កុំមើលរំលង «ឃាតករឈាមត្រជាក់»! យល់ដឹងពីជំងឺលើសឈាម និងវិធីសាស្រ្តការពារជីវិតអ្នកឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព

នៅក្នុងពិភពវេជ្ជសាស្ត្រ ជំងឺលើសឈាម (Hypertension) ត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា “ឃាតករឈាមត្រជាក់”។ មូលហេតុគឺដោយសារវាជាជំងឺដែលមិនសូវបញ្ចេញរោគសញ្ញាឱ្យយើងដឹងមុន ប៉ុន្តែវាអាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវិតដូចជា គ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល (Stroke) និងជំងឺបេះដូង ប្រសិនបើមិនបានគ្រប់គ្រងទាន់ពេលវេលា។

១. តើអ្វីទៅជាជំងឺលើសឈាម?

ជំងឺលើសឈាម កើតឡើងនៅពេលដែលសម្ពាធឈាមដែលរុញច្រានទល់នឹងជញ្ជាំងសរសៃឈាមបេះដូងមានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំងពេកជាប្រចាំ។

-កម្រិតធម្មតា៖ ១២០/៨០ mmHg

-កម្រិតចាប់ផ្ដើមខ្ពស់៖ ចាប់ពី ១៤០/៩០ mmHg ឡើងទៅ (ត្រូវតាមដានជាមួយគ្រូពេទ្យ)

២. ហេតុអ្វីបានជាវាគ្រោះថ្នាក់?

នៅពេលសម្ពាធឈាមខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងរយៈពេលយូរ វានឹងធ្វើឱ្យសរសៃឈាមឡើងរឹង និងរួមតូច ដែលនាំឱ្យ៖

-ខូចបេះដូង៖ បង្កឱ្យខ្សោយបេះដូង ឬគាំងបេះដូង។

-ប៉ះពាល់ខួរក្បាល៖ បណ្តាលឱ្យដាច់សរសៃឈាម ឬស្ទះសរសៃឈាមខួរក្បាល។

-ខូចតម្រងនោម៖ ឈានទៅរកការលាងឈាម ឬខ្សោយតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ។

-ប៉ះពាល់ភ្នែក៖ អាចធ្វើឱ្យងងឹតភ្នែក ឬមើលមិនច្បាស់។

៣. វិធីគ្រប់គ្រង និងការពារជំងឺលើសឈាមឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព

ទោះបីជាវាជាជំងឺគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុន្តែអ្នកអាចគ្រប់គ្រងវាបានយ៉ាងស័ក្តិសិទ្ធិ តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅសាមញ្ញៗ៖

ក. របបអាហារ កាត់អំបិល បន្ថែមបន្លែ

-កាត់បន្ថយប្រៃ៖ កម្រិតជាតិប្រៃ (សូដ្យូម) គួរនៅក្រោម ១ស្លាបព្រាកាហ្វេក្នុងមួយថ្ងៃ។ ចៀសវាងអាហារផ្អាប់ ទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ និងអាហារកំប៉ុង។

-របបអាហារ DASH៖ ផ្ដោតលើការញ៉ាំបន្លែ ផ្លែឈើ គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងសាច់ស (ត្រី ឬមាន់) ដោយកាត់បន្ថយសាច់ក្រហម និងជាតិស្ករ។

ខ. ការហាត់ប្រាណទៀងទាត់

ការធ្វើចលនារាងកាយដូចជា ការដើរលឿនៗ ហែលទឹក ឬជិះកង់ យ៉ាងហោចណាស់ ៣០នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ និង ៥ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍ ជួយឱ្យបេះដូងរឹងមាំ និងបញ្ចុះសម្ពាធឈាមបានយ៉ាងល្អ។

គ. គ្រប់គ្រងទម្ងន់ និងបញ្ឈប់ទម្លាប់អាក្រក់

-បញ្ចុះទម្ងន់៖ ប្រសិនបើអ្នកធាត់ជ្រុល ការស្រកទម្ងន់ត្រឹមតែពីរបីគីឡូក្រាម ក៏អាចជួយបញ្ចុះសម្ពាធឈាមបានដែរ។

-ឈប់ជក់បារី និងគ្រឿងស្រវឹង៖ ជាតិអាល់កុល និងបារី គឺជាភ្នាក់ងារបង្កើនសម្ពាធឈាម និងបំផ្លាញជញ្ជាំងសរសៃឈាមយ៉ាងសាហាវ។

ឃ. គ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ (ស្ត្រេស)

ការរស់នៅដោយមានសម្ពាធផ្លូវចិត្តខ្លាំង បង្កឱ្យសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ភ្លាមៗ។ គួររកពេលសម្រាក រៀនធ្វើសមាធិ ឬហាត់យូហ្គា ដើម្បីឱ្យអារម្មណ៍ស្រស់ថ្លា។

៤. ការតាមដានសុខភាពជាប្រចាំ

វិធីតែមួយគត់ដើម្បីដឹងថាអ្នកមានលើសឈាមឬអត់ គឺការ “វាស់សម្ពាធឈាម”។

-អ្នកគួរមានម៉ាស៊ីនវាស់សម្ពាធឈាមនៅផ្ទះ ដើម្បីតាមដានដោយខ្លួនឯង។

-ញ៉ាំថ្នាំឱ្យបានទៀងទាត់តាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ (ហាមឈប់ញ៉ាំថ្នាំដោយខ្លួនឯង ទោះបីជាមានអារម្មណ៍ថាធម្មតាក៏ដោយ)។