មាន​មនុស្ស​ជាច្រើន​ធ្លាប់មាន​បញ្ហា​បន្តិចបន្តួច​ជាមួយនឹង​ជង្គង់​របស់​ពួកគេ នៅក្នុង​ពេល​ណាមួយ ឬ ពេល ណា​ផ្សេង​ទៀត​។ ភាគច្រើន​ការធ្វើ​ចលនា​របស់​រាងកាយ​យើង គឺ​មិន​បណ្តាល​អោយ​យើង​មាន​បញ្ហា​អ្វី​នោះ​ទេ​ប៉ុន្តែ វា​មិនមែន​ជា​ការភ្ញាក់ផ្អើល​ទេ ដែល​ថា​រោគសញ្ញា​ទាំងនោះ​មាន​ការវិវត្តន៍  ដោយសារតែ ការប៉ះទង្គិច​របស់​ជង្គង់​​យើង​តែងតែ​កើត​មាន​រៀងរាល់ថ្ងៃ គឺ​ការប្រើប្រាស់​វា​ច្រើន​ជ្រុល ឬ បណ្តាលមកពី​ការរង​របួស​។ បញ្ហា និង ការរង​របួស​នៅ​ជង្គង់ ជារឿយៗ​គឺ​ច្រើន​កើតឡើង​ក្នុង​អំឡុងពេល នៃ​ការហាត់​កីឡា ឬ ការធ្វើ  សកម្មភាព​នៃ​ការ​លំហែ​​កាយ ការធ្វើការងារ​មួយចំនួន ឬ ការងារ​ប្រចាំថ្ងៃ​នៅក្នុង​ផ្ទះ​។​

ក្បាលជង្គង់ គឺជា​សន្លាក់​ដ៏​ធំ​ជាងគេ​នៅក្នុង​រាងកាយ​។ ផ្នែក​ខាងលើ និង ខាងក្រោម​នៃ​ឆ្អឹង​របស់​ក្បាលជង្គង់​​ត្រូវបាន​ចែក​ដាច់​ពីគ្នា​ដោយសារ​ថា​ស​ទម្រ​ពីរ​។ ផ្នែក​នៃ​ឆ្អឹង​ជើង​ខាងលើ ( ឆ្អឹង​ភ្លៅ​) និង ផ្នែក​នៃ​ឆ្អឹង​ជើង​ខាងក្រោម​( ឆ្អឹង​ស្មងជើង​) ត្រូវ​បាន​ភ្ជាប់​គ្នា​ដោយ​សា​រសសៃចំណង​, ស​សៃពួរ និង សាច់ដុំ​ជាច្រើន​។ ស្រទាប់​ខាងលើ​នៃ​ឆ្អឹង​​នៅ​ខាងក្នុង​សន្លាក់​ក្បាលជង្គង់ គឺ​ត្រូវបាន​ស្រោប​ដោយ ស្រទាប់​ឆ្អឹងខ្ចី​នៃ​សន្លាក់ ( articular cartilage)  ដែល​អាច​បំបាត់​ភាពឈឺចាប់ និង ផ្តល់​អោយ​មក​វិញ​នូវ​ភាព​រអិល ដែល​អាច​អោយ​ស្រទាប់​ខាងលើ​ធ្វើ​ចលនា​សន្លាក់​បាន​។

ទោះ​បី​ជា​បញ្ហា​របស់​ក្បាលជង្គង់ គឺ​ជារឿយៗ​ត្រូវ​បាន​កើតឡើង​ដោយសារតែ​ការរង​របួស ចំពោះ​ផ្នែក​ណាមួយ​​ឬ ផ្នែក​ជាច្រើន​ទៀត​នៃ​រចនាសម្ព័ន្ធ​ទាំងនេះ  វា​ក៏​អាច​បណ្តាល​មកពី​បញ្ហា​ផ្សេង​ទៀត​ផង​ដែរ​។ មាន​មនុស្ស​មួយ​​ចំនួន​គឺ​ហាក់ដូចជា​មាន ការវិវត្តន៍​ទៅនឹង​បញ្ហា​នៃ​ក្បាលជង្គង់​ជាង អ្នកដទៃ​ទៀត​។ ការងារ​ភាគច្រើន​, កីឡា និង​សកម្មភាព​កំសាន្ត​មួយចំនួន , ចូល​ដល់​វ័យ​ចំណាស់ ឬ ការ​មាន​ជំងឺ​ដូចជា ជំងឺ​ពុក​ឆ្អឹង ឬ រលាក​សន្លាក់​គឺ​អាច​ធ្វើ​​អោយ​អ្នកបង្កើន​ឱកាស​នៃ​ការ​មាន​បញ្ហា​ជាមួយនឹង​ក្បាលជង្គង់​របស់​អ្នក ។​

​ការរង​របួស​មាន​ភ្លាមៗ ( ស្រួចស្រាវ​)

ការរង​របួស​គឺ​ជា​មូលហេតុ​ទូទៅ​ដែល​បណ្តាលអោយមាន​បញ្ហា​ជាមួយនឹង​ក្បាលជង្គង់​។ ការរង​របួស​ភ្លាមៗ​(​ឬ​ស្រួចស្រាវ​) អាច​កើតឡើង​ដោយសារតែ ការប៉ះទង្គិច​ផ្ទាល់​ទៅ​នឹង​ជង្គង់ ឬ ដោយសារតែ​ការបត់បែន​ក្នុង​សភាព​​មិន​ប្រក្រតី ការបត់​ក្បាលជង្គង់ ឬ ការ​វាយ​ទៅលើ​ក្បាលជង្គង់​។ ការឈឺចាប់​, ជាំ ឬ ការឡើង​ហើមប៉ោង​អាច​នឹង​​មាន​សភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ និង មានការ​វិវត្តន៍​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​នាទី បន្ទាប់​ពី​ការរង​នូវ​ការប៉ះទង្គិច​នេះ​។​​សសៃប្រសាទ និង ស​សៃឈា​ម​អាចនឹងត្រូវ សង្កត់​កៀប ឬ រង​ការខូចខាត​ក្នុងខណៈ​ពេល​នៃ​ការរង​របួស​។ ក្បាល​​ជង្គង់ ឬ ជើង​ផ្នែក​ខាងក្រោម​អាច​នឹង​មាន​អារម្មណ៍​ថា​ស្ពឹក ,​ចុះខ្សោយ ឬ ត្រជាក់ , ចាក់​ឆៀបៗ ឬ មើល​ទៅ​ដូច​ជា​​ស្លេកស្លាំង ឬ ឡើង​ខៀវ​។

ការរង​របួស​ស្រួចស្រាវ​រួមមាន​ដូចជា ៖

  • ការ​គ្រេច ការឈឺចាប់ ឬ ការរង​របួស​ផ្សេងៗ​ទៀត​ទៅ​លើសសៃ​ចំណង និង ស​សៃពួរ​ដែល​ចង​ភ្ជាប់ និងទ្រទ្រង់​ក្បាលជង្គង់ ។​
  • ការ​រហែក​នៃ​ភាពយឺត​យារ​របស់​ទ្រនាប់​នៃ សន្លាក់​ក្បាលជង្គង់​។​
  • ការ​រហែក​ស​សៃ​ចំណង​។ ស​សៃ​ចំណង medial collateral គឺជា​សន្លាក់​នៃ​ជង្គង់​ដែល​តែងតែ​ទទួល​រងរបួស​ការ​បាក់បែក​គំរប​ក្បាលជង្គង់  បំណែក​ខាងក្រោម​នៃ​ឆ្អឹងភ្លៅ ឬ ក៏​ផ្នែក​ខាងលើ​នៃ​ឆ្អឹង​ស្មងជើង​។ ការបាក់​ឆ្អឹង​គឺ​តែងតែ​បណ្តាលមកពី កម្លាំង​សង្កត់​មិន​ប្រក្រតី ដូច​ជា​ការ​ដួល​ប៉ះ​ទៅ​លើ​ជង្គង់ ចលនារ​មួល​ធ្ងន់ធ្ងរ​កំលាំង​សង្កត់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដែល​បត់​ជង្គង់ ឬ ក៏​នៅ​ពេល​ដែល​ក្បាលជង្គង់​បាន បុក​យ៉ាងខ្លាំង​ទៅ​នឹង​វត្ថុ​អ្វីមួយ ។​
  • ការ​ភ្លាត់ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់​។ ការ​ភ្លាត់​នេះ​កើតមាន​ជារឿយៗ​ចំពោះ​ក្មេងស្រី​ដែល​មាន​អាយុ​ពី ១៣ ទៅ ១៨​ឆ្នាំ​
  • បណែ​ក​នៃ​ឆ្អឹង ឬ ជាលិកា​ពី​ការ​បាក់បែក​ឆ្អឹង ឬ ការ​ភ្លាត់ឆ្អឹង​នេះ​អាច​ជាប់​នៅក្នុង​សន្លាក់ និង បង្អាក់​ដល់​ការ​ធ្វើ​ចលនា ។​
  • ការ​ភ្លាត់​សន្លាក់ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់ ។ នេះ​គឺជា​ការរង​របួស ដ៏​កម្រ​ដែល​ទាមទារ​នូវ​ចលនា​ដ៏​ខ្លាំងក្លា ។ វា​គឺជា​ការរង​របួស​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ និង ទាមទារ​នូវ​ការថែទាំ​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្ត្រ​អោយបាន​ជា​បន្ទាន់ ។​


​ការរង​របួស​ដោយសា​រការ​ប្រើប្រាស់​ក្បាលជង្គង់​ច្រើនពេក​

ការរង​របួស​នេះ​កើត​មាន​ជាមួយនឹង​សកម្មភាព​ដែល​តែងតែ កើត​មាន​ដដែលៗ ឬ ការបន្ត​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​ឆ្អឹង​​ក្បាលជង្គង់​។ សកម្មភាព​មួយ​ចំនួន មានដូចជា ការ​ឡើងជណ្តើរ​, ការ​ធាក់​កង់​, ការរត់​ត្រេះៗ ឬ ការ​លោត​សង្កត់​​ទៅលើ​សន្លាក់ និង ជាលិកា​ផ្សេងទៀត នឹង​អាច​បណ្តាលអោយ​មាន​ការ​ក្តៅក្រហាយ និង នាំអោយ​មាន​ការ​​រលាក ។

ការរង​របួស​ដោយសា​រ ការប្រើប្រាស់​ក្បាលជង្គង់​ច្រើន​ជ្រុល​នេះ មានដូចជា ៖

  • ការ​រលាក​កូន​ថង់​តូចៗ​នៃ​សារធាតុ​រាវ​ដែល ជា​ទ្រនាប់ និង ជា​ទឹករំអិល​នៃ​ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់ ។​
  • ការ​រលាក​នៃ​ស​សៃពួរ ឬ ការ​ដាច់រ​ហែក​តូចៗ​នៃ​ស​សៃពួរ​។​
  • ការឡើង​ក្រាស់ ឬ ជាប់​ស្អិត​នៃ​ស​សៃ​ចំណង​របស់ ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់​។​
  • ការឈឺចាប់​នៅ​ផ្នែក​ខាង​មុខ នៃ​ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់​ដោយសារ តែ​ការប្រើប្រាស់​វា​ច្រើន​ជ្រុល , ការរង​របួស​,ការ​កើន​ទំងន់​ហួសប្រមាណ ឬ ក៏​មាន​បញ្ហា​នៅ​ត្រង់​គម្រប​ក្បាល​ឆ្អឹង​ជង្គង់ ។​
  • ការ​ក្តៅ​រោល​ក្រហាយ និង រលាក​នៃ​ក្រុម​ជាលិកា​ស​សៃ​ឆ្មា​រៗ ដែល​រត់​ចុះ​ក្រោម​នៃ​ផ្នែក​ខាងក្រៅ​នៃ​ឆ្អឹង​ភ្លៅ ។​


​ស្ថានភាព​ផ្សេងៗ ដែល​បណ្តាល​អោយ​មាន​បញ្ហា​ជាមួយនឹង​ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់​

បញ្ហា​ដែល​មិន​ទាក់ទង​ដោយ​ផ្ទាល់​ទៅ​នឹង ការរង​របួស ឬ ការប្រើប្រាស់​ច្រើន​ជ្រុល​នោះ គឺ​អាច​បណ្តាលមកពី​​ផ្នែក​ខាងក្នុង ឬ ផ្នែក​ជុំវិញ​នៃ​ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់ ។

  • ជំងឺ​រលាក​ឆ្អឹង​រុំ​ា​រ៉ៃ ( ជំងឺ​នៃ​ដំណើរការ​របស់​សន្លាក់​មិន​ប្រក្រតី​) អាច​បណ្តាល​អោយ​មានកា​រ​ឈឺចាប់ នៅ​ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់ ដែល​មាន​សភាព​កាន់តែ​អាក្រក់​នៅ​ពេល​ព្រឹក និង មាន​ភាព​ធូរស្រាល​វិញ​នូវ​ពេល​រសៀល​។​
  • ​វា​ជារឿយៗ​វិវត្ត នៅត្រង់​ចំណុច​ដែល​ធ្លាប់​រងរបួស​ពីមុនមក​។ ប្រភេទ​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ការ​រលាក​សន្លាក់​មាន​ដូចជា ជំងឺ​រលាក​សន្លាក់ឆ្អឹង , ជំងឺ​ប្រគ្រីវ និង ជំងឺរបេង ក៏​អាច​ធ្វើអោយ​មាន   ការឈឺចាប់​នៅ​ក្បាលជង្គង់​ឡើង​ហើមប៉ោង និង រឹង ។​
  • ជំងឺ Osgood- Schlatter អាច​ធ្វើអោយ​មាន​ការឈឺ​ចាប់ ហើមប៉ោង និង តឹង​ណែន​នៅ​ផ្នែក​ខាង​មុខ​នៃ​ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់​ផ្នែក​ខាងក្រោម​នៃ​គម្រប​ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់ ។ វា​កើត​មាន​ជាពិសេស​ចំពោះ​ក្មេងប្រុស​ដែល​មានអាយុ​ពី ១១ ទៅ ១៥​ឆ្នាំ ។​
  • ពងទឹក​នៅត្រង់​សន្លាក់​គន្លាក់អាចម៍ អាច​បណ្តាល​អោយ​មានកា​រ​ហើមប៉ោង នៅ​ផ្នែក​ខាងក្រោយ​នៃ​ឆ្អឹងក្បាលជង្គង់ ។​
  • ការបង្ក​រោគ​នៅក្នុង​ស្បែក​,​សន្លាក់​, ឆ្អឹង​, កន្លាល់​ឆ្អឹង អាច​បណ្តាល​អោយ​មានកា​រ​ឈឺចាប់ និង ការ​បន្ថយ​នូវ ការ​ធ្វើ​ចលនា​របស់​ឆ្អឹង​ក្បាលជង្គង់ ។​
  • បញ្ហា​នៅ​ត្រង់​កន្លែង​ផ្សេងទៀត នៅក្នុង​រាងកាយ ដូចជា ការកៀបសង្កត់​សសៃប្រសាទ ឬ ក៏​បញ្ហា​នៅត្រង់​ត្រគាក ពេល​ខ្លះ​ក៏​អាច​ធ្វើអោយ​មាន​ការឈឺចាប់​នៅ​ក្បាលជង្គង់​ផងដែរ ។​
  • Osteochondritis dissecans អាច​នាំអោយ​មាន​ការឈឺ​ចាប់ និង កាត់បន្ថយ​នូវ​ការ​ធ្វើ​ចលនា នៅពេលដែល មាន​បំណែក​ឆ្អឹង​ណាមួយ ឬ ឆ្អឹង​ខ្ចី ឬ វា​ទាំងពីរ​នៅ​ជាប់​ក្នុង​សន្លាក់​ក្បាលជង្គង់ ដែល​អាច​ធ្វើអោយ​មាន​កា​រ​បាត់បង់​នូវ​ការផ្គត់ផ្គង់​ឈាម និង ស្លាប់ ។​


​ការព្យាបាល​

ការព្យាបាល​បញ្ហា​របស់ ក្បាលជង្គង់ ឬ ការរង​របួស​អាច​រួមមាន​ដូចជា ការកំណត់​នូវ​ជំនួយ​បឋម​,​ការ​សម្រាក​,​ការដាក់​រណប​, ការព្យាបាល​ដោយ​ចលនា​,​ការប្រើប្រាស់​ឱសថ និង ក្នុង​ករណី​ខ្លះទៀត​អាចឈាន​ទៅ​ដល់​ការ​វះ​​កាត់ ។ ការព្យាបាល​គឺ អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​ទីតាំង​, ប្រភេទ និង សភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៃ​ការរង​របួស ក៏​គិត​រួម​ផង​ដែរ​ទាំង អាយុ​,​ស្ថានភាព​សុខភាព​និង​កំរិត​នៃ​ការ​ធ្វើ​ចលនា មាន​ដូចជា​ការងារ​, ប្រភេទ​នៃ​ការ​ធ្វើ​ចលនា និង ចំណង់​ចំណូល​​ចិត្ត​របស់​អ្នក ។