Join with Health.com.kh on Telegram

ប្រសិនបើ​កម្រិត​ខ្លាញ់​កូ​ឡេ​ស្តេ​រ៉ុល​(cholesterol)​ និង​សម្ពាធ​ឈាម​ខ្ពស់​ អ្នក​ត្រូវ​ពិចារណា​ពី​ការ​ទទួលទាន​ជាតិ​ស្ករ​,​ លំ​ហាត់ប្រាណ​,​ ជីវិត​រួម​ភេទ​,​ និង​ការ​ទទួលទានដំណេក​។​
    ​ជីវិត​ដែល​រស់នៅ​បាន​យូរ​ដោយ​មិន​មាន​ជំងឺ​បេះដូង​ មិនមែន​បាន​មក​ដោយសារ​តែ​ការ​គ្រប់គ្រង​កម្រិតស្តង់ដារ​នៃ​សម្ពាធ​ឈាម​និង​ជាតិ​កូ​លេ​ស្តេ​រ៉ុល​តែ​មួយ​មុខ​នោះ​ទេ​។​
  

  ​ជា​ការ​ពិត​ណាស់​ដែល​ការ​គ្រប់គ្រង​លើ​កម្រិត​របស់​វា​ អាច​ឱ្យ​អ្នកដឹង​ពី​សុខភាព​បេះដូង​របស់​អ្នក​ ប៉ុន្តែ​មាន​វិធី​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​អាច​ប្រើ​បាន​។​សមាគម​ជំងឺ​បេះដូង​អា​មេ​រិ​ក​(​ The​ American​ Heart​ Association)​ បាន​កត់សម្គាល់​ក្នុង​កំណត់ហេតុ​ប្រចាំឆ្នាំ​ សំរាប់​ឆ្នាំ​ ២០១០​ ថា​ ក្នុង​ខណៈ​ដែល​អត្រា​អ្នក​ស្លាប់​ដោយសារ​ជំងឺ​បេះដូង​-​សរសៃឈាម​ (cardiovascular​ disease)​ នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ​ 1996​ និង​ 2006​ ប៉ុន្តែ​ជំងឺ​នេះ​នៅ​តែ​មាន​អត្រា​ខ្ពស់​។​ នៅ​ឆ្នាំ​ 2006​ អ្នក​ស្លាប់​ច្រើន​ជាង​ ១​ នាក់​ ក្នុង​ចំណោម​ ៣​ នាក់​ ដែល​មាន​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ជំងឺ​បេះដូង​។​ នៅ​កម្ពុជា​យើង​ក៏​មាន​អ្នក​កើត​ជំងឺ​បេះដូង​និង​ស្លាប់​ដោយសារ​ជំងឺ​ច្រើន​ផង​ដែរ​ទោះបីជា​មិន​មាន​តួលេខ​ជាក់លាក់​ក្តី​។​
ខាងក្រោម​នេះ​គឺជា​ការ​ណែនាំ​មួយ​ចំនួន​របស់​អ្នកជំនាញ​វេជ្ជសាស្ត្រ​អំពី​មធ្យោបាយ​ដើម្បី​សុខភាព​បេះដូង​
របស់​អ្នក​។​អ្នក​ត្រូវ​តែ​ស្វែង​យល់​អំពី​តួលេខ​ទាំង​អស់នេះ​។​
គ្រឿងស្រវឹង(ជាតិ​អាល់កុល)

    ​អ្នក​ដែល​ចូល​ចិត្ត​ទទួលទាន​សុរា​ប្រហែលជា​មិន​សប្បាយចិត្ត​ ប៉ុន្តែ​ការ​សិក្សា​លើ​ជាតិ​អាល់កុល​បាន​បង្ហាញ​ថា​វា​មិន​អាច​ជួយ​ដល់​សុខភាព​បេះដូង​បាន​ទេ​។​ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត​ Jonathan​ Whiteson​ និយាយ​ថា​ “​ប្រសិនបើ​អ្នកមាន​ជំងឺ​បេះដូង​ ជាតិ​អាល់កុល​មិន​ប៉ះពាល់​លើ​ជាតិ​ថ្នាំ​ដែល​អ្នក​ទទួលទាន​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ប្រសិនបើ​អ្នក​មិន​មាន​ជំងឺ​បេះដូង​ទេ​ ជាតិ​អាល់កុល​មិនមែន​ជា​ជម្រើស​ត្រឹមត្រូវ​ដើម្បី​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​គ្រោះថ្នាក់​នោះ​ទេ​”​។​ ការ​ស្រាវជ្រាវ​ខ្លះ​បាន​ណែនាំ​ការ​ទទួលទាន​ស្រាក្រហម​ដែល​អាច​បង្កើន​ HDL​ ឬ​ ជាតិ​ cholesterol​ ល្អ​ ប៉ុន្តែ​លោក​ Whiteson​ បាន​សម្គាល់ថា​ការ​បង្កើន​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​តិច​បំផុត​។​
   

​លោក​ Whiteson​ បាន​បន្ត​ទៀត​ថា​ គាត់​មិន​ជំទាស់​នឹង​ការ​ទទួលទាន​សុរា​ក្នុង​ពេល​ចូលរួម​កម្មវិធី​អ្វី​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​វា​មិនមែន​ជា​អ្វី​ដែល​យើង​គួរ​ទទួលទាន​ក្នុង​គំនិត​ដែល​ថា​វា​មាន​ប្រយោជន៍​ចំពោះ​សុខភាព​បេះដូង​ ជា​ពិសេស​ចំពោះ​អ្នកមាន​ជំងឺ​បេះដូង​។​ ការ​ពិត​ទៅ​ ប្រសិទ្ធភាព​របស់​ថ្នាំ​អាច​នឹង​បង្អាក់​ឬ​បង្កើន​ដំណើរការ​ ដោយសារ​ជាតិ​អាល់កុល​ ដែល​ពេល​ខ្លះ​អាច​ឈាន​ទៅ​ដល់​ការ​មាន​គ្រោះថ្នាក់​។​ ថ្នាំ​ផ្សំ​ពី​រុក្ខជាតិ​មួយ​ចំនួន​ក៏​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ថ្នាំ​ព្យាបាល​ជំងឺ​បេះដូង​ដែរ​។​ ការ​ទទួលទាន​ជាតិ​អាល់កុល​ច្រើន​ពេក​អាច​នាំ​ឱ្យ​មាន​សម្ពាធ​ឈាម​ខ្ពស់​ឬ​បង្កើន​កម្រិត​ឈាម​នៃ​ triglyceride​ ដែល​ជា​ប្រភេទ​ខ្លាញ់​ម្យ៉ាង​។​
   

​សម្គាល់​:​សមាគម​ជំងឺ​បេះដូង​អា​មេ​រិ​ក​(​ The​ American​ Heart​ Association​ (AHA)​ )​ណែនាំ​អ្នក​ដែល​មាន​សុខភាព​ល្អ​ដែល​ចូល​ចិត្ត​ពិសារ​សុរា​គួរតែ​ពិសារ​ក្នុង​កម្រិត​ល្មម​ ដែល​មាន​ន័យ​ថា​ បុរស​គួរ​ពិសារ​ត្រឹម​ ១​ ឬ​ ២​ កែវ​ និង​ ស្ត្រី​ គួរ​ពិសារ​ត្រឹម​ ១​ កែវ​ ក្នុង​ ១​ ថ្ងៃ​។​ AHA​ កំណត់​ ១​ កែវ​ ស្មើនឹង​ ស្រា​បៀរ​ ១២​ ounce(​មួយ​កំប៉ុង​),​ ស្រា​ទំពាំងបាយជូរ​ ១០០ml,​ ស្រា​ ដែល​មាន​ជាតិ​អាល់កុល​ ៨០%​ ៤២ml​ ,​ ឬ​ មាន​ជាតិ​អាល់កុល​ ១០០%​  28​ ml​។​

ជាតិ​អំបិល
    ​អ្នកជំនាញ​និយាយ​ថា​ការ​និយម​ប្រើប្រាស់​សូ​ដ្យូ​ម​ក្នុង​អាហារ​នៃ​ប្រទេស​អា​មេ​រិ​ក​ បាន​បំផ្លាញ​ប្រព័ន្ធ​សរសៃឈាម​។​ លោក​ Clyde​ Yancy​ និយាយ​ថា​ “​សូ​ដ្យូ​ម​បង្ករ​ឱ្យ​មានការ​រាំងស្ទះ​នៃ​ដំណើរ​ឈាម​ ប្រសិនបើ​អ្នកមាន​ប្រតិកម្ម​ជាមួយនឹង​សូ​ដ្យូ​ម​ វា​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ឈាម​កើនឡើង​ដែល​បង្ករ​ឱ្យ​សម្ពាធ​ឈាម​ឡើង​ខ្ពស់​,​ គាំងបេះដូង​ និង​ជំងឺ​បេះដូង​ផ្សេង​ទៀត​”​។​
    ​របាយការណ៍​ពី​ New​ England​ Journal​ of​ Medicine​ បាន​ណែនាំ​ថា​ ប្រសិនបើ​ប្រជាជន​អា​មេ​រិ​ក​បន្ថយ​ជាតិ​អំបិល​ ៣​ ក្រាម​ ពី​អាហារ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ នោះ​ចំនួន​ប្រចាំឆ្នាំ​នៃ​ករណី​ថ្មី​អាច​បន្ថយ​ ដូច​ជា​ ជំងឺ​បេះដូង​ (​ពី​ ៦០០០០​ ទៅ​ ១២០០០),​ stroke​ (​ពី​ ៣២០០០​ ទៅ​ ៦៦០០០),​ គាំងបេះដូង​ (​ពី​ ៥៤០០០​ ទៅ​ ៩៩០០០)​ និង​បន្ថយ​អត្រា​ការ​ស្លាប់​ពី​ករណី​នានា​ (​ពី​ ៤៤០០០​ ទៅ​ ៩២០០០)​។​ អ្នក​សរសេរ​របាយ​កាណ៍​នេះ​បាន​សម្គាល់ការ​សិក្សា​ពី​មុន​ដែល​បង្ហាញ​ថា​ បុរស​ជនជាតិ​អា​មេ​រិ​ក​ពិសារ​អំបិល​ជា​មធ្យម​ ១០.៤​ ក្រាម​ ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ និង​ ស្ត្រី​ជនជាតិ​អា​មេ​រិ​ក​ពិសារ​ ៧.៣​ ក្រាម​ ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​។​
    ​សម្គាល់​៖​ The​ AHA​ ណែនាំ​ឱ្យ​ជនជាតិ​អា​មេ​រិ​ក​កំណត់​ការ​ពិសារ​អំបិល​ត្រឹម​ ១.៥​ ក្រាម​ ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​។​ សូម​ប្រយ័ត្ន​៖​ សូ​ដ្យូ​ម​មក​ពី​ប្រភព​មួយ​ចំនួន​ ហើយ​យើង​មិន​អាច​បន្ទោស​ក្រឡ​អំបិល​ដែល​មាន​លើ​តុ​របស់​យើង​ឡើយ​។​ ការ​ស្រាវជ្រាវ​ណែនាំ​ឱ្យ​ពិសារ​អាហារ​ចម្អិន​ (processed​ foods)​ ឱ្យ​បាន​យ៉ាងតិច​ ៨០​ ភាគរយ​។​

ជាតិ​ស្ករ
    ​The​ AHA​ និយាយ​ថា​ ជាតិ​ស្ករ​ក៏​អាច​ជា​កង្វល់​ដូច​ជាតិ​អំបិល​ដែរ​។​ ជាតិ​ស្ករ​ច្រើន​មាន​ក្នុង​អាហារ​ចម្អិន​នៃ​ជនជាតិ​អា​មេ​រិ​ក​ និង​ភេសជ្ជៈ​ ដូច​ជា​ ទឹក​សូ​ដា​,​ ទឹក​ផ្លែ​ឈើ​,​ និង​ទឹក​សំរាប់​អ្នកកីឡា​។​ ជាតិ​ស្ករ​ក្នុង​ទឹកក្រូច​ ១​ កំប៉ុង​  មាន​ប្រហែល​ ៨​ ស្លាបព្រា​កាហ្វេ​ ឬ​ ៣៣​ ក្រាម​ ដែល​ប្រហែល​នឹង​ ១៣០​ កាឡូរី​។​ (​ស្ករ​ ១​ ក្រាម​ ស្មើនឹង​ ៤​ កាឡូរី​)​។​
    ​ការ​ពិសារ​ទឹកក្រូច​ ១​ កំប៉ុង​ អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ទទួល​ជាតិ​ស្ករ​លើស​ពី​កម្រិត​ណែនាំ​របស់​ AHA​ ដែល​ជនជាតិ​អា​មេ​រិ​ក​គួរ​ពិសារ​។​ កង្វល់​ធំ​បំផុត​នោះ​គឺ​ចំនួន​កាឡូរី​ដែល​លើស​ អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ metabolic​ ប្រែប្រួល​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ឱកាស​នៃ​ការ​រីក​លូតលាស់​នៃ​ជំងឺ​កើនឡើង​។​
    ​សម្គាល់​៖​ តាម​ការ​ណែនាំ​របស់​ AHA​ ស្ត្រី​មិន​គួរ​ពិសារ​ស្ករ​ច្រើន​ជាង​ ១០០​ កាឡូរី​  ទេ​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ និង​ ១៥០​ ក្រាម​ ចំពោះ​បុរស​។​

ចង្វាក់បេះដូង​ (Resting​ heart​ rate)
    ​តើ​បេះដូង​របស់​អ្នក​ត្រូវធ្វើ​ការ​ហត់​កម្រិត​ណា​និង​លោត​លឿន​កម្រិត​ណា​ ដើម្បី​ស្រូប​យក​អុកស៊ីហ្សែន​ផ្តល់​ទៅ​ឈាម​ក្នុង​រាង​កាយ​?​ មានការ​ណែនាំ​ថា​ប្រព័ន្ធ​សរសៃឈាម​មាន​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ស្រូប​យក​នេះ​។​
    ​ក្នុង​ខណៈ​ដែល​ការ​ស្រាវជ្រាវ​កំពុង​តែ​បង្រួម​លើ​អ្វី​ដែល​អត្រា​ចង្វាក់បេះដូង​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​គ្រោះថ្នាក់​នៃ​ជំងឺ​បេះដូង​ មាន​រូបភាព​មួយ​បាន​នឹង​កំពុង​តែ​កើតឡើង​។​ លោក​ Whiteson​ និយាយ​ថា​ “​វា​ជា​ភស្តុ​តាង​ជាក់លាក់​មួយ​ដើម្បី​គាំទ្រ​គំនិត​ថា​អត្រា​ចង្វាក់បេះដូង​មាន​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ជំងឺ​បេះដូង​ ជា​ពិសេស​ជំងឺ​កង្វះ​ឈាម​ចិញ្ចឹម​បេះដូង​(​ ischemic​ (ischemic​ heart​ disease)​ ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ការ​បន្ថយ​នៃ​លំហូរ​ឈាម​ (​និង​អុកស៊ីហ្សែន​)​ ដែល​ចូល​ក្នុង​សរសៃឈាម​បេះដូង​និង​សាច់ដុំ​បេះដូង​។​ ឥទ្ធិពល​នេះ​ហាក់​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​លើ​ស្ត្រី​ជាង​បុរស​ ប៉ុន្តែ​ក្នុង​ព​ត៌​មាន​ Journal​ of​ Epidemiology​ and​ Community​ Health​ បាន​ណែនាំ​ចំពោះ​ស្ត្រី​រហូត​ដល់​អាយុ​ ៧០​ ឆ្នាំ​ថា​ កា​កើនឡើង​នៃ​ចង្វាក់បេះដូង​ ១០​ ដង​ ក្នុង​មួយ​នាទី​ អាច​បង្កើន​គ្រោះថ្នាក់​នៃ​ការ​ស្លាប់​ដោយសារ​ ជំងឺ​កង្វះ​ឈាម​ចិញ្ចឹម​បេះដូង​  ១៨​ ភាគរយ​។​ ចំពោះ​បុរស​ គ្រោះថ្នាក់​នឹង​កើនឡើង​ ១០​ ភាគរយ​ ចំពោះ​ការ​កើនឡើង​ ១០​ ដង​ ក្នុង​មួយ​នាទី​ ហើយ​អាយុ​មិន​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​គ្រោះថ្នាក់​នេះ​ទេ​។​ ការ​សិក្សា​ក៏​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ ស្ត្រី​ដែល​ធ្វើ​លំ​ហាត់ប្រាណ​ច្រើន​ អាច​បន្ថយ​គ្រោះថ្នាក់​នៃ​ការ​ស្លាប់​បាន​ បើ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយនឹង​ស្ត្រី​ដែល​ធ្វើ​លំ​ហាត់ប្រាណ​តិច​ឬ​មិន​ធ្វើ​សោះ​។​ ប្រសិទ្ធភាព​នេះ​មិន​មាន​ចំពោះ​បុរស​ទេ​ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​បាន​ណែនាំ​ថា​លទ្ធផល​អាច​មានការ​លំអៀង​ដោយសារ​បុរស​បានឱ្យ​តម្លៃ​ខ្ពស់​ពេក​សំរាប់​ការ​ធ្វើ​លំ​ហាត់ប្រាណ​ដែល​ពួក​គាត់​ធ្វើ​។​
    ​សម្គាល់​៖​ ចង្វាក់បេះដូង​ធម្មតា​គឺ​ចន្លោះ​ពី​ ៦០​ ទៅ​ ១០០​ ដង​ ក្នុង​មួយ​នាទី​។​ ពិនិត្យ​ចង្វាក់បេះដូង​របស់​អ្នក​ដោយ​រក​ជីពចរ​នៅ​កដៃ​ ហើយ​រាប់​ចង្វាក់​ ក្នុង​រយៈពេល​ ១៥​ វិនាទី​ បន្ទាប់​មក​គុណ​នឹង​ ៤​។​

ចំនួន​ម៉ោង​គេង​ក្នុង​មួយ​យប់
    ​ភស្តុ​តាង​កំពុង​តែ​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​បង្ហាញ​ថា​ ការ​គេង​មិន​គ្រប់គ្រាន់​មិន​ត្រឹមតែ​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​វា​មាន​ជាប់​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​បេះដូង​ក្នុង​រយៈពេល​យូរ​។​ ការ​គេង​ដោយ​អត់​ដង្ហើម​ (sleep​ apnea)​ ដែល​ជា​ការ​រំខាន​ជា​ច្រើន​ក្នុង​ការ​ដកដង្ហើម​ពេល​កំពុង​គេង​ មាន​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ជំងឺ​ដាច់​សរសៃឈាម​នៅ​ក្នុង​ខួរក្បាល​(​ stroke)​ និង​ ជំងឺ​បេះដូង​-​សរសៃឈាម​។​
    ​ ការ​សិក្សា​ពី​ Journal​ of​ the​ American​ Medical​ Association​ បាន​បង្ហាញ​ថា​ មនុស្ស​វ័យ​កណ្តាល​ដែល​គេង​បាន​តែ​ ៥​ ម៉ោង​ ឬ​តិច​ជាង​នេះ​ មាន​គ្រោះថ្នាក់​ខ្លាំង​នៃ​ការ​រីក​លូតលាស់​នៃ​ជំងឺ​សរសៃឈាម​បេះដូង​ ច្រើន​ជាង​អ្នក​ដែល​គេង​បាន​ ៨​ ម៉ោង​។​
    ​សម្គាល់​៖​ គេង​ឱ្យ​បាន​ ៨​ ម៉ោង​ក្នុង​មួយ​យប់​។​

ការ​ធ្វើ​លំ​ហាត់ប្រាណ
    ​អ្នក​ធ្លាប់​លឺជា​ច្រើន​ពាន់​ដង​មក​ហើយ​ ហើយ​វា​នៅ​តែ​ដដែល​។​ ការ​ហាត់ប្រាណ​ទៀងទាត់​ផ្តល់​ប្រយោជន៍​ជា​ច្រើន​ដល់​សុខភាព​របស់​អ្នក​ ជា​ពិសេស​សំរាប់​សុខភាព​សរសៃឈាម​។​
    ​សម្គាល់​៖​ សំរាប់​សុខភាព​ល្អ​ សមាគម​សុខភាព​ (​រួម​ទាំង​ AHA​ និង​ American​ College​ of​ Sports​ Medicine)​ បាន​ណែនាំ​ថា​ ការ​ហាត់ប្រាណ​ ១៥០​ នាទី​ក្នុង​មួ​យស​ប្តា​ហ៍​ អាច​ជួយ​អត្រា​ចង្វាក់បេះដូង​។​ វា​ស្មើនឹង​ការ​ហាត់ប្រាណ​ ៣០​ នាទី​ រយៈពេល​ ៥​ ថ្ងៃ​ ក្នុង​មួ​យស​ប្តា​ហ៍​។​

ការ​រួម​ភេទ
    ​ករណី​មួយ​នេះ​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ចាប់អារម្មណ៍​។​ វា​មានការ​សិក្សា​ដែល​គាំទ្រ​វា​,​ ឧទាហរណ៍​៖​ អ្នកមាន​បញ្ហា​ជាមួយ​បញ្ហា​លិង្គ​មិន​រឹង​ គឺជា​កត្តា​គ្រោះថ្នាក់​នៃ​ជំងឺ​បេះដូង​។​ វា​មាន​ទាក់ទង​នឹង​លំហូរ​ឈាម​ មិនមែន​ត្រឹមតែ​ក្នុង​សរសៃឈាម​ដែល​ផ្គត់ផ្គង់​ទៅ​បេះដូង​នោះ​ទេ​ គឺ​ទាំង​សរសៃឈាម​ដែល​ផ្គត់ផ្គង់​លិង្គ​ផង​ដែរ​។​ ពេល​ខ្លះ​បញ្ហា​នេះ​គឺជា​សញ្ញា​នៃ​ជំងឺ​បេះដូង​។​
    ​លោក​ Whiteson​ ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ពី​ការ​សិក្សា​មួយ​ដែល​ផ្សាយ​ក្នុង​ American​ Journal​ of​ Cardiology​ ដែល​រក​ឃើញ​ថា​បុរស​ដែល​រួម​ភេទ​តិច​ក៏​អាច​ស្ថិត​ក្នុង​គ្រោះថ្នាក់​នៃ​ជំងឺ​នៃ​សរសៃឈាម​បេះដូង​ដែរ​។​ តាម​ការ​ពិត​ទៅ​ បុរស​ដែល​រួម​ភេទ​ម្តង​ឬ​តិច​ជាង​ម្តង​ក្នុង​មួយ​ខែ​ មាន​ ៤៥​ ភាគរយ​ ដែល​អាច​កើត​ជំងឺ​បេះដូង​ច្រើន​ជាង​អ្នក​ដែល​រួម​ភេទ​យ៉ាងតិច​ ២​ ដង​ក្នុង​មួ​យស​ប្តា​ហ៍​។​
    ​សម្គាល់​៖​ តើ​វា​អាច​មាន​ន័យ​ថា​ការ​រួម​ភេទ​អាច​ជួយ​សុខភាព​បេះដូង​ឬទេ​?​ វា​មិនមែន​យ៉ាង​ដូច្នោះ​ទេ​។​ លោក​ Whiteson​ និយាយ​ថា​ វា​មានការ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​បកស្រាយ​ការ​រក​ឃើញ​នេះ​ណាស់​។​ អ្នក​ដែល​មាន​សុខភាព​មិនល្អ​មិន​ត្រូវ​បាន​លើកទឹកចិត្ត​ឱ្យ​រួម​ភេទ​នោះ​ទេ​ ព្រោះ​ពួក​គាត់​មាន​អារម្មណ៍មិនល្អ​,​ មាន​តម្រេក​ទាប​,​ ឬ​មាន​ភាព​ក្រៀមក្រំ​ផ្លូវចិត្ត​។​ ប៉ុន្តែ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​បាន​បង្ហាញ​ថា​ ដោយសារ​ការ​ដល់ទី​បំផុត​នៃ​តម្រេក​ជួយ​បន្ថយ​អរ​ម៉ូ​ន​នៃ​ភាព​តានតឹង​ ដូច្នេះ​សកម្មភាព​រួម​ភេទ​អាច​ជា​ផល​ល្អ​ចំពោះ​ប្រព័ន្ធ​សរសៃប្រសាទ​ដែល​គ្រប់គ្រង​អត្រា​ដង្ហើម​និង​សម្ពាធ​ឈាម​។​

បារី
    ​ការ​សិក្សា​ឆ្នាំ​ ២០០៩​ នៃ​ Norwegians​ បាន​រក​ឃើញ​ថា​អ្នក​ញៀន​បារី​ (​អ្នក​ជក់បារី​យ៉ាងតិច​ ២០​ ដើម​ ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​)​ មាន​អត្រា​ស្លាប់​ ច្រើន​ជាង​អ្នក​មិន​ជក់បារី​ ២.៥​ ដង​។​ ប៉ុន្តែ​គ្រោះថ្នាក់​នៃ​សរសៃឈាម​បេះដូង​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ជក់បារី​មិន​បាន​រក​ឃើញ​នោះ​ទេ​។​
    ​ព​ត៌​មាន​ខុស​គ្នា​បន្តិចបន្តួច​ដែល​មិន​ច្បាស់លាស់​គឺ​គ្រោះថ្នាក់​នៃ​អ្នក​ជក់បារី​មិន​ទៀងទាត់​។​ ទោះជា​ការ​ប៉ះ​នឹង​ផ្សែង​បារី​ ១០​ នាទី​ ក៏​អាច​ប៉ះពាល់​នឹង​តួនាទី​នៃ​សរសៃឈាម​បេះដូង​ដែរ​។​ គ្រាន់តែ​អ្នក​មិន​ជក់បារី​ ១​ កញ្ចប់​ ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ឬ​ក្នុង​មួ​យស​ប្តា​ហ៍​ ក៏​មិន​ប្រាកដ​ថា​អ្នក​អាច​ជៀស​ពី​វា​បាន​ដែរ​។​ លោក​ Yancy​ និយាយ​ថា​ “​មិន​មាន​កម្រិត​នៃ​ការ​ប៉ះពាល់​ណា​ដែល​មាន​សុវត្ថិភាព​នោះ​ទេ​”​។​
    ​សម្គាល់​៖​ ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​បេះដូង​ (​ មហារីក​,​ ជំងឺ​ដាច់​សរសៃឈាម​នៅ​ក្នុង​ខួរក្បាល​,​ និង​បញ្ហា​បង្ករ​កំណើត​)​ អ្នក​មិន​ត្រូវ​ជក់បារី​នោះ​ទេ​។​

ជាតិ​ស្ករ​ក្នុង​ឈាម
    ​កម្រិត​ជាតិ​ស្ករ​ក្នុង​ឈាមមាន​ទាក់ទង​នឹង​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​ ដែល​អាច​បំផ្លាញ​សរសៃប្រសាទ​និង​សរសៃឈាម​។​ វា​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ខ្លាញ់​ក្នុង​តាម​ជញ្ជាំង​សរសៃឈាម​ (blood​ vessel​ walls)​ ដែល​អាច​រារាំង​ឈាម​ហូរ​និង​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ជំងឺ​នៃ​សរសៃឈាម​។​ ការ​មាន​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​ធ្វើ​ឱ្យ​កើនឡើង​នៃ​គ្រោះថ្នាក់​ជំងឺ​បេះដូង​-srsSQam​។​ ៧៥​ ភាគរយ​នៃ​អ្នកជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​បាន​ស្លាប់​ដោយ​ជំងឺ​បេះដូង​-​សរសៃឈាម​។​
    ​សមត្ថ​ភារា​ង​កាយ​ប្រើប្រាស់​គ្លុយកូស​ (​ជាតិ​ស្ករ​ក្នុង​ឈាម​)​ ប្រក្រតី​ឬ​អត់​នោះ​ អាច​ពិនិត្យ​ដោយ​ការ​ពិនិត្យ​ឈាម​ ដែល​ជា​ការ​បូម​យក​ឈាម​មក​ពិនិត្យ​ជាតិ​គ្លុយកូស​ ឬ​ដោយ​ការ​ពិនិត្យ​ hemoglobin​ A1C​ ដែល​ជា​ការ​វាស់​ជាតិ​គ្លុយកូស​រួម​ក្នុង​រយៈពេល​ ៣​ ខែ​មុន​។​ លោក​ Whiteson​ និយាយ​ថា​ “​មាន​ទិន្នន័យ​ដែល​ណែនាំ​ថា​ ការ​ថយ​ចុះ​នៃ​ hemoglobin​ A1C​ មួយ​ភាគរយ​ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​មានការ​ថយ​ចុះ​នៃ​គ្រោះថ្នាក់​ជំងឺ​បេះដូង​និង​សរសៃ​បេះដូង​”​។​
    ​សម្គាល់​៖​ អ្នក​កាន់តែ​គ្រប់គ្រង​កម្រិត​ជាតិ​ស្ករ​ កាន់តែ​ល្អ​។​ កម្រិត​ទូទៅ​សំរាប់​ការ​ពិនិត្យ​គ្លុយកូស​ក្នុង​ឈាម​ គឺ​ទាប​ជាង​ ១០០​ មី​លី​ក្រាម​ ក្នុង​ មួយ​ ដេ​ស៊ី​លី​ត្រ​។​ កម្រិត​ចន្លោះ​ពី​ ១០០​ ទៅ​ ១២៥​ mg/dL​ នឹង​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ prediabetes​ (​ត្រៀម​ទឹកនោមផ្អែម​),​ ចំណែក​កម្រិត​ចាប់ពី​ ១២៦​ mg/dL​ ឡើង​ទៅ​ នឹង​ចាត់ទុកជា​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​។​ កម្រិត​នៃ​ hemoglobin​ A1C​ ទូទៅ​គឺ​នៅ​ក្រោម​ ៦​ ភាគរយ​ ហើយ​អ្នក​ដែល​មាន​ជំងឺ​ទឹកនោម​ផ្អែក​ត្រូវ​រក្សា​ឱ្យ​នៅ​ក្រោម​ ៧​ ភាគរយ​។​
ទំហំ​ចង្កេះ​ (Waist​ circumference)
    ​ខណៈ​ដែល​មិនមែន​ជា​ការ​កំណត់​ផ្ទាល់​នៃ​ជំងឺ​បេះដូង​ ប៉ុន្តែ​ទំហំ​ចង្កេះ​កើន​ឡើ​ត​រួម​ផ្សំ​នឹង​ការ​កើនឡើង​នៃ​សម្ពាធ​ឈាម​ខ្ពស់​,​ cholesterol​ ខ្ពស់​,​ និង​ទឹកនោមផ្អែម​ អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​សុខភាព​បេះដូង​។​ ក្បាលពោះ​កាន់តែ​ធំ​ កម្រិត​ប៉ះពាល់​កាន់តែ​ខ្លាំង​។​ ការ​ធាត់​លើស​ទម្ងន់​ គឺជា​កត្តា​គ្រោះថ្នាក់​សំរាប់​ជំងឺ​ជា​ច្រើន​រូ​ម​ទាំង​ជំងឺ​បេះដូង​។​
    ​ទំហំ​ចង្កេះ​បង្ហាញ​ពី​ជាតិ​ខ្លាញ់​ដែល​នៅ​ជុំវិញ​ពោះ​និង​សរីរាង្គ​សំខាន់​ផ្សេង​ទៀត​ ដែល​ការ​ស្រាវជ្រាវ​បាន​បង្ហាញ​ថា​វា​មាន​គ្រោះថ្នាក់​ជាង​ការ​ដែល​មាន​ភ្លៅ​ឬ​គូថ​ទៅ​ទៀត​។​ ត្រូវ​ប្រាកដ​ថា​អ្នកមាន​ទម្ងន់​ដែល​ត្រឹមត្រូវ​។​ កម្រិត​ទំហំ​ចង្កេះ​ដែល​ត្រឹមត្រូវ​គឺ​វាស់​ជុំវិញ​ពោះ​ចាប់ពី​រន្ធ​ផ្ចិត​ មិនមែន​វាស់​ត្រកៀក​នោះ​ទេ​។​
    ​សម្គាល់​៖​ បុរស​គួរ​មាន​ទំហំ​ចង្កេះ​តូច​ជាង​ ៤០​ អ៊ី​ញ​ និង​ ៣៥​ អ៊ី​ញ​ ចំពោះ​ស្ត្រី​។​

ស​ន្ទ​ស្សន៍​ទម្ងន់​ស​ធៀប​នឹង​កម្ពស់​ (Body​ mass​ index)
    ​អ្នកមាន​បញ្ហា​នឹង​ទម្ងន់​របស់​អ្នក​ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ត្រូវ​ពិចារណា​ថា​តើ​អ្នកមាន​កម្ពស់​ប៉ុណ្ណា​។​ BMI​ យក​តួលេខ​ ២​ មុខ​ មក​គិត​។​ BMI​ ដូចនឹង​ទំហំ​ចង្កេះ​ដែរ​ វា​ជា​ការ​កំណត់​ពី​គ្រោះថ្នាក់​ដោយ​ប្រយោល​ ប៉ុន្តែ​ទម្ងន់​កាន់តែ​ច្រើន​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​គ្រោះថ្នាក់​កាន់តែ​ធំ​។​ ប៉ុន្តែ​ វា​មិនមែន​តែងតែ​ត្រឹមត្រូវ​រហូត​នោះ​ទេ​។​ អ្នក​ដែល​មាន​ស្ថាន​ភាពល្អ​បំផុត​មាន​សាច់ដុំ​ធំៗ​ក៏​អាច​មាន​ BMI​ ខ្ពស់​ដែរ​។​
    ​ការ​លើស​ទម្ងន់​ច្រើន​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ទឹកនោមផ្អែម​,​ ជំងឺ​បេះដូង​ និង​ជំងឺ​ដាច់​សរសៃឈាម​នៅ​ក្នុង​ខួរក្បាល​,​ មហារីក​មួយ​ចំនួន​,​ ការ​គេង​មិន​ដង្ហើម​,​ រោគ​ឈឺ​គន្លាក់​ឆ្អឹង​,​ ជំងឺ​ខ្លាញ់​ក្នុង​ថ្លើម​ (fatty​ liver​ disease),​ និង​បញ្ហា​ពេល​មានគភ៌​។​
    ​សម្គាល់​៖​ អ្នក​ដែល​មាន​ BMI​ តិច​ជាង​ ១៨.៥​ គឺ​ស្គម​ពេក​។​ BMI​ ទូទៅ​គឺ​ចន្លោះ​ពី​ ១៨.៥​ ទៅ​ ២៤.៩​។​ អ្នក​លើស​ទម្ងន់​គឺ​គិត​ពី​ចន្លោះ​ ២៥​ ទៅ​ ៣០​ ហើយ​អ្នក​ដែល​មាន​ BMI​ លើស​ពី​ ៣០​ នឹង​ចាត់​ទុក​ថា​ធាត់​ពេក​។​

សម្ពាធ​ឈាម
    ​សម្ពាធ​ឈាមមាន​សារសំខាន់​ណាស់​ចំពោះ​សុខភាព​បេះដូង​។​ តាម​សម្តី​របស់​វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​នៃ​បេះដូង​,​ សួត​ និង​ឈាម​ ថា​ ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ ៣​ នាក់​នៃ​ជនជាតិ​អា​មេ​រិ​ក​ មាន​សម្ពាធ​ឈាម​ខ្ពស់​។​ ពេល​ដែល​ពេទ្យ​រុំ​ក្រណាត់​ជុំវិញ​ដៃ​របស់​អ្នក​ គាត់​កំពុង​សិក្សា​ពី​ការ​ប្រែប្រួល​សម្ពាធ​តាម​ចង្វាក់បេះដូង​ដែល​រុញ​ឈាម​ឱ្យ​ហូរ​ក្នុង​រាង​កាយ​។​ បញ្ហា​គឺ​ សម្ពាធ​ឈាម​ខ្ពស់​មិន​មាន​រោគ​សញ្ញា​ឱ្យ​ដឹង​នោះ​ទេ​ ដូច្នេះ​មនុស្ស​ម្នាក់​អាច​រស់នៅ​ជាមួយនឹង​ការ​ឡើង​ឈាម​ដោយ​មិនដឹង​ខ្លួន​។​ ក្នុង​រយៈពេល​យូរ​ទៅ​ សម្ពាធ​ឈាម​នោះ​នឹង​បំផ្លាញ​សរីរាង្គ​ និង​បង្កើន​បញ្ហា​ជា​ច្រើន​។​
    ​សកម្មភាព​ដើម្បី​បន្ថយ​សម្ពាធ​ឈាមមាន​ដូច​ជា​ ការ​ប្រើប្រាស់​ថ្នាំ​ ប៉ុន្តែ​ អាហារ​និង​លំ​ហាត់ប្រាណ​ ក៏​អាច​បន្ថយ​សម្ពាធ​ឈាម​បាន​ដែរ​។​ របប​អាហារ​ DASH​ (Dietary​ Approaches​ to​ Stop​ Hypertension)​ រួម​មាន​ បន្លែ​,​ ផ្លែ​ឈើ​,​ ត្រី​,​ និង​គ្រាប់​ធញ្ញជាតិ​ ប៉ុន្តែ​មាន​សាច់​និង​ស្ករ​តិច​,​ វា​បាន​បង្ហាញ​ថា​អាច​បន្ថយ​សម្ពាធ​ឈាម​យ៉ាង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​។​ ការ​ស្រាវជ្រាវ​បាន​ណែនាំ​ថា​ របប​អាហារ​ DASH​ នឹង​បញ្ចេញ​ភាព​ប្រឆាំង​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​ពេល​ដែល​មនុស្ស​បន្ត​ការ​បន្ថយ​ជាតិ​អំបិល​ ដែល​គេ​ដឹង​ថា​ជា​ភាព​កើនឡើង​នៃ​សម្ពាធ​ឈាម​។​
    ​សម្គាល់​៖​ លោក​ Yancy​ និយាយ​ថា​ “​ចំនួន​ដែល​ត្រូវ​ខ្វាយខ្វល់​គឺ​ ១២០​ លើ​ ៨០​ ដែល​ជា​ការ​កំណត់​នៃ​សម្ពាធ​ឈាម​ធម្មតា​”​។​ កម្រិត​សម្ពាធ​ឈាម​កាន់តែ​ខ្ពស់​ជាង​កម្រិត​នេះ​ កម្រិត​បំផ្លាញ​កាន់តែ​ខ្លាំង​ចំពោះ​ប្រព័ន្ធ​សរសៃឈាម​,​ បេះដូង​,​ និង​ក្រលៀន​។​ កម្រិត​លើ​ ១២០/៨០​ ប៉ុន្តែ​ក្រោម​ ១៤០/៩០​ ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ ដំណាក់កាល​ត្រៀម​លើសឈាម​(prehypertension),​ កម្រិត​លើស​ពី​នេះ​ គឺ​មាន​ន័យ​ថា​លើសឈាម​។​ ស្ថានភាព​ទាំង​ពីរ​នេះ​ត្រូវការ​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​និង​វិធានការ​ដើម្បី​ធ្វើ​ឱ្យ​សម្ពាធ​ឈាម​វិល​មក​ភាព​គ្រប់គ្រង​បាន​វិញ​។​

កូ​ឡេ​ស្តេ​រ៉ុល​(cholesterol)
    ​កម្រិត​នៃ​ cholesterol​ គឺជា​ការ​វាស់​នៃ​ជាតិ​ខ្លាញ់​នៅ​ក្នុង​សរសៃឈាម​។​ ការ​គ្រប់គ្រង​កម្រិត​ cholesterol​ មិន​បាន​ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​កាន់តែ​មាន​គ្រោះថ្នាក់​នៃ​ជំងឺ​បេះដូង​-​សរសៃឈាម​ និង​ដាច់​សរសៃឈាម​ក្នុង​ខួរក្បាល​។​ ការ​កាត់​បន្ថយ​ saturated​ fat,​ trans​ fat,​ cholesterol​ និង​ ជាតិ​ខ្លាញ់​សរុប​ អាច​បន្ថយ​កម្រិត​នៃ​ cholesterol​។​ លោក​ Whiteson​ និយាយ​ថា​ “​ការ​ធ្វើ​លំ​ហាត់ប្រាណ​ គឺជា​ថ្នាំ​មួយ​ដែល​អាច​អាច​ព្យាបាល​ជំងឺ​គ្រប់​ប្រភេទ​។​ វា​អាច​ព្យាបាល​កត្តា​គ្រោះថ្នាក់​គ្រប់​ប្រភេទ​នៃ​ជំងឺ​បេះដូង​ រួម​ទាំង​ សម្រក​ទម្ងន់​,​ បំបាត់​ភាព​តានតឹង​,​ បន្ថយ​សម្ពាធ​ឈាម​,​ និង​បន្ថយ​ cholesterol​ សរុប​,​ បន្ថយ​ LDL​ (cholesterol​ មិនល្អ​),​ បង្កើន​ HDL​ (cholesterol​ ល្អ​),​ និង​បន្ថយ​ tricglycerides​ ”​។​
    ​សម្គាល់​៖​ កម្រិត​ cholesterol​ សរុប​ របស់​អ្នក​ឱ្យ​នៅ​ក្រោម​ ២០០​ mg/DL,​ កម្រិត​លើ​ ២៤០​ mg/DL​ អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នកមាន​គ្រោះថ្នាក់​កើនឡើង​ពីរ​ដង​នៃ​ជំងឺ​បេះដូង​-​សរសៃឈាម​ចំពោះ​អ្នក​ធម្មតា​។​ HDL​ គួរតែ​មាន​កម្រិត​លើ​ ៤០​ mg/DL​ សំរាប់​បុរស​ និង​ លើ​ ៥០​ mg/DL​ សម្រាប់​ស្ត្រី​ (​ស្ត្រី​មាន​ HDL​ ខ្ពស់​មុន​នឹង​ឈប់​មាន​រដូវ​),​ លើ​ ៦០​ mg/DL​ អាច​ចាត់​ទុក​ថា​ល្អ​សំរាប់​បេះដូង​។​ LDL​ គួរ​នៅ​ក្រោម​ ១០០​ mg/DL​ ទោះបីជា​ ១២៩​ mg/DL​ គឺ​កម្រិត​ដែល​គួរ​ឱ្យ​ចង់បាន​ក៏​ដោយ​។​ LDL​ ខ្ពស់​ គឺ​ចាប់ពី​ ១៦០​ mg/DL​ ឬ​លើស​ពី​នេះ​។​ Triglycerides​ គួរ​ស្ថិត​ក្រោម​ ១៥០​ mg/D,​ កម្រិត​លើស​ពី​ ២០០​ mg/DL​ ចាត់​ទុក​ថា​ខ្ពស់​ពេក​។