្តៅថ្ងៃព្រលឹម ឬការទទួលទានអាហារបំប៉នតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ។
-ហាត់ប្រាណពង្រឹងសាច់ដុំ និងឆ្អឹង៖ ដូចជាការដើរលឿនៗ ការរត់ត្រឹកៗ ឬការលើកទម្ងន់ស្រាលៗ ដើម្បីជម្រុញឱ្យឆ្អឹងរឹងមាំ។
-ពិនិត្យដង់ស៊ីតេឆ្អឹង (Bone Density Test)៖ ជាពិសេសសម្រាប់ស្ត្រីដែលមានអាយុលើសពី ៥០ឆ្នាំ ឬក្រោយអស់រដូវ។