Join with Health.com.kh on Telegram

​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​គឺជា​ជំងឺឆ្លង​មួយ​ប្រភេទ​ធ្វើអោយ​មាន​ការ​រាគ​រុស ជំងឺ​នេះ​បង្កឡើង​ដោយ​ការ​បរិភោគ​អាហារ ឬ​ទឹក​ដែល​មាន​ផ្ទុក​ទៅ​ដោយ​បាក់តេរី​ម្យ៉ា​ឈ្មោះថា Vibrio Cholerae ។​


​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​ត្រូវ​បាន​កើតឡើង​នៅក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក​កាលពី​ឆ្នាំ ១៨០០​មុនពេល​ដែល​មាន​ការ​ព្យាបាល​ក៏ដូចជា​សំអាត​មេរោគ​ចេញពី​ទឹក​ដូច​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ម្លេះ ។ ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ការ​រាតត្បាត​នៃ​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​គឺ​នៅតែ​ជា​បញ្ហា​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​មួយ​នៅតាម​បណ្តាល ប្រទេស​ជាច្រើន​លើ​ពិភពលោក ហើយ​ជំងឺ​នេះ​ត្រូវ​បាន​កើតឡើ​មនុស្ស​ប្រមាណ ៣ ទៅ ៥​លាន​នាក់ និង​បង្ក​អោយ​ស្លាប់​ច្រើន​រហូត​ដល់ ១០០០០០​នាក់​ក្នុង​មួយឆ្នាំៗ ។ អ្វី​ដែល​ជា​ការ​កំរ​គឺ អាហារ​សមុទ្រ​ដែល​មាន​មេរោគ​អាចធ្វើអោយ​កើតឡើង​វិញ​នៃ​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​ក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក​បានដែរ ។​


​ជំងឺ​នេះ​ឃើញ​កើត​មាន​ភាគច្រើន​នៅតាម​តំបន់​មិនសូវ​មាន​អនាម័យ កន្លែង​មាន​ទីប្រជុំជន​ច្រើន សង្គ្រាម និង​តំបន់​អត់ឃ្លាន ។ កន្លែង​ដែល​គេ​ច្រើន​ជួបប្រទះ​ជាងគេ​គឺ​នៅ​ផ្នែក​ជាច្រើន​របស់​ប្រទេស​អាហ្វ្រិក  ភាគ​ខាងត្បូង​ប្រទេស​អាស៊ី និង​អាមេរិក​ឡា​ទិន ។ ប្រសិនបើ​អ្នក​កំពុងធ្វើដំណើរ​ទៅកាន់​កន្លែង​ណាមួយ​នៃ​តំបន់​អស់ទាំង​នេះ ចូរ​ចងចាំ​ថា ការយល់​ច្បាស់​នៃ​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​ពិតជា​អាច​ជួយ​ការពារ​ខ្លួន​អ្នក និង​ក្រុមគ្រួសារ​របស់​អ្នក​បាន ។​
​មូលហេតុ​
​បាក់តេរី Vibrio Cholerae គឺជា​អ្នក​បង្កអោយមាន​ជំងឺ​អាសន្នរោគ ដែល​វា​ជា​ធម្មតា​ច្រើន​រស់នៅ​ក្នុង​ចំណីអាហារ ឬ​ទឹក​ដែល​មាន​មេរោគ​ដោយសារ​លាមក​របស់​អ្នក​ផ្ទុក​ជំងឺ​នេះ ។ របស់​ដែល​ច្រើន​តែ​បង្ក​អោយ​កើត​ជំងឺ​អា​សន្ត​រោគ​មានដូចជា​៖
– ការ​ផ្គត់​ផ្គង​ទឹក​ក្នុង​ទីក្រុង​
– ទឹកកក​ដែល​ធ្វើ​មក​ពី​ទឹក​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​
– អាហារ ឬ​ភេសជ្ជៈ​លក់​តាម​ផ្លូវ​សាធារណៈ​
– បន្លែ​ដែល​ដុះ​លូតលាស់​ដោយសារ​ទឹក​នៃ​កាកសំណល់​របស់​មនុស្ស​
– ត្រី​ឆៅ ឬ​ចំណិន​មិនបាន​ល្អ និង​អាហារ​សមុទ្រ​ដែល​ចាប់​មក​ពី​ទឹក​ដែល​កខ្វក់​
​នៅពេល​មនុស្ស​ម្នាក់​បរិ​ភោគ​អាហារ ឬ​ទឹក​ដែល​មាន​មេរោគ ធ្វើអោយ​បាក់តេរី​ដែល​នៅ​ក្នុង​នោះ​បញ្ចេញ​ជាតិពុល​របស់​វា​ទៅក្នុង​ពោះវៀន ហើយ​ជាតិពុល​នោះ​នឹង​ធ្វើអោយ​មនុស្ស​មាន​ជំងឺរាគ​រុស​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។​
​អ្នក​មិន​អាច​ឆ្លង​ជំងឺ​អា​សន្ត​រោគ​តាមរយៈ​ការប៉ះពាល់​ធម្មតា​ជាមួយ​អ្នកជំងឺ​បាន​ទេ ។​
 

​រោគសញ្ញា
​រោគសញ្ញា​នៃ​ជំងឺ​អា​សន្ត​រោគ​អាច​មាន​ការចាប់ផ្តើម​លឿន​បំផុត​ពីរ​បី​ម៉ោង ឬ​យូរ​បំផុត​ប្រាំ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​ឆ្លង​ជំងឺ​ហើយ ។ ភាគច្រើន​រោគសញ្ញា​របស់​ជំងឺ​នេះ​គឺ​ស្រាល ។ ប៉ុន្តែ​ពេលខ្លះ​វា​អាច​ទៅ​ជា​ធ្ងន់ធ្ងរ​ខ្លាំង​ក៏​មាន ។ ប្រហែលជា​មាន​អ្នក​ឆ្លង​មួយ​នាក់​ក្នុងចំណោម ២០​នាក់​មាន​ជំងឺរាគ​រុស​ជា​ទឹក​សុទ្ធ​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ រួម​ទាំង​ក្អួត​ផងដែរ ហើយ​ប្រការ​បែបនេះ​អាច​ធ្វើអោយ​អ្នកជំងឺ​ងាយ​នឹង​ខ្សោះ​ជាតិ​ទឹក ។ ថ្វី​បើ​អ្នក​ឆ្លង​ជំងឺ​ជាច្រើន​នាក់​មាន​រោគសញ្ញា​តិចតួច ឬ​មិន​មាន​រោគសញ្ញា​សោះ ពួកគេ​អាច​នៅតែ​បន្ត​អោយ​មាន​ការ​រាតត្បាត​នៃ​ជំងឺ​នេះ​ទៅ​អ្នកដទៃ​បាន ។​
​រោគសញ្ញា​នៃ​ការ​ខ្សោះ​ជាតិ​ទឹក​មាន​ដូចជា​៖
– ចង្វាក់បេះដូង​ដើរ​លឿន​
– បាត់បង់​ភាពយឺត​របស់​ស្បែក (​លទ្ធភាព​របស់​ស្បែក​ក្នុង​ការវិល​មក​រក​ភាព​ដើម​វិញ​លឿន​កាលណា​ដែល​មាន​ការ​ទាញ​)
– ស្ងួត​មាត់ បំពង់ក ច្រមុះ និង​ភ្នែក​
– សម្ពាធ​ឈាម​ចុះ​ទាប​
– ស្រេកទឹក​
– រមួល​សាច់ដុំ​

​ប្រសិនបើ​មិន​បាន​ព្យាបាល​ទេ ការ​ខ្សោះ​ជាតិ​ទឹក​នេះ​អាច​នឹង​ធ្វើអោយ​អ្នកជំងឺ​ស្ហុក និង​ស្លាប់​ក្នុង​រយៈពេល​តែ​ប៉ុន្មាន​ម៉ោង​ប៉ុណ្ណោះ ។​

​ផលវិបាក​
​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​អាច​ធ្វើអោយ​អ្នកជំងឺ​ស្លាប់​បាន​យ៉ាង​លឿន ។ ករណី​ភាគច្រើន ការបាត់បង់​ជាតិ​ទឹក និង​អេឡិចត្រុង​ក្នុងចំនួន​មួយ​ដ៏​ច្រើន និង​លឿន​បែបនេះ​អាច​ធ្វើអោយ​អ្នកជំងឺ​ស្លាប់​ក្នុង​រយៈពេល​តែ ២ ឬ ៣​ម៉ោង​បាន ។ ក្នុង​ស្ថានភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ អ្នក​ដែល​មិន​ត្រូវបាន​ព្យាបាល​ប្រហែលជា​នឹង​អាច​ស្លាប់​ដោយសារ​ការ​ខ្សោះ​ជាតិ​ទឹក និង​ស្ហុក រយៈពេល ១៨​ម៉ោង ឬ​ច្រើន​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​ចេញ​សញ្ញា​ដំបូង​នៃ​ជំងឺ​អាសន្នរោគ ។​
​ថ្វី​បើ​ហ្យុ​ក និង​ការ​ខ្សោះ​ជាតិ​ទឹក​ធ្ងន់ធ្ងរ​គឺ​ជា​ផលវិបាក​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​របស់​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​ក៏ពិតមែន តែ​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ទៀត​អាច​នឹង​កើត​មាន​ដែរ​ដូចជា​៖
– ជាតិ​ស្ករ​ក្នុង​ឈាម​ថយចុះ (Hypoglycemia)៖ ភាពគ្រោះថ្នាក់​នៃ​កំរិត​ជាតិ​ស្ករ​ក្នុង​ឈាម​ថយចុះ​ប្រហែលជា​នឹង​កើតមាន​នៅពេល​ដែល​អ្នក​ជំងឺ​ឈឺ​ធ្ងន់​មិន​អាច​ទទួល​ទាន​ចំនីអាហារ​បាន ។​
– ប៉ូ​តា​ស្យូម​ចុះ​ទាប (Hypokalemia)៖ អ្នក​មាន​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​មានន័យថា​បាត់បង់​ជាតិ​រ៉ែ​ក្នុង​ចំនួន​ដ៏​ច្រើន​ទៅតាម​លាមក ហើយ​ក្នុងនោះ​ក៏​មាន​ប៉ូ​តា​ស្យូម​ដែរ ។ កំរិត​ប៉ូ​តា​ស្យូម​ដែល​ទាប​បំផុត​អាច​រំខាន​ដល់​មុខងារ​បេះដូង និង​សរសៃប្រសាទ​បាន ហើយ​វា​គំរាម​គំហែង​ដល់​ជីវិត​ទៀតផង ។​
– ខ្សោយ​តម្រងនោម​៖ នៅពេល​ដែល​តម្រងនោម​បាត់បង់​នូវ​សមត្ថភាព​នៃ​ការ​ច្រោះ​ទឹកនោម ដោយសារ​តែ​ឈាម​ទៅ​តម្រងនោម​មិនទាន់ វា​គឺជា​កត្តា​មួយ​គំរាម​គំហែង​ដល់​ជីវិត​យ៉ាង​ខ្លាំង ។ អ្នក​ដែល​មាន​ជំងឺ​អា​សន្ត​រោគ ការ​ខ្សោយតម្រងនោម​ច្រើន​មាន​ការពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ស្ហុក​។​

រោគ​វិនិច្ឆ័យ និង​ការធ្វើ​តេស្ត​
​ថ្វី​បើ​រោគសញ្ញា​នៃ​ជំងឺ​អា​សន្ត​រោគ​ធ្ងន់ធ្ងរ​មិន​អាច​អោយ​មាន​ការច្រ​លំនៃ​នៅតាម​តំបន់​កើត​ជំងឺ​ក៏ពិតមែន តែ​មធ្យោបាយ​តែ​មួយគត់​ដើម្បី​បញ្ជាក់​អោយ​កាន់តែ​ច្បាស់​រោគវិនិច្ឆ័យ​គឺ​ការ​សំគាល់ និង​រក​មើល​វត្តមាន​មេរោគ​នៅ​ក្នុង​លាមក ។​
 

​ការ​ធ្វើ​តេស្ត​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​ដ៏​លឿន​តាមរយៈ​ការ​ជ្រលក់​ឧបករណ៍​ធ្វើតេស្ត​ត្រូវបាន​ដំណើរការ ហើយ​អ្នក​ផ្តល់​សេវា​សុខភាព​ក្នុង​តំបន់​ត្រូវ​ធ្វើ​ការបញ្ជាក់​ពី​រោគវិនិច្ឆ័យ​នៃ​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​អោយបាន​ទាន់​ពេលវេលា ។ កាលណា​មាន​ការបញ្ជាក់​កាន់តែ​លឿន​អាច​ជួយ​កាត់បន្ថយ​អត្រា​នៃ​ការស្លាប់​ក្នុង​ពេល​ចាប់ផ្តើម​ផ្ទុះ​ឡើង​វិញ​នៃ​ការ​ជំងឺ​រា​ត​ត្បាល​អា​សន្ត​រោគ និង​ត្រូវ​មា​ការស្រាវជ្រាវ​ខាង​សុខភាព​សាធារណៈ​អោយបាន​ទាន់​ពេលវេលា​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​ការ​រា​ត​ត្បាល​នេះ ។​

​ការព្យាបាល និង​ការការពារ​
​ថ្វីបើ​មាន​វ៉ាក់ស៊ាំង​ប្រឆាំងនឹង​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​ហើយ​ក៏​ដោយ ក៏​មជ្ឈមណ្ឌល​គ្រប់ និង​ការពារ​ជំងឺ (Center for Disease Control prevention, CDC) និង​អង្ការ​សុខភាព​ពិភពលោក​មិនបាន​ណែនាំ​អោយ​ប្រើ​វ៉ាក់ស៊ាំង​នេះ​តាម​ធម្មតា​នោះ​ទេ ព្រោះ​វា​ប្រហែលជា​មិន​អាច​ការពារ​មនុស្ស​ដែល​ឆ្លង​ជំងឺ​នេះ​បានទេ ។ ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​អ្នក​អាច​ការពារ​ខ្លួន​អ្នក និង​ក្រុមគ្រួសារ​របស់​អ្នក​តាមរយៈ​ការប្រើប្រាស់​ទឹក​ឆ្អិន ទឹក​ដែល​សំលាប់​មេរោគ​ហើយ ឬ​ទឹកបរិសុទ្ធ ។ ត្រូវ​ប្រាកដថា​ត្រូវបាន​ប្រាស់​ទឹកបរិសុទ្ធ ទឹក​ដែល​ចំអិន​រួច ឬ​ទឹក​ដែល​សំលាប់​មេរោគ​ហើយ​ដើម្បី​៖
– ទទួលទាន​
– ធ្វើ​ម្ហូបអាហារ​
– ធ្វើ​ជា​ទឹកកក​
– ដុស​ធ្មេញ​
– សំអាត​មុខ និង​ដៃ​
– លាងចាន និង​សំភារៈ​សំរាប់​បរិភោគ​
– លាង​បន្លែ និង​ផ្លែឈើ​

​ដើម្បី​សំលាប់​មេរោគ​នៅ​ក្នុង​ទឹក​បាន ចូរ​ដាំ​វា​អោយបាន​ពុះ​រយៈពេល ១​នាទី ឬ​ប្រើ​ឧបករណ៍​ច្រោះ​សំអាត​ទឹក និង​ប្រើ​ថ្នាំ​គ្រាប់​សំលាប់​មេរោគ​នៅក្នុង​ទឹក ។​
​អ្នក​ក៏​គួរតែ​ចៀសវាង​បរិភោគ​អាហារ​ច​ឆៅ​ដូចជា​៖
– ផ្លែឈើ ឬ​បន្លែ​ដែល​មិន​ទាន់​បកសំបក​ចេញ​
– ទឹកដោះគោឆៅ​ដែល​មិនទាន់​សំលាប់​មេរោគ​នៅ​ឡើយ​
– សាច់ ឬ​ត្រី​ពពួក​មាន​សំបក​ដែល​ចំអិន​មិនបាន​ល្អ ឬ​នៅ​ឆៅ​
– ត្រី​ដែល​ចាប់​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដែល​មាន​មេរោគ​
​ប្រសិនបើ​អ្នក​ទៅ​ជាម​អាការៈ​រាគរុស​ជាទឹក​សុទ្ធ និង​ក្អួត​ធ្ងន់ធ្ងរ ជា​ពិសេស​ក្រោយពី​បរិភោគ​ពពួក​ត្រី​ដែល​មាន​សំបក​ឆៅ​រួច ឬ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ប្រទេស​ដែល​មាន​ជំងឺ​អាសន្ន​រោគ ត្រូវតែ​ស្វែងរក​សេវា​ព្យាបាល​សុខភាព​ជា​បន្ទាន់ ។ ជំងឺ​អសន្ន​រោគ​គឺ​ជា​ជំងឺ​ដែល​គេ​អាច​ព្យាបាល​បាន ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​តែ​ការ​ខ្សោះ​ជាតិ​ទឹក​អាច​កើតឡើង​លឿន​ពេក វា​គឺជា​រឿង​សំខាន់​មួយ​ក្នុង​ដែល​ត្រូ​ព្យាបាល​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​នេះ​អោយបាន​លឿន​បំផុត ។​
​យោង​ទៅ​តាម​របៀប​នៃ​ជំងឺរាគ​ដែល​ធ្ងន់ធ្ងរ ការព្យាបាល​នឹង​មាន​ការ​ផ្សំគ្នា​នៃ​ការ​បង្គ្រប់​ជាតិ​ទឹក​តាម​មាត់ ឬ​តាម​សរសៃ ។ ចំពោះ​ករណី​ធ្ងន់ធ្ងរ គ្រូពេទ្យ​ក៏​អាច​ចេញ​វេជ្ជបញ្ជា​ជា​ថ្នាំ​អង់​ទី​បី​យ៉ូ​ទិច​ដើម្បី​សំលាប់​បាក់តេរី ដើម្បី​បញ្ឈប់​ការ​រាគ​អោយ​បាន​លឿន​បំផុត ៕