ជំងឺលើសឈាម ត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា «ឃាតករលាក់មុខ» ព្រោះវាច្រើនតែមិនបញ្ចេញរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់នៅដំណាក់កាលដំបូង ប៉ុន្តែវាអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតភ្លាមៗតាមរយៈការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬគាំងបេះដូង។
នេះគឺជាអត្ថបទដែលរៀបរៀងឡើង ដើម្បីជួយអ្នកឱ្យសម្គាល់សញ្ញាព្រមាន និងវិធីបង្ការឱ្យបានទាន់ពេលវេលា៖
១. ហេតុអ្វីបានជាគេហៅថា «ឃាតករលាក់មុខ»?
ជាទូទៅ សម្ពាធឈាមកើនឡើងបន្តិចម្តងៗដោយគ្មានការឈឺចាប់។ មនុស្សភាគច្រើនរស់នៅជាមួយជំងឺនេះរាប់ឆ្នាំដោយមិនដឹងខ្លួន រហូតទាល់តែសរីរាង្គសំខាន់ៗដូចជា បេះដូង ភ្នែក តម្រងនោម និងខួរក្បាលរងការខូចខាត ទើបសញ្ញាច្បាស់ៗលេចចេញមក។
២. សញ្ញាដំបូងដែលមនុស្សភាគច្រើនមើលរំលង
ទោះបីជាមិនមានរោគសញ្ញាជាក់លាក់ ប៉ុន្តែរាងកាយតែងតែផ្តល់សញ្ញាព្រមានតិចៗដែលយើងគួរយកចិត្តទុកដាក់៖
-ឈឺក្បាលខ្ទប់ៗ៖ ជារឿយៗកើតឡើងនៅពេលព្រឹកព្រលឹម ឬនៅតំបន់ផ្នែកខាងក្រោយក្បាល (កញ្ចឹងក)។
-វិលមុខ ឬស្រវាំងភ្នែក៖ ពេលខ្លះអ្នកអាចមានអារម្មណ៍ថាភ្នែកស្រអាប់ខុសធម្មតា ឬវិលមុខងងឹតមុខមួយភ្នែត។
-ហូរឈាមច្រមុះ៖ ប្រសិនបើអ្នកហូរឈាមច្រមុះដោយគ្មានមូលហេតុ វាអាចជាសញ្ញានៃសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ខ្លាំង។
-ឆាប់ហត់ ឬថប់ដង្ហើម៖ អារម្មណ៍ថាណែនទ្រូង ឬដកដង្ហើមមិនសូវដល់បន្ទាត់ សូម្បីតែធ្វើសកម្មភាពស្រាលៗ។
-ការប្រែប្រួលចង្វាក់បេះដូង៖ មានអារម្មណ៍ថាបេះដូងលោតញាប់ខុសប្រក្រតី ឬលោតមិនទៀងទាត់។
៣. មូលហេតុ និងកត្តាហានិភ័យ
ជំងឺលើសឈាមមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យឡើយ ភាគច្រើនវាមានទំនាក់ទំនងជាមួយ៖
-របបអាហារ៖ ការទទួលទានប្រៃខ្លាំង (សូដ្យូមខ្ពស់) និងអាហារសម្បូរខ្លាញ់មិនល្អ។
-របៀបរស់នៅ៖ កង្វះការហាត់ប្រាណ ការជក់បារី និងការពិសារគ្រឿងស្រវឹងលើសកម្រិត។
-កត្តាផ្លូវចិត្ត៖ ភាពតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍ (Stress) រ៉ាំរ៉ៃ ដែលធ្វើឱ្យសរសៃឈាមរួមតូច។
-កត្តាអាយុ និងតំណពូជ៖ មនុស្សដែលមានវ័យកាន់តែច្រើន ឬមានសមាជិកគ្រួសារធ្លាប់កើតជំងឺនេះ ក៏មានហានិភ័យខ្ពស់ដែរ។
៤. វិធីបង្ការ និងគ្រប់គ្រងមុនពេលយឺតពេល
អ្នកអាចគ្រប់គ្រង «ឃាតករ» នេះបានតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់សាមញ្ញៗ៖
-វាស់សម្ពាធឈាមឱ្យបានទៀងទាត់៖ នេះគឺជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ដើម្បីដឹងច្បាស់ពីស្ថានភាពឈាមរបស់អ្នក។
-កាត់បន្ថយគ្រឿងប្រៃ៖ ព្យាយាមកាត់បន្ថយអំបិល ទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ និងអាហារកំប៉ុង។
-ហាត់ប្រាណជាប្រចាំ៖ យ៉ាងហោចណាស់ ៣០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ជួយឱ្យសរសៃឈាមមានភាពយឺត និងរឹងមាំ។
-រក្សាទម្ងន់ឱ្យសមស្រប៖ ការលើសទម្ងន់ធ្វើឱ្យបេះដូងត្រូវធ្វើការធ្ងន់ក្នុងការច្របាច់ឈាម។
-បរិភោគបន្លែ និងផ្លែឈើ៖ អាហារសម្បូរជាតិប៉ូតាស្យូម (ដូចជាចេក ឬដំឡូងជ្វា) ជួយបញ្ចុះសម្ពាធឈាមបានយ៉ាងល្អ។
កុំរង់ចាំរហូតដល់មានរោគសញ្ញា ទើបទៅជួបគ្រូពេទ្យ។ ការដឹងមុន គឺជាការការពារដ៏ល្អបំផុត។ ចូរចាប់ផ្តើមថែរក្សាសុខភាពបេះដូង និងសរសៃឈាមរបស់អ្នកពីថ្ងៃនេះ ដើម្បីជៀសផុតពីគ្រោះថ្នាក់ដែលមើលមិនឃើញ។