១.​ប្រភពដើម​កូ​វីដ​-១៩
ជំនឿ​៖ កូ​វីដ​-១៩ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​នៅក្នុង​មន្ទីរពិសោធន៍​។​
ការពិត​៖ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​នៅតែ​សំឡឹងមើល​ប្រភពដើម​នៃ​កូ​វីដ​-១៩ ប៉ុន្តែ​ពួកគេ​ដឹងថា​វា​មិន​ទំនង​ដែលមាន​នរណាម្នាក់​ធ្វើ​វា​នៅក្នុង​បន្ទប់ពិសោធន៍​ឡើយ​។ ផ្អែកលើ​ការសិក្សា​អំពី​មេរោគ​ឆ្លង​ផ្សេងទៀត ពួកគេ​គិតថា​វីរុស​នេះ ប្រហែលជា​បានចាប់ផ្តើម​នៅក្នុង​សត្វ​ប្រចៀវ ហើយ​ចំលង​ទៅ​មនុស្ស​។

២.​សុវត្ថិភាព​វ៉ាក់សាំង​កូ​វីដ​-១៩
​ជំនឿ​៖ វ៉ាក់សាំង​កូ​វីដ​-១៩ មិនមាន​សុវត្ថិភាព​ទេ ពីព្រោះ​ក្រុមហ៊ុន​ថ្នាំ បាន​បង្កើត​វា​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​។​
ការពិត​៖ ដោយសារ​យើង​ស្ថិតក្នុង​ការរីក​រាលដាល​នៃ​ជំងឺ​រាតត្បាត​ទូទាំង​ពិភពលោក ក្រុមហ៊ុន​ថ្នាំ​បាន​ចំណាយ​ពេលវេលា និង​ថវិកា​យ៉ាងច្រើន​ក្នុងការ​ធ្វើ​វ៉ាក់សាំង​ការពារ​កូ​វីដ​-១៩ ។ ប៉ុន្តែ នេះ​មិនមែន​មានន័យថា​ពួកគេ​គ្មាន​សុវត្ថិភាព​ទេ​។ វ៉ាក់សាំង​ទាំងអស់​ឆ្លងកាត់​ការសិក្សា​យ៉ាង​តឹងរឹង ដើម្បី​ធានាថា​វា​មាន​សុវត្ថិភាព​ហើយនឹង​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព​។ រដ្ឋបាល​ចំណីអាហារ និង​ឱសថ​ដែល​ធ្វើ​និយ័តកម្ម​វ៉ាក់សាំង ក៏ត្រូវ​អនុម័ត​លើ​ពួកគេ​ដែរ​។

៣.​ជម្ងឺ​ពាក់ព័ន្ធ​វ៉ាក់សាំង​កូ​វីដ​-១៩
ជំនឿ​៖ វ៉ាក់សាំង​ទាំងនេះ​នឹងធ្វើ​អោយ​ខ្ញុំ​ឈឺ​កូ​វីដ​-១៩ ។​
ការពិត​៖ គ្មាន​វ៉ាក់សាំង​ការពារ​កូ​វីដ​-១៩ ដែល​ត្រូវ​បានអនុម័ត ដែល​កំពុង​អភិវឌ្ឍ​នាពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ​មាន​វីរុស​ដែល​បណ្តាលឱ្យមាន​កូ​វីដ​-១៩​។ ចំណុច​សំខាន់ៈ​វ៉ាក់សាំង កូ​វីដ​-១៩ មិនអាច​ធ្វើអោយ​អ្នក​ឈឺ​ដោយ​ជំងឺ​នេះ​បានទេ​។

៤.​វ៉ាក់សាំង​កូ​វីដ​-១៩ និង​ការ​មាន​ផ្ទៃពោះ​
​ជំនឿ​៖ ខ្ញុំ​មិនអាច​មាន​ផ្ទៃពោះ ឬ​មាន​ផ្ទៃពោះ​ដែល​គង់វង្ស​បានទេ ប្រសិនបើ​ខ្ញុំ​ប្រើ​វ៉ាក់សាំង​ការពារ​កូ​វីដ​-១៩​។​
​ការពិត​៖ ជំនឿ​នេះ​បានកើត​ឡើង​នៅលើ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​សង្គម​។ វា​បាន​អះអាងថា​អង្គ​ប​ដិ​ប្រាណ​ដែល​ផលិត​ចេញពី​វ៉ាក់សាំង​ការពារ​កូ​វីដ​-១៩ នឹង​ភ្ជាប់​ទៅនឹង​ប្រូតេអ៊ីន​នៅក្នុង​សុក (​សរីរាង្គ​ដែល​ផ្តល់​អាហារ​ទារក និង​អុកស៊ីសែន​ដែល​មិនទាន់​កើត​) និង​បញ្ឈប់​ការ​មាន​ផ្ទៃពោះ​។ ការសិក្សា​វិទ្យាសាស្ត្រ​មិន​គាំទ្រ​គំនិត​នេះ​ទេ ហើយ​មិនមាន​ភស្ដុតាង​ណា ដែល​ភ្ជាប់​ការការពារ​កូ​វីដ​-១៩ ទៅនឹង​ភាព​គ្មាន​កូន​ឡើយ​។

៥.​អាហារ​បំប៉ន​
​ជំនឿ​៖ អាហារ​បំប៉ន​វីតាមីន និង​ជាតិ​រ៉ែ អាច​ព្យាបាល​ជំងឺ កូ​វីដ​-១៩ ។​
ការពិត​៖ វីតាមីន D និង C និង​ស័ង្កសី​រ៉ែ ពិតជា​អាចជួយ​បង្កើន​ប្រព័ន្ធ​ភាពស៊ាំ​របស់​អ្នក និង​ការពារ​ប្រឆាំងនឹង​មេរោគ​។ នេះ​ជាការ​ពិត​សម្រាប់​មនុស្ស​ដែល​ខ្វះ​អាហារ​បំប៉ន​ទាំងនេះ​។ ប៉ុន្តែ មិនមាន​ភ័ស្តុតាង​ណាមួយ​ដែល​បញ្ជាក់ថា​ពួកគេ​អាចធ្វើឱ្យ​សះស្បើយ រឺ​ព្យាបាល​កូ​វីដ​-១៩ ទេ ប្រសិនបើ​អ្នកមាន​ជំងឺ​នេះ​រួចហើយ​។​

៦.​ផឹកទឹក​ក្តៅ​
ជំនឿ​៖ ការផឹក​ទឹក​ក្តៅ​លាង​មេរោគ​វីរុស​កូ​វីដ​-១៩ ចេញពី​បំពង់ក​របស់ខ្ញុំ​។​
​ការពិត​៖ ខណៈពេលដែល​ទឹក​មាន​សារៈសំខាន់​សម្រាប់​សុខភាព​ទូទៅ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​មិន​គាំទ្រ​គំនិត​ដែលថា​ការផឹក​ទឹក​ក្តៅ​ការពារ​អ្នក​ពី​កូ​វីដ​-១៩ ឡើយ​។ រឿង​តែមួយគត់ ដែល​វា​អាច​ធ្វើបាន គឺ​ធ្វើឱ្យ​បំពង់ក​របស់​អ្នក​ធូរស្បើយ និង​បំបាត់​ការ​ក្អក ប្រសិនបើ​អ្នក​ឈឺ​រួចហើយ​។ ជំនួស​ឱ្យ​ការផឹក​ទឹក​ក្តៅ សូម​លាងដៃ​របស់​អ្នកជា​មួយ​វា​។

៧.​ងូតទឹក​ក្តៅ​
ជំនឿ​៖ ការ​ងូតទឹក​ក្តៅ​អាច​បញ្ឈប់​កូ​វីដ​-១៩​។​
ការពិត​៖ គំនិត​នៅ​ពីក្រោយ​ជំនឿ​នេះ គឺអាច​សម្លាប់​មេរោគ​ឆ្លង​ជា​បណ្តោះអាសន្ន​បាន​ខ្ពស់​។ ប៉ុន្តែ​ការ​ងូតទឹក​ដែល​ក្តៅ​ពេក អាចធ្វើអោយ​ស្បែក​អ្នក​រលាក​។ វិធី​ល្អ​បំផុត ដើម្បី​លុបចោល​កូ​វីដ​-១៩ គឺ​ត្រូវ​លាងដៃ​របស់​អ្នក​ជាមួយ​សាប៊ូ និង​ទឹក​ក្តៅ​។ ការលាង​សម្អាត​កម្ចាត់​មេរោគ​នៅលើ​ដៃ​របស់​អ្នក ដែល​អ្នក​អាច​ផ្ទេរ​ទៅ​ភ្នែក ច្រមុះ និង​មាត់​របស់​អ្នក​។

៨.​ការលាង​ជម្រះ​ដោយ​សូលុយស្យុង​អំបិល​
ជំនឿ​៖ ការលាង​ច្រមុះ​របស់ខ្ញុំ​ជាមួយនឹង​ទឹកអំបិល អាច​បញ្ឈប់​កូ​វីដ​-១៩ ។​
ការពិត​៖ មិនមាន​ភ័ស្តុតាង​ណាមួយ ដែល​បញ្ជាក់ថា ការលាង​ច្រមុះ​ជាមួយនឹង​ទឹកអំបិល ការពារ​អ្នក​ពី​ការឆ្លង​កូ​វីដ​-១៩​ទេ​។ ជំនឿ​នេះ អាចមកពី​ដំបូន្មាន​ក្នុង​ការប្រើ​អំបិល​ក្នុង​ច្រមុះ​ដើម្បី​ព្យាបាល​ជំងឺ​ផ្តាសាយ​ធម្មតា ប៉ុន្តែ​វា​មិនអាច​បញ្ឈប់​ការឆ្លង​បានទេ​។

៩.​ការផ្លាស់ប្តូរ​កូ​វីដ​-១៩
​ជំនឿ​៖ វ៉ាក់សាំង​កូ​វីដ​-១៩ មិនមាន​ប្រសិទ្ធភាព​លើ​វីរុស​ប្រភេទ​ថ្មី​ទេ​។​
​ការពិត​៖ វា​ជា​រឿង​ធម្មតា​ទេ ដែល​វីរុស​ផ្លាស់ប្តូរ​តាម​ពេលវេលា​។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ បាន​រកឃើញ​ប្រភេទ​ខ្សែ​ជាច្រើន​នៃ​កូ​វីដ​-១៩ នៅ​ជុំវិញ​ពិភពលោក រួមទាំង​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង និង​ប្រេ​ស៊ី​ល​។ ពួកគេ​ហាក់ដូចជា​រាលដាល​កាន់តែ​ងាយស្រួល ប៉ុន្តែ​ឥឡូវនេះ មិនមាន​ភស្តុតាង​ណាមួយ​ដែល​បង្ហាញថា​ពួកគេ​ធ្វើឱ្យ​អ្នក​ឈឺ ឬ​បណ្តាលឱ្យមាន​អ្នកស្លាប់​ច្រើន​នោះទេ​។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​នៅតែ​កំពុង​សិក្សា​ប្រសិនបើ​វ៉ាក់សាំង​ការពារ​កូ​វីដ​-១៩ មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ប្រឆាំងនឹង​ការផ្លាស់ប្តូរ​ទាំងនេះ​។

១០.​ការ​លាប់​កូ​វីដ​-១៩
​ជំនឿ​៖ ខ្ញុំ​មាន​កូ​វីដ​-១៩ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​មាន​ភាពស៊ាំ​ហើយ​។​
ការពិត​៖ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​បាន​សិក្សា​អំពី​មេរោគ​ស្រដៀង​គ្នា ហើយ​និយាយថា វា​អាចទៅរួច​ក្នុងការ​ឆ្លង​កូ​វីដ​-១៩ ច្រើនជាង​មួយដង​។ ពួកគេ​នៅតែ​រៀន​បន្ថែមទៀត​អំពី​ថា តើ​អ្នក​ទំនងជា​ឆ្លង​ជំងឺ​នេះ​ម្តងទៀត​ញឹកញាប់​ប៉ុណ្ណា ហើយ​តើ​អ្នកណា​មានឱកាស​ខ្ពស់​ក្នុង​ការឆ្លង​ជំងឺ​នេះ​ម្តងទៀត​។ ទោះបីជា​អ្នក​ធ្លាប់មាន​កូ​វីដ​-១៩ ក៏ដោយ អ្នក​នៅតែ​ត្រូវ​ពាក់​ម៉ាស​នៅ​ទីសាធារណៈ​ជៀស​ឆ្ងាយ​ពី​ហ្វូងមនុស្ស និង​លាងដៃ​។

១១.​វ៉ាក់សាំង​កូ​វីដ​-១៩ និង​អា​ឡែ​រ​ហ្ស៊ី​
ជំនឿ​៖ ខ្ញុំ​មាន​អា​ឡែ​រ​ហ្ស៊ី ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​មិនអាច​ទទួលបាន​វ៉ាក់សាំង​ការពារ​កូ​វីដ​-១៩ ទេ​។​
ការពិត​៖ ក្នុងករណី​ដ៏​កម្រ​មនុស្ស​មួយចំនួន​មានប្រតិកម្ម​អា​ឡែ​ហ្ស៊ី​ធ្ងន់ធ្ងរ (​ហៅថា​ប្រតិកម្ម anaphylaxis) ចំពោះ​វ៉ាក់សាំង កូ​វីដ​-១៩ ។ ប្រសិនបើ​អ្នកមាន​ប្រតិកម្ម​ទៅនឹង​គ្រឿងផ្សំ​ណាមួយ​នៅក្នុង​វ៉ាក់សាំង mRNA កូ​វីដ​-១៩ សូមកុំ​ទទួល​ការចាក់​វ៉ាក់សាំង​។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើ​អ្នកមាន​អា​ឡែ​រ​ហ្ស៊ី​ជាមួយ​សត្វ ចំណីអាហារ លំអង ឬ​ប្រភេទ​អា​ឡែ​រ​ហ្ស៊ី ផ្សេងទៀត​អ្នក​អាច​ចាក់​វ៉ាក់សាំង​បាន​។

១២.​ការប្រមូលផ្តុំ​ទ្រង់ទ្រាយ​តូច​
​ជំនឿ​៖ ការប្រមូលផ្តុំ​តូចៗ​មិន​រីក​រាលដាល​កូ​វីដ​-១៩ ។​
ការពិត​៖ ការប្រមូលផ្តុំ​ក្រុម​ធំ ដែលមាន​ទំនាក់ទំនង​ជិតស្និទ្ធ កំពុង​ជំរុញឱ្យមាន​ការរីក​រា​ល​ដាល ប៉ុន្តែ​ការប្រមូល​ផ្តុំគ្នា​តូចៗ​នៅតែ​ជា​ប្រភព​។ អ្នកបង្កើន​ឱកាស​របស់​អ្នក​ក្នុងការ​ឆ្លង​កូ​វីដ​-១៩ នៅពេល​អ្នកប្រមូល​ផ្តុំ​ជាមួយ​មនុស្ស​ដែល​:
.​នៅ​ខាងក្រៅ​គ្រួសារ​របស់​អ្នក​
.​មិន​រក្សា​គម្លាត​សង្គម ឬ​ពាក់​ម៉ាស់​

​ចងចាំ​ថា​មនុស្ស​ខ្លះ ដែលមាន​វីរុស​មិន​បង្ហាញ​រោគសញ្ញា​ទេ ប៉ុន្តែ​នៅតែ​អាច​ចម្លង​វា​ទៅ​អ្នកដទៃ​។​

១៣.​ការធ្វើ​តេស្ត​អវិជ្ជមាន​កូ​វីដ​-១៩
​ជំនឿ​៖ ការធ្វើ​តេ​ស្តិ៍​អវិជ្ជមាន​នៃ​កូ​វីដ​-១៩ មានន័យថា​ខ្ញុំ​មិនបាន​ឆ្លង​ទេ​។​
​ការពិត​៖ ប្រសិនបើ​អ្នកធ្វើ​តេស្ត​អវិជ្ជមាន វា​គ្រាន់តែ​មានន័យថា​អ្នក​ទំនងជា​មិនមាន​កូ​វីដ​-១៩ នៅពេលដែល​គំរូ​របស់​អ្នក​ត្រូវបាន​ប្រមូល​។ វា​នៅតែ​អាចធ្វើ​តេស្ត​វិជ្ជមាន​នៅពេល​ក្រោយ និង​ឈឺ​។ ក្រុម​អ្នកស្រាវជ្រាវ ក៏បាន​រកឃើញថា​ការធ្វើ​តេស្ត​ខ្លះ បង្ហាញ​លទ្ធផល​អវិជ្ជមាន​មិន​ពិត​។ ទោះបីជា​អ្នកធ្វើ​តេ​ស្តិ៍​អវិជ្ជមាន អ្នក​នៅតែ​ត្រូវការពារ​ខ្លួន​អ្នក​ពី​វីរុស​៕​