ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលដោយសារកម្ដៅ ឬ Heat Stroke គឺជាស្ថានភាពអាសន្នផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលកើតឡើងនៅពេលរាងកាយឡើងកម្ដៅខ្លាំងពេក (លើសពី ៤០°C) ហើយមិនអាចបញ្ចុះកម្ដៅមកវិញបាន។ ប្រសិនបើមិនមានការការពារ ឬសង្គ្រោះទាន់ពេល វាអាចបណ្ដាលឱ្យខូចខាតខួរក្បាល បេះដូង តម្រងនោម និងអាចគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។
ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធានការសំខាន់ៗ ដើម្បីការពារខ្លួនអ្នក និងមនុស្សជាទីស្រលាញ់៖
១. បំពេញជាតិទឹកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ (Hydration)
ជាតិទឹកគឺជាខែលការពារដ៏សំខាន់បំផុតប្រឆាំងនឹងកម្ដៅ។
-ញ៉ាំទឹកឱ្យបានច្រើន៖ កុំចាំទាល់តែស្រេកទឹកទើបញ៉ាំ។ ក្នុងថ្ងៃក្ដៅខ្លាំង អ្នកគួរញ៉ាំទឹកឱ្យបានចន្លោះពី ២ ទៅ ៣ លីត្រក្នុងមួយថ្ងៃ។
-ចៀសវាងភេសជ្ជៈផ្អែម និងជាតិអាកុល៖ ជាតិស្ករ និងជាតិស្រវឹងធ្វើឱ្យរាងកាយរបស់អ្នកបាត់បង់ជាតិទឹកកាន់តែលឿន។
២. រៀបចំរបៀបស្លៀកពាក់ និងការការពារស្បែក
ការស្លៀកពាក់ដែលត្រឹមត្រូវជួយឱ្យរាងកាយដកដង្ហើមបានស្រួល និងបញ្ចេញកម្ដៅបានល្អ។
-សម្លៀកបំពាក់៖ ជ្រើសរើសខោអាវដែលមានសាច់ក្រណាត់ស្រាល (ដូចជាសាច់កប្បាស) រលុង និងមានពណ៌ស្រាល ដើម្បីជួយជះកាំរស្មីព្រះអាទិត្យចេញ។
-ឧបករណ៍ការពារ៖ ប្រើមួកដែលមានគែមធំ វ៉ែនតាការពារកម្ដៅថ្ងៃ និងលាបឡេការពារកម្ដៅថ្ងៃ (Sunscreen) ដើម្បីការពារស្បែកពីការរលាក ដែលធ្វើឱ្យរាងកាយពិបាកបញ្ចេញកម្ដៅ។
៣. កម្រិតសកម្មភាពនៅក្រៅផ្ទះ
ចៀសវាងការប៉ះទង្គិចផ្ទាល់ជាមួយពន្លឺព្រះអាទិត្យក្នុងម៉ោងដែលក្ដៅបំផុត។
-ពេលវេលាគ្រោះថ្នាក់៖ ចន្លោះពីម៉ោង ១០ ព្រឹក ដល់ ម៉ោង ៤ រសៀល គឺជាពេលដែលកម្ដៅថ្ងៃខ្លាំងបំផុត។
-ការសម្រាក៖ ប្រសិនបើត្រូវធ្វើការនៅខាងក្រៅ ត្រូវរកកន្លែងម្លប់សម្រាកឱ្យបានញឹកញាប់ និងប្រើកន្សែងត្រជាក់ជូតខ្លួន។
៤. រក្សាបរិស្ថានជុំវិញឱ្យត្រជាក់
-នៅក្នុងផ្ទះ៖ បើកបង្អួចឱ្យខ្យល់ចេញចូល ឬប្រើកង្ហារ និងម៉ាស៊ីនត្រជាក់។ ប្រសិនបើផ្ទះក្ដៅខ្លាំង អ្នកអាចរកកន្លែងដែលមានម៉ាស៊ីនត្រជាក់ (ដូចជាបណ្ណាល័យ ឬផ្សារទំនើប) ដើម្បីស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្ន។
-កុំទុកមនុស្ស ឬសត្វចិញ្ចឹមក្នុងឡាន៖ សីតុណ្ហភាពក្នុងរថយន្តដែលចតចោលអាចឡើងខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងរយៈពេលខ្លី ដែលជាហានិភ័យខ្ពស់បំផុត។
៥. តាមដានសញ្ញាព្រមានដំបូង
ការដឹងពីសញ្ញាព្រមាន អាចជួយសង្គ្រោះជីវិតបានទាន់ពេល៖
-វិលមុខ រកកល់សន្លប់ ឬឈឺក្បាលខ្លាំង។
-បែកញើសខ្លាំងខុសធម្មតា ឬស្បែកឡើងក្រហម និងស្ងួត (លែងចេញញើស)។
-ចង្អោរ ឬក្អួត។
-បេះដូងលោតញាប់ និងដកដង្ហើមញាប់។
តើត្រូវធ្វើដូចម្ដេច បើជួបអ្នកដែលមានអាការៈ Heat Stroke?
១. ដឹកបញ្ជូនអ្នកជំងឺទៅកាន់កន្លែងដែលមានម្លប់ និងត្រជាក់ជាបន្ទាន់។
២. ដោះសម្លៀកបំពាក់ដែលតឹងៗចេញ។
៣. ប្រើទឹកត្រជាក់ជូតខ្លួន ឬដាក់កន្សែងត្រជាក់នៅក្រោមដកក្លៀក ក្រលៀន និងក ដើម្បីបញ្ចុះកម្ដៅឱ្យបានលឿន។
៤. បញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យដែលនៅជិតបំផុតជាបន្ទាន់។
មនុស្សចាស់ កុមារតូចៗ និងអ្នកដែលមានជំងឺប្រចាំកាយ (លើសឈាម បេះដូង) គឺជាក្រុមដែលងាយរងគ្រោះបំផុត។ សូមយកចិត្តទុកដាក់មើលថែពួកគាត់ឱ្យបានដិតដល់ក្នុងរដូវក្ដៅនេះ។