នេះគឺជាចំណុចដ៏សំខាន់ដែលអ្នកត្រូវដឹង ៖ ជំងឺលើសជាតិខ្លាញ់ ភាគច្រើនមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាឱ្យយើងដឹងមុននោះទេ។ វាត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា «ឃាតករសម្ងាត់» ព្រោះវាអាចវិវត្តនៅក្នុងខ្លួនយើងរាប់ឆ្នាំដោយគ្មានការឈឺចាប់ រហូតទាល់តែវាបង្កជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរដូចជា ជំងឺបេះដូង ឬដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ទើបយើងដឹងខ្លួន ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំពោះអ្នកដែលមានកម្រិតជាតិខ្លាញ់ខ្ពស់ខ្លាំង ឬបណ្តាលមកពីកត្តាតំណពូជ អាចនឹងមានរោគសញ្ញា ឬសញ្ញាព្រមានមួយចំនួនដូចខាងក្រោម ៖
១. រោគសញ្ញាដែលអាចមើលឃើញនឹងភ្នែក (ករណីខ្លាញ់ខ្ពស់ខ្លាំង)
-ដុំខ្លាញ់ពណ៌លឿងៗ ៖ ដុំពកតូចៗពណ៌លឿង ឬដុំខ្លាញ់ដែលដុះនៅក្រោមស្បែក ជាពិសេសនៅបរិវេណ ត្របកភ្នែក កែងដៃ ជង្គង់ ឬកែងជើង។
-រង្វង់ពណ៌សក្នុងភ្នែក ៖ មានរង្វង់ពណ៌ស ឬពណ៌ប្រផេះស្រាល នៅជុំវិញប្រស្រីភ្នែក (កូនក្រមុំភ្នែក)។ វាតែងកើតមានលើមនុស្សចាស់ ប៉ុន្តែបើកើតលើមនុស្សវ័យក្មេង វាជាសញ្ញានៃការលើសជាតិខ្លាញ់តំណពូជ។
២. រោគសញ្ញាដែលកើតឡើងដោយសារផលវិបាក (ពេលសរសៃឈាមចាប់ផ្តើមស្ទះ)
នៅពេលជាតិខ្លាញ់កកស្ទះក្នុងសរសៃឈាម វានឹងធ្វើឱ្យលំហូរឈាមមិនស្រួល ដែលបង្កឱ្យមានអាការៈដូចជា៖
-ឈឺទ្រូង ឬតឹងទ្រូង៖ ជាសញ្ញានៃការស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង (Angina)។
-ស្ពឹកដៃ ឬជើង៖ មានអារម្មណ៍ថាស្ពឹក ឬត្រជាក់នៅចុងដៃចុងជើង ដោយសារឈាមរត់មិនដល់។
-ឈឺក្បាល ឬវិលមុខញឹកញាប់៖ អាចបណ្តាលមកពីសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ ដែលច្រើនកើតគួបផ្សំជាមួយការលើសជាតិខ្លាញ់។
-ហត់ ឬឆាប់អស់កម្លាំង៖ ធ្វើសកម្មភាពបន្តិចបន្តួចក៏ហត់ ដោយសារបេះដូងត្រូវធ្វើការធ្ងន់។
-ឈឺចាប់នៅជើងពេលដើរ ៖ នេះអាចជាសញ្ញានៃជំងឺសរសៃឈាមអាក់ទែរនៅជើង (PAD)។
៣. វិធីតែមួយគត់ដើម្បីដឹងច្បាស់
ដោយសាររោគសញ្ញាខាងលើមិនកើតឡើងចំពោះមនុស្សគ្រប់គ្នា វិធីតែមួយគត់ដើម្បីដឹងថាអ្នកលើសជាតិខ្លាញ់ឬអត់ គឺការធ្វើតេស្តឈាម (Lipid Profile Test)។
ការណែនាំបន្ថែម៖ ប្រសិនបើអ្នកមានអាយុចាប់ពី ២០ឆ្នាំឡើងទៅ គួរតែទៅពិនិត្យឈាមមើលជាតិខ្លាញ់យ៉ាងហោចណាស់ម្តងរៀងរាល់ ៤-៦ ឆ្នាំ ។
ប្រសិនបើអ្នកមានហានិភ័យខ្ពស់ (ធាត់, ជក់បារី, មិនសូវហាត់ប្រាណ, ឬមានគ្រួសារធ្លាប់កើតជំងឺបេះដូង) គួរពិនិត្យឱ្យបានញឹកញាប់ជាងនេះ៕